ونەر • 25 قاڭتار، 2022

عاسىر ءاجىمى

1670 رەت كورسەتىلدى

عاجايىپ سۋرەتكەر جان-انتۋان گۋدوننىڭ ەرەكشەلىگى نەدە ەكەنىن بىلەسىز بە؟ فرانتسۋز رەۆوليۋتسياسى قايراتكەرلەرىنىڭ پسيحولوگيالىق پورترەتتەرىن جاساعانىندا. ءبىزدى ەلىكتىرگەن دە وسى مىنەزى. ءوز ءداۋىرىنىڭ كەسكىن-كەلبەتىن قولادان قۇيعان قولونەر شەبەرى ۋاقىتتى اينالىپ ءوتىپ، قۇپيالاردى تالقاندادى.

مىنە، دانىشپان ۆولتەردىڭ ءمۇسىنى. ۇلى فيلوسوف بەينەسىن ءدال جەتكىزگەن ەڭ جاقسى تۋىندى ەسەبىندە كوڭىلدى ەلىتەدى. ۆولتەر ۋا­قىتى تاياعانىن سەزسە كەرەك، ءمۇ­سىنشىنىڭ كەيىپكەرى بو­لۋعا كەلى­سەدى. ول كەزدە اقىل الىبى 84 جاس­تا ەدى. ءمارمار ءمۇسىن اۆتوردىڭ كيىم مەن تە­رىنىڭ كۇردەلى تەكستۋراسىن شەبەر جەتكىزە بىلۋىمەن عانا ەمەس، فيلو­­سوفتىڭ جىگەرلى مىنەزى مەن وتكىر ويىنا ءدوپ ءتۇسۋ قابى­لەتىمەن دە ەرەكشە.

گۋدون ويشىلدىڭ ءمۇسىنىن 1781 جىلى اياقتادى. ءىى ەكا­تە­رينانىڭ تاپسىرىسىمەن

2 جىل­­دان كەيىن تۋىندى رەسەيگە جەت­كىزى­لەدى.

اۆتور ويشىلدار كونە زاماننان كەلە جاتقان قۇبىلىس دەپ تۇيسىنەدى. سوندىقتان ۆول­تەردى انتيكۆارلىق ستيل­دەگى كيىم­مەن بەينەلەگەندى دۇ­رىس كوردى. وسىلايشا، بوگدە في­لو­سوفيالىق بەينەنى جاساۋدى ۇي­عاردى. كيىمنىڭ تەرەڭ قات­پار­لارىنىڭ استىندا قارت ادامنىڭ ارىقتىعى جاسىرىلادى، سوعان قاراماستان ونىڭ فيگۋراسى سىمباتتى جانە شىنايى اسپەتتەلگەن.

گۋدوننىڭ جۇمساق، جىلتىر ماتانى جاساۋ ءتاسىلى كورەرمەندى ەرىكسىز تاڭداندىردى. كارىلىك ءتىپتى ۇلى ادامداردى دا اياماي­دى، سون­دىقتان ۆولتەردىڭ سال­بىراعان ءجۇزى مەن جىڭىشكە مويىنى تەرەڭ اجىم­دەرگە تولى بولدى. بۇل – سول عا­سىردىڭ ءاجىمى ەدى. ونىڭ ءالجۋاز قول­دارى ءوزى وتىر­عان ورىندىقتىڭ ويىل­عان تۇس­تا­رىن ۇستايدى. كەيىپ­كەر­دىڭ كا­رىلىك مەڭدەگەن كەيپى اۋىر دا مۇڭلى.

وقىرمان الىستان قاراعاندا ويشىل شارشاعانداي اسەر قال­دىرادى، ال نەگىزىندە ول ءوز ويى­نان ۇزاي الماي وتىر. سىرت­قى كورى­نىستەن فيزيكالىق كارى­لىكتىڭ مانەر­لىگى مەن السىزدىگىن بايقاۋعا بولا­دى. ۆولتەر ءومى­رىنىڭ سوڭعى كۇنىنە دەيىن جاس جىگىتكە ءتان تازا كوز­قاراس پەن بايسالدىلىعىن ساقتاپ قالدى.

جوعارىدا ايتقانداي، ءمۇ­سىنشى گۋدون بارلىق تۋىندى­سى­نا ءتان سيپات بۇل شىعار­ما­سىندا دا بار. ول ۇلى دا­نىش­­پان­نىڭ پسيحولوگيالىق پور­ترەتى­نىڭ تولىق بەينەسىن جا­سادى. قا­راڭىزشى، جاراتىلىس­تى تابيعي ەتۋ ءۇشىن اۆتور ءوزى جۇمىس ىستەگەن كەسكىشتىڭ ءىزىن تە­گىستەۋگە تىرىسپاعان.

سوڭعى جاڭالىقتار

اسكەردەگى ادەبي كۇن

ايماقتار • كەشە

دامۋدىڭ كىلتى

قوعام • كەشە

ەل سەنىمىن ارقالاعان

قازاقستان • كەشە

تورعاي سۇڭقارى

ادەبيەت • كەشە

ۇلى شايقاس

ونەر • كەشە

يكبال الەمى

تانىم • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار