ماسەلەن, ازىرگە سوڭعى الەم چەمپيونى سانالاتىن فرانتسيا قۇراماسىن 2012 جىلدان بەرى ءبىر عانا باپكەر, ياعني ديدە دەشام جاتتىقتىرىپ كەلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ول فرانتسيامەن بىرگە ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ (2016) كۇمىس, الەم بىرىنشىلىگىنىڭ (2018) باس جۇلدەسىن جەڭىپ الدى. ال بىلتىرعى ەۋروپا بىرىنشىلىگىندە ۇزدىك شىققان يتاليا قۇراماسىن 2018 جىلدان بەرى 57 جاستاعى روبەرتو مانچيني باپتاپ كەلەدى. ول «سكۋادرا ادزۋررالىقتارعا» اراعا 52 جىل سالىپ ەۋروپا چەمپيونى دەگەن اتاقتى الىپ بەردى.
جالپى, ەۋروپا قۇرامالارىندا باپكەر اۋىستىرۋ جاعدايى وتە سيرەك كەزدەسەدى. ويتكەنى تۇراقتىلىق ءومىر سالتى دەپ بىلەتىن كارى قۇرلىق ەلدەرى شىدامدىلىقتىڭ ءتۇبى ناتيجە بەرەتىنىن بىلەدى, تاعايىنداعان باپكەردىڭ بىلىكتىلىگىنە سەنەدى. ال بىزدە ءبارى كەرىسىنشە. فەدەراتسيا باسشىلىعى باپكەر اۋىستىرعان سايىن جاڭا جەتىستىككە جەتەمىز دەپ ويلاپ كەلە جاتقانىنا 30 جىلدان استى. الگى «فۋتبولدا بار ماسەلەنى قارجى شەشەتىن بولسا, وندا ارابتار جىل سايىن الەم چەمپيونى بولار ەدى», دەيتىن ءازىل-شىنى ارالاس اڭگىمە سياقتى, باپكەر اۋىستىرۋ بار ماسەلەنى شەشەتىن بولسا, وندا قازاقستان قۇراماسى الەم, ەۋروپا بىرىنشىلىكتەرىندە فرانتسيا, برازيليا, يسپانيا, ارگەنتينا سياقتى ەلدەرگە كۇش بەرمەيتىن ەدى عوي.
وسى جەردە قىزىق ءۇشىن, كەيىنگى 30 جىلدا قازاقستان مەن ەۋروپا ەلدەرىنىڭ قۇرامالارى قانشا باپكەر اۋىستىرعانىن سالىستىرىپ كورەيىك. ءۇش ونجىلدىقتىڭ ىشىندە قازاقستان قۇراماسىندا 19 باپكەر جۇمىس ىستەپتى. ولاردىڭ ىشىندە ۆلاديمير فوميچيوۆ (2000 جىل), باۋىرجان بايمۇحامەدوۆ (1994), سەرگەي گوروحوۆوداتسكي (1998) جانە اندرەي كارپوۆيچ (2022) ەڭ از ۋاقىت قىزمەت ەتكەن باپكەرلەر قاتارىندا. العاشقىسى ۇلتتىق قۇرامادا ءبىر ماتچتا عانا جۇمىس ىستەسە, كەيىنگىلەرى دە ۇزاققا بارعان جوق. س.گوروحوۆوداتسكي 12 كۇن, ا.كارپوۆيچ 20 كۇن باس قۇرامادا ەڭبەك ەتتى. ال ۇلتتىق قۇرامانى ەڭ كوپ جاتتىقتىرعان باپكەرلەردىڭ قاتارىندا سەرىك بەردالين (1995-1997), ارنو پايپەرس (2006-2008), بەرند شتورك (2008-2010), ميروسلاۆ بەرانەك (2011-2013) جانە تالعات بايسۋفينوۆ (2020-2022) بار. ولاردىڭ ارقايسىسى ۇلتتىق قۇرامادا ەكى جىلدان اسا قىزمەت اتقاردى.
ال ەۋروپا قۇرامالارىنا كەلەر بولساق, 30 جىلدىڭ ىشىندە انگليا قۇراماسىن – 13, بەلگيانى – 11, نيدەرلاندتى – 17 (ونىڭ ىشىندە ديك ادۆوكات پەن لۋي ۆان گال ءۇش رەتتەن, گۋس حيددينك ەكى مارتە باس باپكەر بولعان), چەحيانى – 11, پورتۋگاليانى – 13, يتاليانى – 12, گەرمانيانى – 6 باپكەر جاتتىقتىرعان ەكەن. ەندى مىنا قىزىقتى قاراڭىز, ءبىر عانا يواحيم لەۆتىڭ ءوزى گەرمانيا ۇلتتىق قۇراماسىندا تابانى كۇرەكتەي 15 جىل (2006-2021 جىلدار ارالىعى) جۇمىس ىستەگەن. كورسەتكەن ناتيجەسى دە جامان ەمەس. اتاپ ايتار بولساق, 2010 جىلعى (وار) الەم بىرىنشىلىگىندە قولا جۇلدە جەڭىپ السا, ءتورت جىلدان كەيىن برازيليادا وتكەن الا دوپ الامانىندا الەم چەمپيونى اتاندى. ال 2008, 2012 جانە 2016 جىلدارى قاتارىنان ءۇش جىل ەۋروپا بىرىنشىلىگىندە گەرمانياعا ءبىر كۇمىس, ەكى قولا مەدال اپەردى.
مىنە, الەم ەلدەرى الدى 15 جىل, ەڭ از دەگەن بەس-التى جىلدان كەيىن عانا باس باپكەرىن وزگەرتەتىن بولسا, قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى كەيىنگى بەس جىلدىڭ ىشىندە باقانداي بەس باپكەر اۋىستىرىپ ۇلگەردى. ياعني جىل سايىن ءبىزدىڭ قۇرامادا جاتتىقتىرۋشى وزگەرىپ وتىرادى. ال ودان ناتيجەمىز ناشارلاماسا, ەشقاشان جاقسارعان ەمەس. وسى ۋاقىت ارالاعىندا جەتكەن ەڭ ءىرى جەتىستىك (ەگەر سولاي ايتۋعا بولاتىن بولسا) – ۇلتتار ليگاسىنىڭ D ليگاسىنان س ليگاسىنا دەيىن جوعارىلاعانى. ونىڭ وزىندە بيىل سول ليگاداعى ورنىمىزدى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن مولدوۆا قۇراماسىمەن ەلەكتىك ويىن وتكىزىپ, ءىلىنىپ-سالىنىپ ارەڭ دەگەندە ماتچتان كەيىنگى پەنالتي سەرياسىندا جەڭىسكە جەتتى. ايتپەگەندە بيىلعى ۇلتتار ليگاسىنىڭ جاڭا ماۋسىمىندا اندوررا, ليحتەنشتەين, لاتۆيا سەكىلدى قۇرامالارمەن ءبىر توپتا ونەر كورسەتۋىمىز ابدەن مۇمكىن ەدى. ال وسى ەكى ويىنعا فەدەراتسيانىڭ جاڭا پرەزيدەنتى ادىلەت بارمەنقۇلوۆ 2020 جىلدىڭ سوڭىنان بەرى ۇلتتىق قۇرامادا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان تالعات بايسۋفينوۆتى ورنىنان الىپ, بىلتىر «قىزىلجار» كلۋبىن كونفەرەنتسيا ليگاسىنا شىعارعان اندرەي كارپوۆيچتى ۋاقىتشا باس باپكەردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەتىپ تاعايىندادى. بۇل – بۇدان بىلاي ۇلتتىق قۇرامانىڭ تىزگىنىن ا.كارپوۆيچ ۇستايدى دەگەن ءسوز ەمەس. قازىرگى تاڭدا كەيبىر قازاقستاندىق باق وكىلدەرى قفف باسشىلىعى جاڭا باپكەر ىزدەستىرىپ جاتقانىن جازىپ جاتىر. ەندى ءدال وسى جەردە «قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنا قانداي باپكەر كەرەك؟» دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىندايدى.
وسى سۇراق توڭىرەگىندە فۋتبول ساراپشىسى, كوممەنتاتور ەربول قايىروۆ ءوز ويىن بىلاي بىلدىرگەن بولاتىن.
– ماعان جانكۇيەرلەر ءجيى حابارلاسىپ, ۇلتتىق قۇرامانىڭ باپكەرىن اۋىستىرۋ كەرەك پە دەپ سۇراپ جاتادى. مەنىڭ اندرەي كارپوۆيچپەن جەكە باس تانىستىعىم, ارالاس-قۇرالاستىعىم جوق. سوندىقتان مەن ونى ورنىندا قالسىن نەمەسە قالماسىن دەپ ايتپايمىن. ءبارىن قفف پرەزيدەنتى ادىلەت بارمەنقۇلوۆتىڭ ءوزى شەشەدى. ەگەر بارمەنقۇلوۆ ۇلتتىق قۇراماعا جاڭا باس باپكەر كەرەك دەپ, ونى اۋىستىراتىن بولسا, ونىڭ ورنىنا كىم كەلەدى – ماسەلە وسىندا. مەن قازىرگى باس باپكەردى مىندەتتى تۇردە اۋىستىرۋ كەرەك دەپ ويلامايمىن.
