كەشە پرەزيدەنت جيىن وتكىزدى. جيىننىڭ ماقساتى ترانزيت جولدارىن دامىتۋعا باعىتتالدى. مىنا ءسوزدى قاراڭىز: «قازاقستان تەڭىز ارقىلى تاسىمالداۋ الەۋەتىن تولىق پايدالانعان ەمەس. قازىر زامان باسقا. ۇكىمەتكە پورتتارىمىزدى كاسپي تەڭىزىنىڭ جەتەكشى حابتارىنىڭ بىرىنە اينالدىرا وتىرىپ, ترانسفورماتسيالاۋ جونىندە ستراتەگيالىق مىندەت جۇكتەدىم. تەڭىز فلوتىن نىعايتىپ, اقتاۋ پورتىندا كونتەينەرلىك حاب قۇرۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىسپەن تولىق كەلىسەمىن» دەيدى.
بۇل نە دەگەن ءسوز؟ بۇل شيكىزاتىمىزدىڭ باسىم بولىگىن كاسپي ارقىلى نە يرانعا, نە ازەربايجانعا جەتكىزىپ, باسقا باعىتتاردى ىزدەۋگە ءتيىسپىز دەگەن ءسوز. سوڭعى ايدا «قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران» باعىتى كوپ ايتىلدى. ەندى «قازاقستان – ازەربايجان – گرۋزيا» نەمەسە «قازاقستان – ازەربايجان – گرۋزيا – تۇركيا» باعىتتارىن دامىتۋعا دەن قويامىز دەگەن ءسوز. ەكى مارشرۋت تا قارا تەڭىزگە شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە ەۋروپاعا تاۋارىمىزدى جەتكىزۋگە بولادى. بىراق ەڭ ماڭىزدىسى ءبىز رەسەي اۋماعى ارقىلى تاسىمالداناتىن شيكىزات مولشەرىمىزدى ازايتىپ, رەسەيدىڭ قىسىم رىچاگىنىڭ سالماعىن تومەندەتەمىز.
تاعى ءبىر ماسەلە كوتەرىلدى. ول – كولىك-لوگيستيكا سالاسىندا تەمىرجول مەن اۆتوجولدى دامىتۋ. بۇل – وتە ماڭىزدى. سونىڭ ىشىندە دوستىق – مويىنتى, باقتى – اياگوز, ماقتارال – داربازا جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ, الماتى قالاسىن اينالىپ وتەتىن تەمىرجول جەلىسىن سالۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرما بەرىلدى. اقتوبە – قاندىاعاش – ماقات, اتىراۋ – استراحان, الماتى – قاراعاندى جانە تالدىقورعان – وسكەمەن اۆتوجولدارىن جوندەۋ ماڭىزدى ەكەنى ايتىلدى. ەلىشىلىك جولداردى تالاپقا ساي ەتىپ, لوگيستيكالىق مۇمكىندىكتەردى دە ارتتىرا تۇسەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
تەمىرجولدى دامىتىپ, شيكىزات پەن وزگە تاۋار تۇرلەرىن دامىتۋدىڭ الدا تاعى ەكى باعىتى قاراستىرىلادى دەپ ويلايمىن. ول «قازاقستان – وزبەكستان – اۋعانستان – پاكىستان – ءۇندىستان» جولى, «قازاقستان –تۇرىكمەنستان – يران» ارقىلى پارسى شىعاناعىنا شىعۋ مۇمكىندىگى جانە قازاقستان – قىتاي جولى ارقىلى قىتاي پورتتارىنا شىعىپ, وڭتۇستىك-شىعىس ازياعا باعىت الۋ. قاتەلەسپەسەك, قىتاي بىزگە پورت بەرگەن نەمەسە بەرۋگە دايىن.
مىنە, ءبىز دە تارىققاندا ءترانزيتتىڭ جاڭا جولدارىن ىزدەي باستادىق. جاڭا باعىتتارعا ۋاقىت كەرەك, بىراق ول ءوزىن اقتايدى. سەبەبى ءبىز بىرنەشە باعىت بويىنشا ىشكى جانە سىرتقى لوگيستيكالىق مارشرۋتتاردى ءارتاراپتاندىرامىز, مۇناي جەتكىزۋدى ديۆەرسيفيكاتسيالايمىز. رەسەيگە سالىنعان سانكتسيالىق قىسىمدار جەتكىزۋ جولدارىن ءۇزدى, ال رەسەي بار جولدى ءوز قولىمەن جابۋدا. بۇل – ونىڭ قاتەلىگى, ال بىزگە باسقا باعىت ىزدەۋگە سەبەپ جانە ۇلكەن مۇمكىندىك.
اسحات قاسەنعالي,
ساياساتتانۋشى
