تاراز قالاسىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپ وقۋشىسى اقادىل ايتۋ ءۇش جىل بويى تاسوتكەل سۋ قويماسىن تازالاۋعا ارنالعان قوندىرعى جاساۋ ءۇشىن ەڭبەكتەندى. سەبەبى براكونەرلەردىڭ ءپولياميدتى بالىق اۋلاۋ تورلارى سالدارىنان بالىق قورى جىل سايىن ازايىپ كەلەدى. اقادىل ءۇشىن جوبا وتە ماڭىزدى – ونىڭ وتباسى كوپ جىلدار بويى وسى سۋ قويماسىنىڭ جانىنداعى بالاساعۇن اۋىلىندا تۇرادى.
– بالىقتار تورعا ورالىپ نەمەسە ىدىرامايتىن ماتەريالداردى جۇتىپ ولەدى. مەنىڭ قوندىرعىم جەڭىل, ءموبيلدى ءارى قايىقپەن بىرگە قوزعالادى جانە سۋ قويماسىنىڭ ەكوجۇيەسىنە زيان كەلتىرمەستەن ءپولياميدتى جەلىلەردى جينايدى. ءبىز ونى تاسوتكەل سۋلارىندا سىناپ كوردىك جانە ءبىرىنشى كۇنى 10 كيلو تور جينادىق. ورناتۋدىڭ قاراپايىم ينجەنەرلىك شەشىمى بار, سونداي-اق توردى قۇرۋ قىمبات جابدىقتى قاجەت ەتپەيدى.
جوبانىڭ بولاشاعى قازاق سۋ شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپتامالىق قورىتىندىسىندا دا كورسەتىلگەن.
اقتاۋداعى زياتكەرلىك مەكتەپ وقۋشىلارى ءاسيا تەدجەن جانە ەرنار ومىرزاق بيولوگيا ءپانى مۇعالىمى گۇلنۇر چاندىباەۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن ارامشوپتەن بيوپلاستيكا الۋدىڭ جاڭا ءتاسىلىن ۇسىندى. ولار ءتىپتى بيوپاكەتتىڭ العاشقى نۇسقاسىن جاساپ شىعاردى:
– جوبانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ەكولوگيالىق تازا ءونىم. كۇندەلىكتى ومىردە قولدانىلاتىن پلاستيكالىق پاكەتتەردى قايتا وڭدەۋگە 100 جىلدان استام ۋاقىت كەتەدى. ال ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىز ءۇش جىلدىڭ ىشىندە قاراشىرىككە اينالادى. ەگەر بۇل قىشقىل ورتاعا ەنسە, 10 مينۋتتان كەيىن جوعالادى, – دەيدى وقۋشىلار.
پەتروپاۆل قالاسىنداعى ەرىكتىلەر مەن مۇگەدەكتەردى بايلانىستىراتىن پلاتفورمانى NIS وقۋشىلارى ءمادي مۇقاش پەن سالتانات حامزينا ازىرلەدى. زياتكەرلەر سايتتى ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىمەن بولىسۋگە دايىن.
– بۇگىنگى تاڭدا بۇل پلاتفورماعا ۇقساس سەرۆيس جوق. ءبىزدىڭ جوبادا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار جاندار ەرىكتىلەردىڭ كومەگىنە جۇگىنە الادى – ءدارىحانادان ءدارى-دارمەك نەمەسە قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الۋ, ەمحاناعا اپارۋ, سەرۋەندەۋ جانە ت.ب. قارالعان.
ەلورداداعى حالىقارالىق باكالاۆريات مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى ەكاتەرينا كيم جانە ارمان رىسماحانوۆ زاعيپ جاندارعا ارنالعان جازۋدى ۇيرەتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ءادىسىن ويلاپ تاپتى. جوبا Jazgysh دەپ اتالادى. جاس زەرتتەۋشىلەر برايل تىلىنە ارنالعان كوپتەگەن شەشىم بار ەكەنىن, الايدا قولمەن جازۋدى ۇيرەتۋ ءىس جۇزىندە ەلەنبەيتىنىن بايقادى.
– برايل ءتىلى, مىسالى, قول قويۋ قاجەت بولعان كەزدە ادەتتەگى جازۋ ءۇردىسىن الماستىرا المايدى, سوندىقتان ءبىز Jazgysh جوباسىن جاسادىق, – دەيدى ول.
كوكشەتاۋداعى زياتكەرلىك مەكتەپتىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى دينارا باگاۋوۆا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار جانداردىڭ ءومىرىن جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن داۋىستىق باسقارۋعا نەگىزدەلگەن مەديتسينالىق توسەك ۇلگىسىن ۇسىندى. ورال قالاسىنىڭ NIS وقۋشىسى ديلناز ۋاشەۆا ومىرتقا باعاناسىن باقىلاۋعا جانە اۋرۋلاردى ەمدەۋگە ارنالعان Tuzel قوسىمشاسىن ازىرلەدى. وسكەمەندىك NIS وقۋشىسى امينا كۋماردىڭ زەرتتەۋ تاقىرىبى – تۇيەجاپىراق تامىرىنان ءينۋليننىڭ ءبولىنۋى.
– وسىمدىك شيكىزاتىنان الىنعان ءينۋليندى ۇن نەمەسە ءسۇت ونىمدەرىن وندىرۋدە تاعامدىق قوسپا رەتىندە قولدانۋعا بولادى. بۇل قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامدارعا قانداعى قانتتى تۇراقتى ۇستاپ تۇرۋعا كومەكتەسەدى.
