الدىمەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شەتەلدەرگە ساپارلارىنا توقتالىپ وتسەك. بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن 150-گە جۋىق ءىس-شارا وتكەن ەكەن. پرەزيدەنت 10 ەلگە بارىپ, 20 مەملەكەتارالىق سامميت پەن فورۋمعا قاتىستى.
ماسەلەن, مەملەكەت باسشىسى بيىل وڭتۇستىك كورەيا رەسپۋبليكاسى مەن تۇرىكمەنستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن باردى. وڭتۇستىك كورەياعا مەملەكەتتىك ساپار بارىسىندا پرەزيدەنت مۋن چجە ينمەن كەلىسسوزدەر وتكىزدى. ناتيجەسىندە, 1,7 ميلليارد دوللار بولاتىن 30-دان استام كەلىسىمگە قول قويىلدى.
تۇرىكمەنستاندا ەكونوميكا, كولىك قاتىناسى, ءبىلىم, مادەنيەت, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ساۋدا سالالارى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان 20 قۇجاتقا قول قويىلدى.
بۇدان بولەك, مەملەكەت باسشىسى تاجىكستانعا, بەلگياعا جانە شۆەيتسارياعا رەسمي ساپارمەن باردى. تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونمەن كەزدەسىپ, ءوزارا ساۋدا-ساتتىقتى 1 ملرد دوللاردان اسىرۋعا ۋاعدالاستى. سونىمەن قاتار قازاق-تاجىك قاتىناستارىن جاڭا دەڭگەيگە شىعاراتىن ەكىجاقتى التى كەلىسىمگە قول قويىلدى. سونداي-اق ق.توقاەۆ 16-17 قىركۇيەك كۇندەرى تاجىكستاننىڭ استاناسى دۋشانبەدە وتكەن ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ سەسسياسى جانە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى سامميتىنە قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسى بەلگياعا ساپارى بارىسىندا كورول فيليپپەن جانە پرەمەر-مينيستر الەكساندر دە كروومەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا قۇرۋعا ۋاعدالاستى.
بەلگيادا مەملەكەت باسشىسى ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتى شارل ميشەلمەن, ەۋروپالىق كوميسسيا پرەزيدەنتى ۋرسۋلا فون دەر ليايەنمەن, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورىمەن كەلىسسوز جۇرگىزدى. ەۋروپالىق لاۋازىمدى تۇلعالار قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق قاتىناستارىن, قازاقستاننىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىن جوعارى باعالادى.
شۆەيتساريادا مەملەكەت باسشىسى وسى ەلدىڭ پرەزيدەنتى گي پارمەلانمەن كەلىسسوزدەر وتكىزدى. ساپار بارىسىندا جالپى قۇنى 300 ملن دوللاردان اساتىن 6 كوممەرتسيالىق كەلىسىمگە جانە كوممەرتسيالىق ەمەس 10 قۇجاتقا قول قويىلدى.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ قارت قۇرلىققا ساپارى ەكى ماسەلەنى انىق كورسەتىپ وتىر. بىرىنشىدەن, بۇل ق.توقاەۆتىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ساياسي سالماعىن كورسەتەدى. ويتكەنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتى ەۋروپا ەلدەرى جاقسى تانيدى. پرەزيدەنتىمىز ۇلكەن ساياساتتىڭ وليمپىنە شىعىپ, بۇۇ-نىڭ جەنەۆاداعى كەڭسەسىن باسقارعان العاشقى ازيانىڭ وكىلى رەتىندە اتى قالعانى بەلگىلى.
ەكىنشىدەن, ەۋروپاعا ساپار قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ساياساتتا ماڭىزدى ويىنشىعا اينالعانىن دالەلدەدى. بريۋسسەلدىڭ ەۋروپانىڭ ساياسي استاناسى, ال شۆەيتساريانىڭ الەمدىك قارجى ورتالىعى ەكەنىن ەسكەرسەك, قازاقستاننىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق باعىتتا بەلسەندى ساياسات جۇرگىزىپ وتىرعانىن اڭعارامىز.
بۇدان بولەك قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسەي فەدەراتسياسىنا, تۇركياعا جۇمىس ساپارىمەن باردى. قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ۆلاديمير پۋتين ماسكەۋدە اۋعانستانداعى احۋالعا بايلانىستى اۋماقتىق قاۋىپسىزدىك, سونداي-اق ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى.
