قۇجاتتا مىناداي قاعيداتتاردى بەكىتۋ ۇسىنىلادى: مۇقتاجدىقتى ەسكەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ اتاۋلىلىعى مەن سارالانعان ءتاسىلى; الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەردىڭ الدىن الۋ جانە ەسكەرتۋ; ەكونوميكالىق رەسۋرستار مەن الەۋمەتتىك ساياسات مىندەتتەرىنىڭ مولشەرلەستىگى; مەملەكەتتىڭ, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ازاماتتاردىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى; الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ ينكليۋزيۆتىلىگى; الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ قۇپيالىلىعى جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستىگى.
كودەكستى ازىرلەۋ ءۇشىن ۆەدومستۆو جانىنان پارلامەنت ءماجىلىسى مەن سەناتى دەپۋتاتتارىن قوسا العاندا, جۇزدەن استام ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس توبى قۇرىلدى, 30-دان استام زاڭنامالىق جانە 150 زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەر زەردەلەندى, حالىق پەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردەن 500-گە جۋىق ۇسىنىس قارالدى, كودەكستىڭ تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى.
«قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندىقتارعا الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ شارالارىنىڭ كەڭ سپەكترى بەرىلەدى, ولار 1 كودەكسپەن, 16 زاڭمەن جانە 100-دەن استام زاڭعا تاۋەلدى اكتىمەن رەتتەلەدى. جاڭا كودەكستىڭ نەگىزگى ماقساتى – حالىق ءۇشىن ولاردىڭ تۇسىنىگىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن وسى سالاداعى قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ بارلىق نورمالارىن ءبىر قۇجاتتا شوعىرلاندىرۋ. كودەكستى قابىلداۋ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى بايانداۋدىڭ بىرىڭعاي ءستيلىن قامتاماسىز ەتەدى, بۇل الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنداعى بىرقاتار زاڭنىڭ 90-شى جىلداردىڭ باسىندا قابىلدانۋىنا, سودان بەرى نقا-نى ازىرلەۋ تاسىلدەرىنىڭ ايتارلىقتاي وزگەرگەنىنە بايلانىستى قاجەت. بۇدان باسقا, كودەكس شەڭبەرىندە ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك قۇقىقتارىن جۇيەلەۋ جۇزەگە اسىرىلادى – ءبىر قۇجاتتا ادام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارىندا تۋىندايتىن بازالىق قۇقىقتار, ونىڭ ىشىندە ەڭ تومەنگى الەۋمەتتىك ستاندارتتار كورسەتىلەدى», دەدى مينيسترلىكتىڭ زاڭ قىزمەتى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى انجەليكا پارسەگوۆا.
ول سونداي-اق باتىس ەۋروپانىڭ كەيبىر ەلدەرىندە (انگليا, يتاليا, بەلگيا جانە ت.ب.) الەۋمەتتىك كودەكستەر جوق ەكەنىن اتاپ ءوتتى, بۇل مۇقتاج ازاماتتاردى قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيىنە اسەر ەتپەيدى. بۇل مەملەكەتتەر حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ اكتىلەرىن, اتاپ ايتقاندا ەۋروپا كەڭەسىنىڭ اكتىلەرىن باسشىلىققا الادى. گەرمانيادا, فرانتسيادا, شۆەتسيادا, اۋستريادا, ءۇندىستاندا جانە ت.ب. ەلدەردە الەۋمەتتىك كودەكستەر, سونداي-اق الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ كودەكستەرى قابىلداندى, سونىمەن بىرگە شەتەلدەردىڭ الەۋمەتتىك كودەكستەرىمەن رەتتەلەتىن ماسەلەلەر ءتىزىمى وتە كەڭ بولىپ كەلەدى جانە بىرىڭعاي ەمەس. مىسالى, فرانتسيادا بۇل قۇجات جۇمىسسىزدىق ماسەلەلەرىن رەتتەمەيدى, ال ءۇندىستاندا – كوپ بولىگى ەۋروپا ەلدەرىنىڭ الەۋمەتتىك كودەكستەرىمەن رەتتەلمەيتىن ەڭبەك قاتىناستارىنا ارنالعان.
«حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك كودەكستە مىناداي قاعيداتتاردى بەكىتۋ ۇسىنىلادى: مۇقتاجدىقتى ەسكەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ اتاۋلىلىعى مەن سارالانعان ءتاسىلى; الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەردىڭ الدىن الۋ جانە ەسكەرتۋ; ەكونوميكالىق رەسۋرستار مەن الەۋمەتتىك ساياسات مىندەتتەرىنىڭ مولشەرلەستىگى; مەملەكەتتىڭ, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ازاماتتاردىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى; الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ ينكليۋزيۆتىلىگى, الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ قۇپيالىلىعى جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستىگى», دەدى ا.پارسەگوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, جۇمىس توبى ەكى – جالپى جانە ەرەكشە بولىكتەن تۇراتىن كودەكس جاساۋدى ۇسىنادى. جالپى بولىكتە مەملەكەت پەن ازامات اراسىنداعى الەۋمەتتىك قاتىناستاردى ولاردىڭ ءوزارا مىندەتتەمەلەرىن ناقتى ايقىنداي وتىرىپ, قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ نەگىزدەرى بەلگىلەنەدى. ەرەكشە بولىك الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنە ارنالعان, وندا ولارعا دەن قويۋ شارالارى, الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلاردىڭ ساناتتارى, تولەمدەردىڭ مولشەرى, ولاردى تاعايىنداۋ شارتتارى مەن مەرزىمدەرى ايقىندالادى. سونداي-اق الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن الەۋمەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى رەگلامەنتتەلمەك.
الەۋمەتتىك كودەكستىڭ تۇجىرىمداماسىندا:
- الەۋمەتتىك قۇقىقتار مەن كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالاردى كۇشەيتۋ (ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ; مۇقتاج وتباسىلاردى الەۋمەتتىك سۇيەمەلدەۋ ينستيتۋتىن دامىتۋ);
- ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قولداۋدى جاڭعىرتۋ (الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ حالىقارالىق ەڭ تومەنگى نورمالارىنان كەم ەمەس دەڭگەيدە الەۋمەتتىك تولەمدەردى قامتاماسىز ەتۋ; سىرقاتتانۋ كەزىندە جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋىن ارتتىرۋ; الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋدى ەنگىزۋ; دەموگرافيالىق ترەندتەردى ەسكەرە وتىرىپ, زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ);
- الەۋمەتتىك ستاندارتتاردى ۇسىنۋدىڭ ينتەگراتسيالانعان مودەلىن ەنگىزۋ («تسيفرلى الەۋمەتتىك كارتانى» ەنگىزۋ; وتباسىلاردىڭ مۇقتاجدىق جاعدايىنان شىعۋىن ىنتالاندىرۋ; الەۋمەتتىك سالانىڭ باعىتتارى بويىنشا الدىن الۋ شارالارىن قابىلداۋ);
- مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ترانسفورماتسيالاۋ جانە رەينجينيرينگتەۋ ء(وتىنىش بەرۋدەن پرواكتيۆتى قىزمەت كورسەتۋگە كوشۋ; مۇگەدەك ادامداردى سىرتتاي كۋالاندىرۋ; اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ پروتسەستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ; «الەۋمەتتىك ءامياندى» كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ);
- الەۋمەتتىك ينستيتۋتتاردى رەفورمالاۋ كوزدەلەدى (زەينەتاقى مەن جاردەماقى تاعايىنداۋ جونىندەگى فۋنكتسيالاردى بەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى بازاسىندا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك قور قۇرۋ; الەۋمەتتىك سالانىڭ قارجىلىق اعىنىن شوعىرلاندىرۋ).
«كەلەشەكتە الەۋمەتتىك كودەكستى قابىلداۋ: ازاماتتاردىڭ وزدەرىنىڭ الەۋمەتتىك قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى تۋرالى بىرىڭعاي ءبىلىم كوزىن قۇرۋعا; حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگىن جۇرگىزۋگە; الەۋمەتتىك قۇقىقتار مەن كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا الدىن الۋ شارالارىن قابىلداۋعا; مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندى جانە پرواكتيۆتى فورماتتا كورسەتۋگە; ازاماتتارىمىزدىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋى مەن ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ا.پارسەگوۆا.