شىمكەنتتەگى حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپتىڭ 12-سىنىپ وقۋشىسى دياس جدانحان كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنىڭ الدىن الۋعا جانە ۆيرۋس تاسىمالداۋشىلاردى انىقتاۋعا باعىتتالعان جوبا ۇسىندى.
كوكشەتاۋلىق NIS وقۋشىسى ابىلايحان مۇحامەدجانوۆ ازىرلەگەن جوبانىڭ اۋقىمى شىنىمەن دە كەڭ. ول اسپان دەنەلەرىنىڭ باسقا قۇرىلعىلارمەن سوقتىعىسۋىن بولدىرمايتىن عارىش قوقىستارىن باقىلاۋعا ارنالعان اپپارات قۇرۋدى ۇسىنادى.
– ءبىز تراەكتوريانى ەسەپتەپ, دەرەكتەر ارقىلى وبەكتىلەردىڭ قوزعالىسىن رەتتەي الامىز. ءبىزدىڭ شاعىن كولەمدى اپپاراتىمىز عارىش قوقىسىنىڭ وربيتالىق دەرەكتەرىن ەسەپتەيتىن بورتتىق جۇيەلەر مەن ماشينالىق كورۋدى پايدالانادى, – دەيدى ابىلايحان.
ەلورداداعى حالىقارالىق مەكتەپتىڭ 9-سىنىپ وقۋشىسى ينسار تۇڭعىشباەۆ «تسيفرلى قازاقستان» ءموبيلدى قوسىمشاسىن ۇسىندى. جوبانىڭ نەگىزگى يدەياسى – بىرنەشە قىزمەتتى ءبىر پلاتفورماعا بىرىكتىرۋ.
– مەن ازىرلەگەن قوسىمشامدا بىرىڭعاي سەرۆيس پاراقشاسى قاراستىرىلعان, وندا پايدالانۋشىلار بىردەن بىرنەشە قىزمەتتى – كولىك, بانك نەمەسە كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى پايدالانا الادى. «قوسىمشاداعى قوسىمشالار» يننوۆاتسيالىق مودەلى سمارتفون قولدانۋشىلارىن كوپتەگەن جەكە قوسىمشانى جۇكتەۋ قاجەتتىلىگىنەن قۇتقارادى, – دەيدى ينسار.
الماتىداعى حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى NIS وقۋشىسى ميحايل دۋدينوۆ پەن الەكساندر ميكەلادزە جاساعان Madeni zhangyru ءموبيلدى قوسىمشاسىن تۋريستىك مارشرۋتتار مەن تاريحي انىقتامالىقتارى بار امبەباپ ءونىم دەپ اتاۋعا بولادى. بۇل دەرەكتەردى ساقتاۋ مەن وڭدەۋدىڭ زاماناۋي الگوريتمدەرى, سونداي-اق تولىقتىرىلعان شىنايىلىق تەحنولوگيالارى نەگىزىندە جاسالعان.
بايقاۋداعى ەرەكشە جوبالاردىڭ ءبىرىن پاۆلودارداعى NIS وقۋشىسى ارۋجان ايتمۇحامبەتوۆا ازىرلەدى. ول ستاتيستيكالىق تالداۋ ارقىلى قىش ءىسى ءداستۇرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن انىقتادى. ارۋجاننىڭ زەرتتەۋلەرى قولا داۋىرىندەگى قىش ىدىستاردىڭ تاريحىنا نەگىزدەلگەن.
– مەكتەپ ۇيىرمەسىندەگى ساباقتار كەزىندە كەمپىرتاس قورعانىنان تابىلعان قۇمىرالار نەگىزىندە ىدىستار جاسادىم, – دەيدى ول.
«عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەسس – ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ نەگىزگى بۋىنى رەتىندە», «ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك پروتسەستەردى ماتەماتيكالىق مودەلدەۋ», «تازا تابيعي ورتا – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزى», «قازاقستاننىڭ تاريحي ەسكەرتكىشتەرى مەن پەرسپەكتيۆالىق تۋريستىك باعدارلار» – NIS-ءتىڭ جاس عالىمدارى ءتورت باعىت بويىنشا كرەاتيۆتى ءارى پەرسپەكتيۆالى جوبالار ۇسىندى.
كوماندالىق ەسەپتە تاراز قالاسىنداعى NIS قۇراما كومانداسى جەڭىسكە جەتتى. اتالعان ءبىلىم ورداسىنىڭ التى وكىلى – ارۋجان ماناربەكوۆا, ارسەن جۇماعالي, فاريزا قۇرمانباەۆا, مەرەي مارات, اقادىل ايتۋ, زاريفجون راحيموۆ ءتۇرلى نوميناتسيا بويىنشا ءبىرىنشى ورىن يەلەندى.
جەلىلىك بايقاۋدىڭ بارلىق قاتىسۋشىسىن «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ باسقارما ءتورايىمىنىڭ ورىنباسارى ازامات جانكەەۆ قۇتتىقتاپ, جوبا اۆتورلارىنىڭ قازاقستانداعى دارىندى عالىمدار قاتارىن تولىقتىراتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
جەڭىمپازدار رەسپۋبليكالىق عىلىمي جوبالار بايقاۋىندا NIS-ءتىڭ نامىسىن قورعايدى.
