سۋرەتتى تۇسىرگەن – جانگەلدى ابدىعالىم
مۋزەي عيماراتىنا سوڭعى رەت 2011 جىلى كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەن ەكەن. اراعا 15 جىل سالىپ قولعا الىنعان جاڭعىرتۋ جۇمىسى مۋزەي كەڭىستىگىن جاڭا مازمۇنمەن تولىقتىرىپ, ونى زاماناۋي مادەني-تانىمدىق ورتالىققا اينالدىردى. بىلتىر باستالعان جوندەۋ جۇمىسىنا 400 ملن تەڭگەدەن اسا قاراجات جۇمسالىپتى.
مۇراجاي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءمولدىر بولاتتىڭ ايتۋىنشا, جاڭارتۋ بارىسىندا ەكسپوزيتسيا مازمۇنىن بايىتۋمەن قاتار, تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن ەنگىزۋگە باسىمدىق بەرىلگەن.
«ەكسپوزيتسيالاردى جاڭارتۋداعى نەگىزگى ماقسات – كەلۋشىلەرگە تاريحتى جاڭاشا فورماتتا ۇسىنۋ. قازىر الەم تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكت داۋىرىنە قادام باستى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2026 جىلدى تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريالاعان ەدى. وسىعان سايكەس مۋزەي جۇمىسىنىڭ 80 پايىزى تسيفرلاندىرىلدى. جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن ەكسكۋرسيا جۇرگىزەتىن جاڭا الاڭدار دا پايدا بولدى», دەيدى مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
جاڭارعان مۋزەيگە تابالدىرىق اتتاعان جان الدىمەن كونە داۋىرلەر الەمىنە ساپار شەككەندەي اسەر الادى. ەكسپوزيتسيالار دينوزاۆرلار داۋىرىنەن باستالادى. ارنايى ورناتىلعان ينتەراكتيۆتى تاقتا ارقىلى جاساندى ينتەللەكت جاساعان شاعىن دەرەكتى ءفيلمدى تاماشالاۋعا بولادى. ال ساقتار مەن عۇندار كەزەڭىنە ارنالعان بولىمدە سول زاماننىڭ تىنىسى زاماناۋي تەحنولوگيا ارقىلى قايتا جاڭعىرىپ, قوناقتى تاريح قويناۋىنا جەتەلەيدى.
جاساندى ينتەللەكت تاريحي تۇلعالاردىڭ بەينەسىنە دە جاڭا سيپات بەرگەن. كونەرگەن فوتوسۋرەتتەر وڭدەلىپ, بۇگىنگى زاماننىڭ ساپالى فوتواپپاراتىمەن تۇسىرىلگەندەي اسەر بەرەدى. سونىمەن قاتار كونە مۋزىكالىق اسپاپتاردىڭ ءۇنىن تىڭداۋعا مۇمكىندىك بار. ماسەلەن, ينتەراكتيۆتى تاقتادان جەتىگەننىڭ بەينەسىن تۇرتسەڭىز, بىردەن كۇي اۋەنى توگىلىپ, اسپاپ تۋرالى قىسقاشا مالىمەت ەكراندا پايدا بولادى.
زاماناۋي تەحنولوگيا مۋزەي كەڭىستىگىن ءتيىمدى پايدالانۋعا دا جول اشقان. بۇرىنعىداي ۇزىن-سونار ءماتىن جازىلعان قاعاز انىقتامالاردىڭ ورنىنا ينتەراكتيۆتى تاقتالار ورناتىلعان. ءبىر عانا ەكران ارقىلى ونداعان, ءتىپتى جۇزدەگەن جادىگەر جايلى مالىمەت الاسىز. مۋزەيگە كەلگەندەر ءۇشىن ەرەكشە اسەر سىيلايتىن تاعى ءبىر تۇس – ابىلاي حاننىڭ كەڭەسشىسى بولعان اۋليە بۇقار جىراۋدىڭ بەينەسى. جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جىراۋدىڭ كەلبەتىنە جان ءبىتىپ, ءتىپتى كەلۋشىلەرگە باتا بەرەدى.
جالپى, مۋزەي ەكسپوزيتسياسى 13 زالدان تۇرادى. وندا ءوڭىر تاريحى كوشپەلى يمپەريالار داۋىرىنەن باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىك كەزەڭىنە دەيىنگى ۋاقىتتى قامتيدى. ارحەولوگيالىق ولجالار, قولا جانە ەرتە تەمىر ءداۋىرىنىڭ جادىگەرلەرى, قازاق حالقىنىڭ ماتەريالدىق مادەنيەتى, سونداي-اق قاراعاندى قالاسى مەن وبلىسىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحى كەڭىنەن كورسەتىلگەن.
مۋزەيدىڭ ءبىر بۇرىشىندا الەمگە تانىمال بوكسشىلار گەننادي گولوۆكين مەن سەرىك ساپيەۆتىڭ سپورتتاعى جەتىستىكتەرى تانىستىرىلادى. قازىر مۋزەي قورىندا 154 مىڭنان اسا جادىگەر ساقتاۋلى. جاڭعىرتىلعان ەكسپوزيتسيالار سول قۇندىلىقتاردى كەلۋشىلەرگە جاڭا تاسىلمەن ۇسىنىپ وتىر.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, مۋزەيدىڭ جاڭارۋى وڭىردەگى ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا دا وڭ ىقپال ەتەدى.
«كەيىنگى جىلدارى مۋزەيگە كەلەتىن شەتەلدىك تۋريستەر سانى كوبەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا ورتا ازيا تاريحىن زەرتتەپ جۇرگەن عالىمدار دا بار. ءبىزدىڭ ەكسكۋرسيا جۇرگىزەتىن ماماندارىمىز ءۇش تىلدە ەركىن سويلەيدى», دەيدى ءمولدىر بولات.
مۋزەيدىڭ تىنىسى جاڭا جادىگەرلەرمەن تولىققان سايىن كەڭەيە تۇسپەك. اسىرەسە شەت اۋدانى اۋماعىنداعى تالدى قورىمدارىنان تابىلعان ارحەولوگيالىق ولجالار مۋزەي قورىن بايىتىپ تۇر.
تاريحي ورىن تانىستىرىلىمى قاراعاندى وبلىسىنىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىمەن ورايلاستىرىلدى. وتكەن مەن بۇگىندى توعىستىرعان بۇل يگى ءىس-شاراعا وبلىس اكىمى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ, وبلىستىق باسقارما باسشىلارى, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى, ۇلتتىق مۋزەي مەن وڭىرلىك مۋزەيلەردىڭ جەتەكشىلەرى, ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۇلتتىق-زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى جانە قوعام قايراتكەرلەرى قاتىستى.
ۋاقىتپەن ۇندەسە جاڭارعان قاراعاندى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى – وتكەننىڭ ءۇنىن بۇگىنگە جەتكىزىپ, تاريح پەن بولاشاقتى جالعاپ تۇرعان رۋحاني وردا.
قاراعاندى وبلىسى
