سۇحبات • 27 جەلتوقسان، 2021

سالىم سىزدەن، ساقتاندىرۋ بىزدەن!

98 رەت كورسەتىلدى

قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى بانك سالىم­شىلارىنىڭ زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاپ قانا قويمايدى، سونىمەن قاتار ولارعا ىڭعايلى جاعداي جاساۋعا كۇش سالادى. دەپو­زيتتەرگە مىندەتتى كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسى مەن قوردىڭ قىزمەتىن دامىتۋ جانە بيىلعى جىلدىڭ قورىتىندىسى تۋرالى اتالعان قارجى ۇيىمىنىڭ توراعاسى ءادىل وتەمباەۆپەن بولعان سۇحباتتان وقىپ بىلەسىزدەر.

– ءادىل نۇرلان ۇلى، الەمدى شارلاعان پاندەميا دەرتى ءومىر­دىڭ بارلىق سالاسىنا اسەر ەتكە­نى بەلگىلى. وسى رەتتە دەپوزيت نارى­عىندا قانداي جاعداي قالىپ­تاسقاندىعىن بىلگىمىز كەلەدى...

– 2021 جىل COVID-19 پاندەمياسىنا قاراماستان، جەكە سا­لىمشىلاردىڭ دەپوزيتتەرىنىڭ نا­رىعى وڭ سيپاتتا قالىپتاستى. قا­زاقستاندىقتاردىڭ ەكىنشى دەڭ­گەيلى بانكتەردەگى دەپوزيت­تەرى­نىڭ كولەمى وسۋدە. بۇل ءۇردىس 2020 جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلەدى. 2021 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنداعى جاعداي بويىنشا جەكە تۇلعالار سالىمدارىنىڭ جيىنتىق كولەمى 12،9 ترلن تەڭگەگە جەتتى. جىل باسىنان بەرگى ءوسىم 1،9 ترلن تەڭگەنى (+17،7%) قۇرادى.

جەكە تۇلعالاردىڭ ەكىنشى دەڭ­­گەيلى بانكتەردەگى دەپوزيت­تە­رىنىڭ جالپى قۇرىلىمى ايتار­لىقتاي وزگەرىسكە ۇشىراعان جوق. ادەتتەگىدەي سالىمدار نەگىزىنەن بۇقارالىق سەگمەنتتە (قوسا سانا­عاندا 15 ملن تەڭگەگە دەيىن) شو­عىر­لانعان – 50%-دان جوعارى. قال­عاندارى سايكەسىنشە ورتاشا (قالدىقتارى 15 ملن تەڭگەدەن 50 ملن تەڭگەگە دەيىن) جانە ءىرى (قالدىقتارى 50 ملن تەڭگەدەن جوعارى) سەگمەنت ارالىعىندا شامامەن 1/3 ۇيلەسىمىندە ورنالاستى.

– دوللارلانۋ دەڭگەيى قانشا­لىقتى تومەندەدى؟

– جەكە سالىمشىلار دەپوزيت­تەرى سەگمەنتىندە دوللارلانۋ ­دەڭ­­گەيى 2021 جىلدىڭ بارىسىندا ايتارلىقتاي تومەندەدى دەۋگە بولادى. وسىى جىلدىڭ باسىندا بۇل كورسەتكىش 38،7%-دى، ال 2021 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ با­سىندا 36،4%-دى قۇرادى. دول­لارلانۋدىڭ تومەندەۋى 2021 جىلى ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنىڭ شارتتى تۇردە تۇراقتىلىعى بارىسىندا تەڭگەلىك دەپوزيتتەر بويىنشا تارتىمدى جاعدايلار اياسىندا ورىن الدى.

ەسكە سالا كەتەيىن، قور اي سا­يىن جەكە تۇلعالاردىڭ تەڭگەلىك دەپوزيتتەرى بويىنشا ماكسيمالدى سىياقى مولشەرلەمەلەرىن بەكىتەدى. ولار ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق مولشەرلەمەسىن جانە دەپوزيت نارىعىندا قالىپتاسقان ورتاشا مولشەرلەمەلەردى ەسكەرە وتىرىپ قالىپتاسادى. بۇل رەتتە تەڭگەلىك دەپوزيتتەر بويىنشا ماكسيمالدى مولشەرلەمەلەر ءبىر جىل ىشىندە (مەرزىمسىز دەپوزيتتەر بويىنشا) 9،0%-دان (جيناق سالىمدار بويىنشا) 14،0%-عا دەيىن وزگەردى. شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەر بويىنشا مولشەرلەمە 1% دەڭگەيىندە ساقتالدى.

– قازىرگى ۋاقىتتا قانداي سالىمدار سۇرا­نىسقا يە؟

– 2021 جىلى حالىق اراسىن­دا تەڭگەدەگى مەرزىمسىز سالىمدار ەرەكشە سۇرانىسقا يە بولدى. وسى جىلدىڭ 1 جەلتوق­سا­نى­نا قاراي ولاردىڭ بارلىق جەكە سالىمشىلاردىڭ دەپوزيتتەرىنە قاتىستى ۇلەسى 51،8%-دى، ال كولەمى – 4،2 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. مۇنىڭ باستى سەبەبى – سالىمشىلار ءۇشىن مەرزىمسىز سالىمداردى كەز كەلگەن ۋاقىتتا تولىقتىرۋعا جانە ولاردان مەرزىمىنەن بۇرىن اقشا الۋعا بولاتىندىعىندا. باسقا دەپوزيتتەرگە قاراعاندا، بۇل سالىمداردىڭ تابىستىلىعى تومەن، بىراق سوعان قاراماستان ادامدار اقشالارىن وسىنداي ۇتقىر دا يكەمدى سالىمداردا ساقتاعاندى ءجون سانايدى. سونداي-اق جيناق سالىمداردىڭ كولەمى دە ارتا تۇسۋدە. بۇل سەگمەنتتە حالىق اراسىندا ۇلتتىق ۆا­ليۋتاداعى دەپوزيتتەر تانىمال. اسىرەسە تۇرعىندار ۇستىنەن اقشا سالۋعا بولمايتىن، مەرزىمى 1 جىلدىق جيناق سالىمدارعا با­سىمدىق بەرەدى. ويتكەنى ولاردىڭ تابىستىلىعى ەداۋىر جوعارى (جىلىنا 13،9%-عا دەيىن).

– قازىرگى كەزدە ەگەر قانداي دا ءبىر بانك ليتسەنزياسىنان ايىرىلاتىن بولسا، ونىڭ سالىمشىلارى وتەم اقشالارىنا قانشا ۋاقىت ىشىندە قول جەتكىزەدى؟

– 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كەپىلدىك بەرىلگەن وتەم تو­لەۋدىڭ باستالۋ مەرزىمى قىسقار­تىل­دى. سودان بەرى تولەمگە قابى­لەتسىز بانك سالىمشىلارىنىڭ كەپىل­دىك بەرىلگەن وتەمدى قالاي الا­تىن­دىعى وسى بانك ليتسەنزياسى­نان ايىرىلعان كۇننەن باستاپ، 35 جۇ­مىس كۇنى ىشىندە شەشىلەدى. بۇرىن بۇل بىرنەشە ايعا سوزىلاتىن.

الدىمەن بانك ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان كۇننەن باستاپ 20 جۇمىس كۇنى ىشىندە ونىڭ ۋاقىت­شا اكىمشىلىگى بانك اكتيۆتەرىنىڭ بار­لىعى نەمەسە ءبىر بولىگىن جانە مىندەت­تەمەلەرىنىڭ بارلىعى نە­مە­سە ءبىر بولىگىن ساتىپ الۋشى-بانككە ءبىر مەزگىلدە وتكىزۋ شاراسىن قول­عا الادى. بۇل شارا قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ (اگەنت­تىك) ماقۇلداۋىمەن جۇزەگە اسى­رى­لا­دى. بۇل رەتتە بانكتىڭ كە­پىل­دىك بەرىلگەن دەپوزيتتەرى بويىنشا مىندەتتەمەلەرى ساتىپ الۋشى-بانككە تولىق كولەمدە وتكىزىلە­دى. ءارى قاراي سالىمشىلار وزدەرى­­نە تيەسىلى اقشانى ساتىپ الۋشى-
بانكتەن قولما-قول اقشامەن الۋ، باسقا بانككە اۋدارۋ نەمەسە وسى بانكتە جاڭا دەپوزيتكە سالۋ قۇقى­عىنا يە بولادى.

ەگەر ساتىپ الۋشى بانك تا­بىل­ماسا نەمەسە اگەنتتىك مۇن­داي وپە­­­راتسيانى جۇرگىزۋدەن باس تارت­سا، قور سالىمشىلار الدىن­دا­عى مىندەتتەمەلەردى ءوز جاۋاپكەر­شى­لىگىنە الادى.

بانك ليتسەنزياسىنان ايى­رىلعان كۇننەن باستاپ 30 جۇمىس كۇ­نى ىشىندە قور تولەمدەردىڭ باس­تالۋ كۇنى، اگەنت بانكتىڭ تاعايىن­دال­عاندىعى، ونىڭ مەكەنجايى مەن تولەم مەرزىمى تۋرالى باق-تا، ونىڭ ىشىندە مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارىندا جانە ءوزىنىڭ، سونداي-اق اگەنتتىك پەن اگەنت بانك­تىڭ سايتتارىندا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە اقپارات جاريالايدى.

وتەم تولەۋ حابارلاندىرۋ جا­ريا­لانعان كۇننەن باستاپ بەس جۇ­مىس كۇنى ىشىندە باستالادى. اقشا سالىمشىلاردىڭ ءوتىنىش بە­رۋىنە قاراي تولەنەدى. وتەم الۋ قۇ­قىعى راستالعان سوڭ، وعان تيەسىلى وتەم اقشا 5 (بەس) جۇمىس كۇنى ىشىندە تولەنەدى. سالىمشىلار وتەم اقشانى قولما-قول اقشامەن الۋعا، باسقا بانككە اۋدارۋعا نەمەسە سول اگەنت بانكتە جاڭا دەپوزيت­كە سالۋعا قۇقىلى.

– سالىم­شى­­لارعا وتەم تو­لەۋ مەرزىمى بو­لا­­شاقتا تاعى دا قىسقارۋى مۇم­كىن بە؟

– ارينە. قازىردىڭ وزىندە سا­لىم­شىلارعا وتەم تولەۋ مەرزىمىن ەلەۋلى تۇردە قىسقارتۋعا قول جەت­كىزىلدى. مىسالى، بيىل 25 ماۋسىم­دا ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان «Capital Bank Kazakhstan» اق سالىمشىلارىنا اگەنت بانك ارقىلى وتەم تولەۋ – بانك ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان كۇننەن باستاپ 6 (التى) جۇمىس كۇنى وتە سالىسىمەن باستالدى. بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. بۇعان دەيىن «Tengri Bank» اق جانە «AsiaCredit Bank (ازياكرەديت بانك)» اق سالىمشىلارىنا وتەم تولەۋ 8 جۇمىس كۇنىنەن كەيىن باستالدى.

– كەپىلدىك بەرىلگەن وتەمدى الۋدىڭ ناقتى مەرزىمى بار ما؟

– بار. ءوتىنىش قابىلداۋ مەرزىمى – كەپىلدىك بەرىلگەن وتەمدى تولەۋ باستالعان كۇننەن باستاپ 1 ء(بىر) جىلدى قۇرايدى. بۇل رەتتە ليتسەنزياسىنان ايىرىلىپ، تاراتۋ ۇدەرىسىنە ەنگىزىلگەن بانكتەردىڭ سالىمشىلارى ءۇشىن تولەم مەرزىمى سوڭعى كۇنىن قوسا العاندا 2022 جىلدىڭ 1 مامىرىنا دەيىن بولسا، ولاردىڭ ىشىندە «Capital Bank Kazakhstan» اق سالىمشىلارى بويىنشا وتەم تولەۋ مەرزىمى سوڭعى كۇنىن قوسا العاندا 2022 جىلدىڭ 3 شىلدەسىنە دەيىن.

– ال ءبىر جىل ىشىندە تالاپ ەتىل­مەگەن وتەمنىڭ تاعدىرى نە بولادى؟

– ەگەر وسى مەرزىم ىشىندە سا­لىم­شىلار وزدەرىنە تيەسىلى اقشا­لارىن الىپ ۇلگەرمەسە، تالاپ ەتىل­مەگەن وتەم سومالارىن قور ولار­دىڭ بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەي­نەتاقى قورىنداعى (بجزق) زەي­نەتاقى شوتتارىنا ەرىكتى زەينەت­اقى جارنالارى رەتىندە اۋدارادى. مۇنداي شوتتاردى اشۋ ءۇشىن بجزق-عا بارۋدىڭ قاجەتى جوق. ولار اۆتوماتتى تۇردە اشىلادى.

وتەم تولەۋ مەرزىمى اياقتالۋعا 30 جۇمىس كۇنى قالعاندا قور سالىم­شىلارعا وتەم تولەۋ اياقتا­لاتىن كۇن جانە 1 جىل بويى تالاپ ەتىلمەگەن وتەم سومالارىن بجزق-عا اۋداراتىنى تۋرالى باق جانە ءوز سايتى ارقىلى اقپارات جاريا­لايدى. بۇدان باسقا سالىمشىلار زاڭناماعا قايشى كەلمەيتىن وزگە دە اقپارات بەرۋ ادىستەرىمەن قۇلاعدار ەتىلەدى.

– زەينەتاقى قورىنا اۋدا­رىلعان وتەم اقشالاردى قالاي الۋعا بولادى؟

– ءبىر جىل ىشىندە دالەلدى سەبەپتەرمەن (اسكەري قىزمەتكە ورنالاسۋ، دەپوزيتوردىڭ شەتەلدە، باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا بولۋى، مۇرا قا­بىلداۋى جانە ت.ب.) تولەم الۋعا ءوتىنىش بەرە الماعان سالىمشىلار ءۇشىن قورعا ءوتىنىش پەن راستاۋشى قۇجاتتاردى ۇسىنا وتىرىپ، وتەم الۋ قۇقىعى ساقتالا­دى. دالەلدى سەبەپتەردىڭ ءتىزىمى «قا­زاق­ستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ەكiن­­شi دەڭگەيلى بانكتەرiندە ورنا­لاستىرىلعان ­دەپوزيتتەرگە مiن­دەتتi كەپiل­دiك بە­رۋ تۋرالى» زا­ڭىن­دا بەلگىلەنگەن.

– قازىرگى تاڭدا ليتسەنزيا­سىنان ايىرىلعان قانداي بانك­تەردىڭ سالىمشىلارىنا قور اتى­نان جانە ەسەبىنەن وتەم اقشا تولەنۋدە؟

– قور قازىرگى ۋاقىتتا بار­لىق بانك وپەراتسيالارىن جۇر­گىزۋ ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان ەكىن­شى دەڭگەيلى 9 بانكتىڭ سالىمشىلارىنا وتەم تولەۋ­دى جالعاستىرۋدا. ولار: «ۆا­ليۋت-ترانزيت بانك» اق، «قازين­ۆەست­بانك» اق، «Delta Bank» اق، «استانا بانكى» اق، «Qazaq Banki» اق، «ەكسيمبانك قازاقستان» اق، «Tengri Bank» اق، «AsiaCredit Bank (ازياكرەديت بانك)» اق جانە «Capital Bank Kazakhstan» اق.

2021 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىن­داعى جاعداي بويىنشا قوردىڭ ارنايى رەزەرۆى ەسەبىنەن 150 مىڭنان استام جەكە سالىمشىعا 113،7 ملرد-تان استام تەڭگەگە وتەم تولەندى.

– قىزمەتتەردى قاشىقتان (ونلاين) الۋ ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن قالىپتى جاعدايعا جانە نورماعا اينالدى. وسى رەتتە قور وتەم تولەۋدى اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا قانداي شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر؟

 – 2021 جىلى ۇلتتىق بانك پەن قوردىڭ بىرلەسكەن باستاماسى ارقىلى ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان بانكتەردىڭ سالىمشىلارى كەپىلدىك بەرىلگەن وتەمدى الۋعا ءوتىنىشتى ۇيدەن شىقپاي-اق ونلاين بەرۋگە قول جەتكىزدى.

دەپوزيتورلارعا قاشىقتان قىز­مەت كورسەتۋ مۇمكىندىگىن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن قور 2021 جىلى سىنامالى رەجىمدە تولەمدەردىڭ ەلەكتروندى پورتالىن ىسكە قوستى. ول قازىر بارلىق بانك وپەراتسيا­لارىن جۇرگىزۋ ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان بانكتەردىڭ سالىمشىلارىنا قولجەتىمدى.

قازىرگى ۋاقىتتا جاقىن شەتەل اۋماقتارىندا تولەمدەردىڭ ەلەكتروندى پورتالىنىڭ بالاماسى جوق. مۇنداي سەرۆيس وڭتۇستىك كورەيا، فينليانديا جانە تايۆان ەلدەرىندە جۇزەگە اسىرىلعان. ال كانادا مەن گەرمانيادا ونى ەنگىزۋ جۇمىستارى ءالى ءجۇرىپ جاتىر.

كەپىلدىك بەرىلگەن وتەمدى الۋعا ءوتىنىشتى تەك شوتتاردىڭ، كارتوچكالار مەن دەپوزيتتەردىڭ يەلەرى عانا ونلاين بەرە الادى. بۇل رەت­تە ءداستۇرلى بانكتىك قىزمەت كور­سەتۋ ءتاسىلىن قالايتىن، سونداي-اق سا­لىمشىلار اتىنان ءوتىنىش بەرە الا­تىن ءۇشىنشى تۇلعالار (مۇرا­گەرلەر، سەنىمحات بويىنشا وكىل­دەر جانە باسقا دا قۇقىق يەلەنۋ­شىلەر) ءۇشىن اگەنت بانك ارقىلى كەپىلدىك بەرىلگەن وتەم تولەۋ ءتار­تىبى ساقتالادى.

– بيىل قىركۇيەك ايىندا قور بانكتەردىڭ قارجىلىق
احۋالىن باعالاۋدىڭ جاڭا مو­دەلىن ىسكە قوستى. وسى تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز؟

– قاتىسۋشى بانكتەردىڭ قار­جىلىق جاعدايىن باعالاۋدىڭ جاڭا مودەلى قورعا بانكتەردىڭ ات­قاراتىن قىزمەتتەرىنىڭ اعىمداعى تاۋەكەلدەرىن باعالاۋعا، سونداي-اق بانكتىڭ قارجىلىق جاعدايىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن الەۋەتتى قاۋىپ-قاتەرلەردى ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بە­رەدى. ودان باسقا، جاڭا مودەل­دە تاۋەكەلگە باعدارلانعان ءتا­سىل جۇزەگە اسىرىلعان. ول بانك قىز­مەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا ساپالى مونيتورينگ جاساۋعا جول اشادى. سونىڭ ناتيجەسىندە، قاتىسۋ­شى بانكتەرگە ارنالعان جارنالار­دىڭ مولشەرلەمەسىن ءادىل ەسەپتەۋگە قول جەتكىزىلەدى.

ايتا كەتەلىك، قوردىڭ بولاشاق كەپىلدىك بەرىلگەن وتەم سومالارىن تولەۋگە ارنالعان ارنايى رە­زەرۆى بانكتەردىڭ وسى جارنالارى ەسەبىنەن قالىپتاسادى.

– كەپىلدىك بەرىلگەن وتەم قور­دىڭ ارنايى رەزەرۆى ەسەبىنەن تولە­نەتىندىگى بەلگىلى. قازىر ونىڭ كولەمى قانداي؟

– 2021 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانى­نا قاراي قوردىڭ ارنايى رەزەر­ۆىن­دە 682 ملرد-قا جۋىق تەڭگە، ال جارعىلىق كاپيتال مولشەرىنىڭ 70%-ىن قوسا ەسەپتەگەندە (زاڭ بو­يىنشا وتەم تولەۋگە قولدانىلۋى مۇمكىن)، 847 ملرد-تان استام تەڭگە بار.

ارنايى رەزەرۆتىڭ دەڭگەيى ەلى­مىز بويىنشا كەپىلدىك بەرىلگەن بۇكىل دەپوزيتتەر سوماسىنىڭ شا­مامەن 7%-ىن قۇرايدى. بۇل «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكiن­شi دەڭگەيدەگى بانكتەرiندە ورنا­لاستىرىلعان دەپوزيتتەرگە مiن­دەتتi كەپiلدiك بەرۋ تۋرا­لى» زاڭىندا كورسەتىلگەن ماق­سات­تى دەڭ­­گەيدەن (5%) جوعارى.

حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس دەپوزيتتەردى قورعاۋ جۇيە­سىنىڭ رەزەرۆتەرى بۇكىل قارجى جۇ­يەسىندەگى دەپوزيتتىك بازانى وتەۋ­گە ەمەس، الداعى كۇتىلەتىن زا­­لال­­­داردىڭ دەڭگەيىنە سايكەس قا­لىپ­­تاستىرىلادى.

قور­دىڭ ارنايى رەزەرۆى جەكە تۇلعالاردىڭ بارلىق دەپوزيتتەرى بويىنشا كەپىلدىك بەرىلگەن وتەم تولەۋگە تولىعىمەن جەتكىلىكتى. قا­زىرگى ۋاقىتتا قور ەلىمىزدەگى بۇ­كىل بانك سەكتورىنىڭ دەپوزيتتىك بازا­سىنداعى شوتتاردىڭ 99،8%-ىنا تو­لىق كولەمدە كەپىلدىك بەرەدى. بۇل حا­لىقتىڭ بانك جۇيەسىنە دەگەن سەنى­مىن ودان ءارى نىعايتا تۇسەدى. ياعني «سالىم سىزدەن، ساقتاندىرۋ بىزدەن!».

– بيىل قور سالىمشىلار ارا­­­سىندا ونلاين ساۋالداما جۇر­­­گىزگەنى بەلگىلى. قانداي ما­ڭىز­­دى سۇراقتارعا جاۋاپ الىندى؟

– ءيا، كۇزدىڭ العاشقى ايىنىڭ 1-30 جۇلدىزى ارالىعىندا 14 بانكتىڭ سايتتارىندا بارلىق نيەت بىلدىرۋشىلەرگە ونلاين ساۋالدا­ماعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى. بيىل ساۋالداماعا ەلىمىزدىڭ 128 قالاسى جانە باسقا دا ەلدى مە­كەن­دەردەن بارلىعى 2 773 ادام قاتىستى. قاتىسۋشىلاردىڭ جاس دەڭ­گەيى 16 جاستان 79 جاس ارالى­عىندا بولدى.

قازاقستاندىقتار اقشا جيناۋ ءۇشىن دەپوزيت اشۋ بارىسىندا نەنى باسشىلىققا الاتىندىعى، سونداي-اق دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسى تۋرالى حاباردارلىق دەڭگەيىن انىقتاۋ اياسىندا جا­ۋاپ بەرۋشىلەردىڭ 92%-ى دەپوزيت اشاتىندىقتارىن ءبىلدىردى. ونىڭ ىشىندە 19%-ى سىياقىسى جوعارى، مەرزىمىنەن بۇرىن الۋعا بولمايتىن جيناق سالىمداردى اشقاندى قالاسا، 73%-ى سىياقىسى تومەن، بىراق كەز كەلگەن ۋاقىتتا ۇستىنەن اقشا سالۋعا جانە اقشا الۋعا بولاتىن دەپوزيت اشۋدى ءجون سانايدى. ال 6%-ى ارتىق اقشاعا ۆاليۋتا ساتىپ الاتىن بولسا، 2%-ى اقشا جينامايدى نەمەسە ولاردى كارتوچكالارىندا قالدىرادى.

قازاقستاندىقتاردىڭ 22%-ى
دەپوزيت ءتۇرىن تاڭداعاندا جو­عا­رى سىياقى مولشەرلەمەسىنە كوپ كو­ڭىل بولەدى ەكەن. بۇل رەتتە ولار­دىڭ 63%-ى ءۇشىن باستى تا­لاپ – دەپوزيتتى تولىقتىرۋعا جانە ودان كەرەك كەزىندە اقشا الۋ­­عا بو­لا­تىندىعى. راسىندا دا قا­­زىر مەر­زىمسىز سالىمداردىڭ سانى با­سىمدىققا يە. ولاردىڭ ۇلە­سى جەكە تۇلعالاردىڭ جيىنتىق دەپو­زيتتەرىنىڭ 62%-ىن قۇرايدى.

جالپى، ساۋالداما ناتيجەسى جاۋاپ بەرۋشىلەردىڭ دەپوزيتتەر­گە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسى تۋرالى حا­باردارلىعىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەندىگىن پاش ەتتى: 70%-ى دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرىلگەن ماكسيمالدى سومالار تۋرالى، ونىڭ ىشىندە جيناق سالىمدار بويىن­شا كەپىلدىك سوماسىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن، 76%-ى وتەم اقشانى قور تولەيتىندىگىن، 68%-ى وتەم­­نىڭ تەڭگەمەن تولەنەتىندىگىن، ال ­63%-ى زاڭ – بارشا قازاقستاندىق­تار­عا بانكتەردەگى جيناق اقشالارىنا قاتىستى قورعاۋ قۇقىعىن بەرەتىنىن جاقسى بىلەدى.

– اڭگى­مەڭىز ءۇشىن راحمەت.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى قالاسى «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:28

ارقالىقتا مىڭ ادام كۇي تارتتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوشباسشى وزگەرگەن جوق

سپورت • بۇگىن، 08:44

قالا كۇنىندەگى بايگە جارىسى

سپورت • بۇگىن، 08:42

يسپانيادا ولجالى بولدى

تەننيس • بۇگىن، 08:40

ورگانيكالىق قالدىقتاردى وڭدەيدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:38

جاسىل مەتاللۋرگيا قازىر دە بار

قازاقستان • بۇگىن، 08:37

ۇقساس جاڭالىقتار