پرەزيدەنتتىڭ تۇركياعا ساپارى بارىسىندا تۇركى الەمىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا قاتىستى ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلداندى. 12 قاراشا كۇنى ىستانبۇل قالاسىندا وتكەن سامميتتە تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر كەڭەسى تۇركى مەملەكەتتەر ۇيىمى بولىپ قايتا قۇرىلدى. سونداي-اق «تۇركى الەمى كەلەشەگى 2040» ستراتەگيالىق قۇجاتى قابىلداندى.
بۇدان بولەك, ەلىمىزگە ات باسىن بۇرعان شەتەلدىك باسشىلار دا بار. توعىزىنشى تەرريتورياعا مەملەكەتتىك ساپاردى قىرعىز اعايىندار باستادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن وداقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى. سونداي-اق وڭىرلىك جانە حالىقارالىق وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستى.
سونداي-اق قازاقستانعا وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلىپ, ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى وداقتاستىق قاتىناستار تۋرالى دەكلاراتسياعا قول قويدى. ايتا كەتەرلىگى, ش.ميرزيوەۆ وزبەكستان پرەزيدەنتى رەتىندە قايتا سايلانعاننان كەيىنگى العاشقى مەملەكەتتىك ساپارىن قازاقستاننان باستادى. ادەتتە حالىقارالىق ساياساتتا جاڭادان نەمەسە قايتادان سايلانعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ العاشقى ساپارى سول ەلدىڭ باسىمدىقتارىن ءبىلدىرۋ تۇرعىسىنان ماڭىزدى سانالادى.
مەملەكەت باسشىسى كۇزدە وڭىرلىك دەڭگەيدەگى ەكى ىرگەلى جيىنعا قاتىستى. اۋەلى جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسى وتكەن. اتالعان ءىس-شارادا پرەزيدەنت ۇيىمعا قاتىستى كۇردەلى ماسەلەلەردى اتاپ كورسەتىپ, پاندەميانىڭ سالدارىمەن كۇرەسۋدە ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە ەرەكشە ەكپىن بەردى. سودان كەيىن ق.توقاەۆ قاتىسقان تمد مەملەكەتتەرى باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ 30 جىلدىعىنا بايلانىستى مالىمدەمەگە جانە ۇيىمدى ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار قۇجاتقا قول قويدى.
سىرتقى ساياساتتاعى ماڭىزدى باعىتتىڭ تاعى ءبىر پاراسى – ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس. قازان ايىندا اوسشك سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ 6-كەڭەسى ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى اتالعان جيىنعا قاتىسىپ وتىرعان دەلەگاتسيا باسشىلارىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا حالىقارالىق جانە وڭىرلىك كۇن تارتىبىندەگى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا مازمۇندى پىكىر الماسىلدى, اوسشك شەڭبەرىندەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ ءتۇرلى سالالارىنداعى مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ اعىمداعى جاي-كۇيى مەن پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى.
جازدىڭ سوڭعى ايىندا بۇكىل الەمدى ءدۇر سىلكىنتكەن وقيعا بولعانى ءمالىم. اقش اسكەرىن اۋعانستاننان شىعارعاننان كەيىن «تاليبان» ۇيىمى ساناۋلى كۇننىڭ ىشىندە بيلىكتى ءوز قولىنا الدى. وسى وقيعا بايلانىستى بۇۇ اۋعانستانعا جاردەم كورسەتۋ جونىندەگى ميسسياسىن (UNAMA) جانە وندا اككرەديتتەلگەن بۇۇ-نىڭ باسقا دا اگەنتتىكتەرىن الماتى قالاسىنا ۋاقىتشا ورنالاستىردى. مەملەكەت باسشىسى ءوزى قاتىسقان بارلىق حالىقارالىق سامميتتەردە, كونفەرەنتسيالار مەن ءتۇرلى فورماتتارداعى جيىنداردا اۋعان حالقىن قازىرگى اۋىرتپالىقتارىمەن بەتپە-بەت قالدىرۋعا بولمايتىنىنا نازار اۋدارىپ, الەمدىك قوعامداستىقتى اۋعانستانعا مەيلىنشە قولداۋ كورسەتۋگە جانە ونداعى اۋىر گۋمانيتارلىق جاعدايدى تۇزەۋگە شاقىرىپ كەلەدى. سونداي-اق قازاقستان اۋعانستاندا قيىن جاعدايدا قالعان قانداستارىمىزدى ەلگە اكەلۋ جۇمىسىنا بەلسەنە كىرىسىپ وتىر.
