«ستيل – ءۇنسىز عانا ءوزىڭىزدى مويىنداتۋ ءتاسىلى», دەيدى ديزاينەر رەيچەل زوي. بۇعان قوسىلماسقا شارا جوق. كەيدە ادامنىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىنا, بولمىس-بىتىمىنە, ۇستىندەگى كيىمىنە, ءتىپتى شاش ۇلگىسىنە قاراپ, قاي سالانىڭ مامانى ەكەنىن بولجاۋعا بولادى. بۇل – ءومىر قاعيداسى. ءسىزدىڭ ءاربىر زاتقا وزىندىك كوزقاراسىڭىز بولماسا, ەشكىم ەمەسسىز. اسپاننان بىرەۋ ايدى كورسە, بىرەۋ جۇلدىز ىزدەيدى. دەمەك بۇل وزىڭىزگە دەگەن قۇرمەت, ىشكى الەمىڭىزدىڭ ورتامەن قارىم-قاتىناسى.
ماقالامىزدىڭ باستاۋى مودا بولعاندىقتان, ءساندى كيىنەتىن ساياساتكەر ۋينستون چەرچيللدى مىسالعا الا كەتەيىكشى. اسىرەسە مويىنىنا تاققان «قارا كوبەلەگىن». بۇل كوبەلەك داڭقتى تۇلعانىڭ تاريحتا قالۋىنا وزىندىك ءرول اتقارعان اكسەسسۋار.
ايتپاقشى, ءبىز چەرچيللدى ءار قىرىنان سيپاتتايتىن بەسىنشى ماقالامىزدى جازىپ وتىر ەكەنبىز. مۇنىڭ ءوزى جوعارىدا تىلگە تيەك ەتكەن «ەستە قالۋ» تەورەماسىمەن تۇيىسەدى.
اعىلشىندار بۇل زاتتى «باتتەرفلياي» دەسە, ورىستار «بابوچكا» دەپ اتايدى. ال ءبىز قازاقشا «كوبەلەك» دەپ اتاساق بولاتىنداي. XIX عاسىردىڭ ورتاسىندا ەكى سيممەتريالىق ىلمەكپەن بايلانعان ەرەكشە ءپىشىندى مويىنعا تاعاتىن «كوبەلەكتەر» پايدا بولدى. مۇنى اعىلشىندار كورشىنىڭ كوزىن ويىپ الۋعا ارنالعان زات دەپ ازىلدەگەن ەكەن.
اقيقاتىندا, «كوبەلەك» ءوزىنىڭ كانوندىق فورماسىن 1904 جىلى-اق العان ەدى. وعان دالەل اتاقتى يتاليالىق كومپوزيتور دجاكوما ءپۋچچينيدىڭ «مادام باتتەرفلياي» وپەراسى. شىعارمانىڭ پرەمەراسىندا بۇكىل وركەستر ساحناعا ەرەكشە «كوبەلەكتەر» تاعىپ شىققان ەكەن.
سول داۋىردە «كوبەلەك» حالىقتى قاراما-قارسى ەكى توپقا ءبولدى. اق ءتۇستى «كوبەلەكتى» تومەن تاپتاعى ادامدار كيسە, اقسۇيەكتەر قارا سموكينگپەن قارا «كوبەلەك» تاقتى. سوعان قاراپ قوعام ءىشىنارا ءبولىندى. بۇل ءتىپتى داستۇرگە اينالدى دەسە دە بولادى. سەنبەسەڭىز, ايگىلى مۋزىكانتتاردىڭ, اكادەميكتەردىڭ سۋرەتىنە قاراڭىز. بۇل رەتتە ءانشى فرەنك سيناترانى, كوپشىلىكتىڭ سۇيىكتى كەيىپكەرى دجەيمس بوندتى, سوسىن ۇلىبريتانيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى بولعان ۋينستون چەرچيللدى تۇستەپ كورسەتۋگە بولادى.
«ۋينستون چەرچيلل – پسيحولوگيانىڭ نەگىزگى زاڭدارىن تاماشا بىلگەن. ءوزىنىڭ ەرەكشە قالپاعىمەن, گاباريتتى سيگارىمەن, ءساندى «كوبەلەكتەرىمەن» جانە V ارپىنە ۇقساس ساۋساقتارىمەن ەستە قالدى. مەن لوندونداعى فرانتسۋز ەلشىسىن بىلەمىن. ول اعىلشىن تىلىندە ءبىر اۋىز ءسوز سويلەي المايتىن, بىراق ونىڭ ءتۇرلى-ءتۇستى «كوبەلەگى» بريتاندىقتارعا ەرەكشە اسەر ەتتى. ءتىپتى بانتيككە ۇقساس نۇكتەلى «كوبەلەكتەرى» ۇزاق ۋاقىت لاۋازىمىن ساقتاۋعا جاردەمدەستى», دەيدى فرانتسۋز جازۋشىسى ادرە مورۋا.
1930 جىلى گولليۆۋد جۇلدىزى مارلەن ديتريح «ماروككو» فيلمىندە ەرلەردىڭ سموكينگىن كيىپ, مويىنىنا «كوبەلەك» تاعادى. وسىلايشا, ونى ايەلدەر گاردەروبىنا ەنگىزەدى. اسىرەسە 1980 جىلدارى قىز-كەلىنشەكتەردىڭ بلۋزكالارىندا «كوبەلەكتەر» قاپتادى. ورىستىڭ داڭقتى ءانشىسى اللا پۋگاچەۆا كوبەلەكتى كوپ جارنامالاعانداردىڭ قاتارىندا. ءتىپتى سول ارقىلى قازاقتىڭ قارا كوزدەرى قىزىعىپ, ساتىپ الا باستادى.
«– الدىمەن ەشكى ساقالىڭدى قىرشى, ول سەنىڭ كوستيۋمىڭە سايكەس كەلمەيدى!
مەندە كوستيۋم جوق قوي…
– ال ەكىنشىدەن, كوستيۋم ال!» وسى ءبىر قىسقا ديولوگتى «سەنىڭ اناڭدى قالاي قاراتتىم» اتتى شەتەلدىك تەلەسەريالدان وقىپ قالىپ ەدىك. بۇعان عاجايىپ جازۋشى وسكار ۋايلدتىڭ «بارلىق ۇساق-تۇيەكتەردە شىنايىلىق ەمەس, ستيل ماڭىزدى. بارلىق ماڭىزدى ماسەلەلەردە دە» دەگەن تۇجىرىمىن قوسىپ قويىڭىز.
ولاي بولسا, قالامگەر ۋيليام فولكنەر, سۋرەتشى سالۆادور دالي, ءارتىس چارلز چاپلين سەكىلدى الىپتاردىڭ ونەرىنەن بۇرىن, ەرەكشە ءستيلىنىڭ الەمدى ەلىكتىرۋى جايدان جاي ەمەس-اۋ. بۇل ءتىزىمدى جالىقپاي جالعاي بەرۋگە بولادى, ايتسە دە, وسى ۇشەۋىنەن-اق كوپ نارسەنى اڭعارامىز.
ء«سان ساۋلەت سياقتى: ەڭ باستىسى – پروپورتسيا». مۇنىمەن ءسان سۇلۋى كوكو شانەل نە ايتقىسى كەلدى ەكەن؟! قالاي ويلايسىز, قۇرمەتتى وقىرمان؟!