جالپى ۇلتتىق قۇرامادا جۇمىس ىستەۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ونى كارپوۆيچتىڭ ءوزى دە ايتتى: «قۇراماداعى جۇمىس مۇلدە باسقا. كلۋبتاعى جۇمىسپەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. بۇل جاقتا ويىنشىلاردى كۇن سايىن كورە المايسىڭ, سول سەبەپتى ماعان قيىن». ونىڭ بۇل سوزىمەن تولىق كەلىسەمىن. سوندىقتان بىزگە جاڭا باپكەر كەرەك بولسا, تەك بىرنەشە قۇرامادا جۇمىس ىستەگەن, جوعارى ناتيجەگە جەتكەن باپكەردى عانا جۇمىسقا شاقىرۋ كەرەك. ماسەلەن, بوسنيالىق ۆاحيد ءحاليلحودجيچتى الايىق. ول ءتورت ۇلتتىق قۇرامانى (كوت-د’يۆۋار, الجير, جاپونيا جانە ماروككو) الەم چەمپيوناتىنىڭ توپتىق كەزەڭىنە شىعاردى. سونداي-اق 2000 جىلى سلوۆەنيانى ەۋروپا چەمپيوناتىنا الىپ شىققان سرەچكو كاتانەتس (بىلتىردان باستاپ ول وزبەكستان ۇلتتىق قۇراماسىن جاتتىقتىرىپ ءجۇر) جانە سلوۆاكيالىق ۆلاديمير ۆايسستى شاقىرۋعا بولادى. ال قازىر وسىنداي مىقتى مامانداردى تابا الامىز با؟ بۇل – قيىن, ارينە. بىراق باسشىلار دۇرىس شەشىمىن تابادى دەگەن ويدامىن.
ەگەر لايىقتى باپكەر تابىلماسا, وندا اندرەي كارپوۆيچكە مۇمكىندىك بەرىپ, كەمىندە 2-3 جىل ورنىنان الماي, سەنىم ءبىلدىرۋ كەرەك. سوندا عانا ناتيجە كورسەتە الامىز. جانە دە گەرمانيا, رەسەي, ۋكراينا, چەحيا سەكىلدى ەلدەردە تۇراتىن, قازاقستانعا قاتىسى بار فۋتبولشىلارعا ازاماتتىق بەرىپ, ۇلتتىق قۇراماعا شاقىرتۋ كەرەك. ەگەر سولاي ىستەيتىن بولسا, وندا ۇلتتىق قۇرامامىز بيىل-اق ۇلتتار ليگاسىندا ناتيجە كورسەتەدى, – دەيدى ە.قايىروۆ.
ال فۋتبول كوممەنتاتورى ەرمۇحامەد ماۋلەن ءوزىنىڭ تەلەگرام ارناسىندا ازىرگە قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى كىم بولاتىنىن بىلمەيتىنىن, بىراق اندرەي كارپوۆيچ قىزمەتىنەن كەتەتىنى انىق دەپ جازادى. «سەبەبى قفف پرەزيدەنتى ادىلەت بارمەنقۇلوۆ مولدوۆاعا قارسى ماتچتا ۇلتتىق قۇرامادا وڭ وزگەرىس بايقاي الماعان سياقتى. ونىڭ ۇستىنە باستاپقىدا-اق كارپوۆيچتى «مىندەتىن اتقارۋشى» دەپ جازدىرتتى. شاماسى, قۇراماعا شەتەلدىك مامان كەلەتىن سياقتى. ويتكەنى قازاقستاندا قۇراما تىزگىنىن ۇستايتىن باپكەرلەردەن كىم بار؟ ازىرگە ەشكىم جوق. گوروۆەنكو, فەراپونتوۆ, موسكالەنكو كانديداتۋرالارى ءالسىز. نۇركەن مازباەۆ تۋرالى ازىرگە اڭگىمە جوق. قپل-داعى باسقا كلۋبتاردىڭ بارىندە شەتەلدىك باپكەرلەر. ولاردىڭ ىشىندە دە قارىق قىلىپ جۇرگەن ەشكىم جوق. تەك قۇربان بەردىەۆپەن كەلىسىمگە كەلمەسە. بىراق ول كىسىنىڭ ءوزى قايتسەم «قايراتتى» جوعارى ورىندارعا جەتكىزەمىن دەپ باسى قاتىپ ءجۇر.
دەمەك رەسەي نەمەسە ۋكراينادان مامان كەلسە تاڭ قالماڭىزدار. اسىرەسە قازىرگى جاعدايدا كەز كەلگەن ۋكراينالىق قازاقستانعا كەلۋدەن باس تارتپايتىن سياقتى. فۋتبول توڭىرەگىندەگى ادامدار ستانيمير ستويلوۆتىڭ قازاقستانعا ورالۋى تۋرالى دا اقپارات تاراتىپ جاتىر. سەبەبى ونىڭ اگەنتى ميرچو مىرزا قازاقستان فۋتبولىنا ىقپالى بار ادام», دەيدى فۋتبول كوممەنتاتورى.