پرەزيدەنت بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 76-سەسسياسى اياسىندا وتكەن ءتورت بىردەي ءىس-شاراعا – جالپى ساياسي دەباتتارعا, بۇۇ-نىڭ ازىق-ت ۇلىك جۇيەلەرى جونىندەگى سامميتىنە, COVID-19 پاندەمياسى جونىندەگى جاھاندىق سامميتكە جانە يادرولىق قارۋدى تولىق جويۋ جولىنداعى حالىقارالىق كۇرەس كۇنىنە ارنالعان جوعارى دەڭگەيدەگى پلەنارلىق وتىرىستارعا ونلاين رەجىمدە قاتىستى.
سونىمەن قاتار قازاقستان استاناسى اسا جوعارى دەڭگەيدەگى شەتەلدىك دەلەگاتسيالاردى كوپ قابىلدادى. ماسەلەن, بيىل سيريا داعدارىسى جونىندەگى «استانا پروتسەسىنىڭ» ەكى راۋندى ءوتتى. ءبىرىنشى كەلىسسوزدەر شىلدەدە وتسە, تاياۋدا 21-22 جەلتوقساندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان جيىنعا رەسەي, تۇركيا, يران, سيريا ۇكىمەتى جانە سيريالىق وپپوزيتسيا قاتىستى. باقىلاۋشىلار رەتىندە بۇۇ, يوردانيا, ليۆان جانە يراك وكىلدەرى كەلدى. تاراپتار سيرياداعى احۋالدى, «استانا پروتسەسى» اياسىندا بۇرىن قول جەتكىزگەن كەلىسىمدەردى ورىنداۋ ماقساتىندا دەەسكالاتسيا ايماقتارىنداعى تۇراقتىلىقتى قولداۋ مىندەتتەرىن قاراستىردى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى جاڭالىق, بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 76-شى سەسسياسى بارىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى 2022-2024 جىلدارعا بۇۇ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بولىپ سايلاندى. ەلىمىز گەندەرلىك تەڭدىكتى ىلگەرىلەتۋ جانە ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ, ءولىم جازاسىن جاپپاي جويۋ, توزبەۋشىلىكتىڭ بارلىق نىساندارىنا قارسى كۇرەس, ءدىن مەن سەنىم بوستاندىعى, ينكليۋزيۆتى جانە جالپىعا بىردەي ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق COVID-19 پاندەمياسى جاعدايىندا ادام قۇقىقتارىن قۇرمەتتەۋ ماسەلەلەرىنە باسىمدىق بەرەدى.
سىرتقى ساياساتتاعى مادەني باعىتتار بويىنشا جەتىستىكتەرىمىز دە جەتەرلىك. يۋنەسكو-نىڭ 41-ءشى باس كونفەرەنتسياسىنىڭ ارنايى قارارىنا سايكەس, ءتىلتانۋشى, ادەبيەتشى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىعى جانە ءانشى روزا باعلانوۆانىڭ 100 جىلدىعى ۇيىمنىڭ 2022-2023 جىلدارعا ارنالعان حالىقارالىق مەرەيتويلار تىزىمىنە ەندى. يۋنەسكو-نىڭ «ادام جانە بيوسفەرا» باعدارلاماسىنىڭ حالىقارالىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ (حۇك ماب) 33-ءشى سەسسياسىندا دۇنيەجۇزىلىك بيوسفەرالىق رەزەرۆاتتار جەلىسىنە «كولساي كولدەرى» قازاقستاندىق مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى قوسىلدى. وسىلايشا, قازاقستانداعى يۋنەسكو بيوسفەرالىق رەزەرۆاتتارىنىڭ سانى 13-كە جەتتى.
مەملەكەت باسشىسى قازىرگى تاڭدا سىرتقى ساياساتقا باسىمدىق بەرىپ وتىر. ونى مىنادان دا اڭعارامىز. سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ لاۋازىمى كەڭەيىپ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. وتكەن ايدا قاسىم-جومارت توقاەۆ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسىنا قاتىستى. پرەزيدەنت الەمدە قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايلارعا وراي, سىرتقى ساياسي جۇمىس تاسىلدەرىن قايتا سارالاپ, جۇيەلى شارالار ازىرلەۋ كەرەك ەكەنىن جەتكىزدى. وسىعان بايلانىستى سىرتقى ساياساتتاعى باسىمدىقتاردى اتاپ ءوتتى.
قورىتا ايتقاندا, 2021 جىل سىرتقى ساياساتىمىز ءۇشىن تابىستى اياقتالدى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسي ارەناداعى ىقپالداستىعى نىعايىپ كەلەدى. حالىقارالىق بايلانىستاردىڭ دا گەوگرافياسى كەڭەيە ءتۇستى.
