2022 جىلى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق كۇنى ء«بىزدىڭ پلانەتامىز, ءبىزدىڭ دەنساۋلىعىمىز» اتتى جاھاندىق يدەولوگياعا ارنالعان. پاندەميا, پلانەتارلىق ەكولوگيالىق داعدارىس, قاتەرلى ىسىك, استما جانە جۇرەك اۋرۋلارى سياقتى اۋرۋلاردىڭ اسەرىنەن ددۇ الەمدىك قوعامداستىقتىڭ نازارىن ادام دەنساۋلىعى مەن پلانەتانى قورعاۋعا, ادامنىڭ ءال-اۋقاتىنا باعىتتالعان قوعام قۇرۋ قوزعالىسىن كۇشەيتۋگە باعىتتايدى.
ددۇ قازىرگى الەمدە ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا كوپتەگەن ءتۇرلى فاكتورلار اسەر ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى جانە تاماق ساپاسىنا بايلانىستى اۋرۋلاردىڭ تارالۋى, الكوگول مەن تەمەكىنىڭ ادام دەنساۋلىعىنا اسەرىن دۇنيەجۇزىلىك ىندەتتىڭ سالدارىمەن سالىستىرۋعا بولادى. كليماتتىق داعدارىس ادام دەنساۋلىعىنا ەڭ ۇلكەن قاۋىپتەردىڭ ءبىرى بولۋدا. لاستاۋشى زاتتار مەن پلاستيكتار مۇحيتتاردىڭ تەرەڭدىگىنە, سونداي-اق تاماق ءوندىرۋ جۇيەلەرىنە ەنەدى. پارنيكتىك گازداردىڭ اتموسفەراعا شىعارىلۋى بۇكىل الەمدە سەمىزدىككە, ونكولوگيالىق جانە جۇرەك-تامىر اۋرۋلارى سانىنىڭ وسۋىنە اكەلەدى.
ددۇ-نىڭ ەسەبى بويىنشا الەمدە 2 ملرد ادامنىڭ قاۋىپسىز اۋىز سۋعا قول جەتىمدىلىگى جوق, سوندىقتان سۋ كوزدەرىن قورعاۋ, اعىندى سۋلاردىڭ, قالدىقتار مەن حيميالىق زاتتاردىڭ كولدەرگە, وزەندەر مەن جەراستى سۋلارىنا تۇسۋىنە جول بەرمەۋ ماڭىزدى.
الەمدە 3,6 ميلليارد ادامنىڭ قاۋىپسىز دارەتحانالاردى پايدالانۋ مۇمكىندىگى جوق, جىل سايىن سۋدىڭ لاستانۋى مەن سانيتاريانىڭ بولماۋىنان تۋىنداعان ديارەيا اۋرۋلارىنان 829 000 ادام قايتىس بولادى.
7 ساۋىردە بۇكىل الەمدە دەنساۋلىقتى ناسيحاتتايتىن, اعارتۋشىلىق ءتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزىلەدى: سەمينارلار, دارىستەر, ۆەبينارلار, كونفەرەنتسيالار.
ددۇ دەنساۋلىقتى ساقتاۋ ءۇشىن مىنالاردى ۇسىنادى:
وتىرىقشى جۇمىس اپتاسى كەمىندە 150 مينۋت ورتاشا نەمەسە 75 مينۋت قارقىندى فيزيكالىق بەلسەندىلىكپەن وتەلۋى كەرەك.
كۇنىنە كوكونىستەر مەن جەمىستەر, ءداندى داقىلدار, ەت – ونىڭ مايسىز سورتتارى, جاڭعاقتار, كەپتىرىلگەن جەمىستەرمەن راتسيوندە كەم دەگەندە 400 گ تۇتىنىلۋ قاجەت. تۇز, قانت, مايلاردى شەكتەۋ كەرەك. ونىمدەردى اسپازدىق وڭدەۋ ءادىسى رەتىندە بۋمەن ءپىسىرۋدى, بۇقتىرۋدى, ءپىسىرۋدى تاڭداعان دۇرىس. تۇزدى قابىلداۋدى كۇنىنە 5 گ-عا دەيىن شەكتەۋ وتە ماڭىزدى.
پسيحوەموتسيونالدى شامادان تىس جۇكتەمەلەردەن ساقتانۋ جانە سترەسستىك جاعدايلاردان اۋلاق بولۋ, ەڭبەك پەن تىنىعۋدىڭ تەپە – تەڭدىگىن ساقتاپ, دەنەنى تولىق قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ۇيقىعا كەم دەگەندە 7-8 ساعات بەرۋ, جامان ادەتتەردەن, ەڭ الدىمەن تەمەكى شەگۋدەن جانە شامادان تىس الكوگولدى پايدالانۋدان باس تارتۋدىڭ ماڭىزى وراسان..
