دەپۋتات كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, كەيىنگى 4 جىلدا (2018-2021 جىلدارى) رەسپۋبليكا اۋماعىندا 56 783 توتەنشە جاعداي مەن تابيعي جانە تەحنوگەندىك سيپاتتاعى وقيعا تىركەلگەن. سونىڭ سالدارىنان 9 047 ادام زارداپ شەكتى, ونىڭ ىشىندە 2 875 ادام قازا تاپتى. ماتەريالدىق زالال 19,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. «اتالعان جاعدايلاردا ازاماتتارىمىز ءوز قايعى-قاسىرەتىمەن جالعىز قالعان جوق. مەملەكەت زارداپ شەككەن حالىققا قولداۋ كورسەتۋ جانە توتەنشە جاعدايلاردىڭ سالدارىن جويۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل بولەدى. بۇل ءۇشىن ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ رەزەرۆتەرىندە جىل سايىن قارجىلاي قاراجات كوزدەلىپ, مەملەكەتتىك ماتەريالدىق رەزەرۆتىڭ رەسۋرستارى پايدالانىلادى. جالپى, توتەنشە جاعدايلاردى بولعىزباۋ مۇمكىن ەمەس, بىراق الدىن الۋ شارالارىن قولدانىپ, ولاردىڭ سانىن, اۋقىمىن ەداۋىر ازايتىپ, سالدارىن جۇمسارتا الامىز», دەدى ب.كەسەباەۆا.
وسى ورايدا, ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردىڭ سالدارىن جويۋ جونىندەگى ءتيىمدى قىزمەتتى قيىنداتاتىن بىرقاتار ماسەلەگە توقتالدى. «ەلدىڭ سەيسميكالىق قاۋىپتى اۋداندارىندا ونەركاسىپتىك الەۋەتتىڭ 40 پايىزدان استامى شوعىرلانعان, ەل حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى تۇرادى. بۇل رەتتە سەيسميكالىق قاۋىپتى اۋداندارداعى ونەركاسىپتىك جانە ازاماتتىق عيماراتتاردىڭ, ينجەنەرلىك قۇرىلىستاردىڭ ەداۋىر بولىگى سەيسميكالىق تۇراقتىلىق تالاپتارىنا ساي كەلمەيدى. رەسپۋبليكادا سۋ تاسقىنىنىڭ اسەرىنە ۇشىراۋى ىقتيمال 925 قاۋىپتى ۋچاسكە بار, ونىڭ ىشىندە 189 ەلدى مەكەنگە ەرىگەن قار سۋى قاۋىپ توندىرەدى. ايماقتاردا قاجەتتى الدىن الۋ ينجەنەرلىك ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ بويىنشا ماقساتتى جۇمىستاردىڭ بولماۋى سۋ باسۋدان كەلەتىن زالالدى ازايتۋعا كەدەرگى كەلتىرەدى. وسىنىڭ سالدارىنان شۇعىل شارالار قابىلداۋعا جانە سۋ تاسقىنى مەن سۋ باسۋدىڭ سالدارىن جويۋعا, زارداپ شەككەن حالىققا كەلتىرىلگەن ماتەريالدىق زالالدى وتەۋگە ولاردىڭ الدىن الۋعا قاراعاندا الدەقايدا كوپ قاراجات جۇمسالادى. رەسپۋبليكا اۋماعىندا سەل, شوگۋ جانە كوشكىن قاۋپى بار ۋچاسكەلەر سانى ارتىپ وتىر», دەدى ب.كەسەباەۆا.
سونداي-اق اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالاردىڭ تابيعي وشاقتارى اۋدانىنىڭ اۋقىمدى بولۋى ايتارلىقتاي پروبلەما بولىپ وتىر. جىل سايىن كوكتەمگى-جازعى كەزەڭدە ەپيدەميالىق احۋال شيەلەنىسە تۇسەدى. بۇدان بولەك, ەل ەكونوميكاسىنداعى ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتىڭ جاي-كۇيى ەداۋىر الاڭداۋشىلىق تۋعىزىپ وتىر. ونەركاسىپتىڭ نەعۇرلىم قاۋىپتى سالالارىنداعى جانە كولىكتەگى اپاتتىق دەڭگەي جوعارى. تەحنوگەندىك توتەنشە جاعدايلار كوبىنەسە جابدىقتاردىڭ پايدالانۋ مەرزىمىنىڭ اسىپ كەتۋىنە, قىزمەت كورسەتۋ مەن جوندەۋدىڭ ساپاسىز جۇرگىزىلۋىنە نەمەسە ۋاقتىلى جۇرگىزىلمەۋىنە بايلانىستى بولاتىنى انىق. ب.كەسەباەۆانىڭ ايتۋىنشا, گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىس جايلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى, ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جاعدايى كۇردەلى كۇيىندە قالىپ وتىر.
بۇدان كەيىن توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى يۋري يلين قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق قورعاۋ ورگاندارىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بايانداما جاسادى.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءزىلزالالار قاۋپىن ازايتۋ, ادام شىعىنىن بارىنشا ازايتۋ ءۇشىن مينيسترلىك ماۋسىمدىق جانە ىقتيمال قاۋىپ-قاتەرلەرگە ۋاقتىلى دەن قويۋ بويىنشا ماقساتتى شارالاردى تۇراقتى نەگىزدە قابىلدايدى. وسىعان بايلانىستى, كليماتتىڭ وزگەرۋىنە جانە ونىڭ سالدارىنا قارسى كۇرەس بويىنشا شۇعىل شارالار قابىلداۋدى تالاپ ەتەتىن ورنىقتى دامۋعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن 2015-2030 جىلدارعا ارنالعان ءزىلزالالار قاۋپىن ازايتۋ جونىندەگى سەنداي نەگىزدەمەلىك باعدارلاماسىنا سايكەس ءزىلزالالار قاۋپىن ازايتۋدىڭ ۇلتتىق ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جۇرگىزىلۋدە.
سونىمەن قاتار تسيفرلاندىرۋ اياسىندا الداعى پەرسپەكتيۆادا مينيسترلىك انالوگتىق بايلانىس قۇرالدارىنان تسيفرلىق بايلانىس قۇرالدارىنا بىرتىندەپ كوشۋدى جانە سپۋتنيكتىك تەرمينالدارمەن جاراقتاندىرۋدى كوزدەپ وتىر. وسى ورايدا, حالىقتى حاباردار ەتۋ جانە قۇلاقتاندىرۋ ەتۋ ءۇشىن SMS-تاراتۋدىڭ بالاما شەشىمى شەڭبەرىندە توتەنشە جاعداي تۋرالى جەدەل اقپاراتتى قامتيتىن «دارمەن» ءموبيلدى قوسىمشاسى پايدالانىلادى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قابىلدانعان شارالارعا جانە سوڭعى جىلدارى ولاردىڭ تومەندەۋ ۇردىسىنە قاراماستان, ورتتەردىڭ سانى ءالى دە ەلەۋلى بولىپ قالۋدا. توتەنشە جاعدايدار مەن وقيعالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى – ادامداردىڭ ومىرىنە جانە ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا قاۋىپ توندىرەتىن جانە بولىپ جاتقان بارلىق تج-نىڭ 89%-ىن قۇرايتىن ورتتەر (تۇرمىستىق, وندىرىستىك, ورمان-دالا). ءورتتىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى: قاراپايىم تالاپتار مەن ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن ساقتاماۋ, اقاۋلى ەلەكتر اسپاپتارىن پايدالانۋ, قاۋىپسىز ءجۇرىس-تۇرىس داعدىلارىنىڭ بولماۋى. ءورت قاۋىپتى كەزەڭدە جاعدايدىڭ ۇزدىكسىز مونيتورينگى جانە ورمان-دالا ورتتەرىن بولجاۋ ۇيىمداستىرىلادى. بۇل ماقساتتا بارلىق وڭىردە عارىشتىق مونيتورينگ قىزمەتتەرى پايدالانىلىپ جاتىر جانە ارنايى گەوپورتالدار ازىرلەنگەن.
ۇكىمەت ساعاتى بارىسىندا دەپۋتاتتار اسكەري بولىمدەر مەن جاقىن ەلدى مەكەندەردەگى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, الدىن الۋ شارالارى جانە ءبىلىم دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىككە, ازاماتتىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى كوتەرىپ, جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگان باسشىسىنا سۇراقتار قويىپ, پىكىر الماستى. تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ءتيىستى ۇسىنىمدار قابىلدانادى.
