كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
«ەي, تىرىلەر!
ءومىر جوق ءولىم باردا.
تىلەگىم سول:سوقپاسىن جولىڭ جارعا,
قۋ تىرلىكتىڭ باعاسىن بىلگىڭ كەلسە,
كوز قىرىڭدى سالىپ قوي قورىمدارعا»,
دەگەن جىر جولدارىنان تەرەڭ مۇڭ بايقالادى. ايتارى انىق شىمىر شۋماقتاردىڭ يەسى ءولىمدى وسىلايشا جىرلادى. ال ءبىز نەگە اقىندى وسىلاي جىر جازۋعا ءماجبۇر ەتتىك؟ ساۋال بار, جاۋاپ جوق. قازىر ونىڭ ولەڭدەرى, «اۋزىنان ايدىڭ تۇسكەن قىز» «سەزىمدى قايتەم تۋلاعان» سەكىلدى انگە جازعان ماتىندەرى جۇرەكتىڭ تۇكپىرىنەن ويىپ تۇرىپ ورىن العان. وزىمەن ەمەس, شىعارماسىمەن عانا سىرلاسا الامىز…
قازاق پوەزياسى حاس تالانتتارعا ەشقاشان كەندە بولعان ەمەس. الاشتىڭ ايتۋلى اقىندارىنىڭ ءبىرى – باۋىرجان ۇسەنوۆ شە؟! امال نەشىك, وردا بۇزاتىن جاستان ەندى اسقاندا ول دا باقيعا اتتانىپ كەتە باردى.
ء«الى الدىمدا باتپاعىم كوپ كەشپەگەن,
كوكەيىمدە قۇپيام كوپ شەشپەگەن.
شىندىق جايلى ايتا بەرسەم, ءبىر تۇندە,
قارا ماشينا اپ كەتەردەي سەسكەنەم», دەپ جىرلاعان باۋىرجان, بەيىمبەت, ءىلياس, ساكەندەردىڭ رۋحىن جادىنان شىعارماي, قىلىشىنان قان تامعان توتاليتارلىق جۇيەنىڭ قىسىمىنا قاراماستان ايتارىن ايتتى. قامىقپادى.
ء«بىر وكسىك القىمىما كەپ تۇرادى,
شۋلايدى كوڭىلىمنىڭ كوك قۇراعى.
بۇيىعىپ بۇيىرىمدە بۇلكىلدەگەن
بۇيرەگىم ءتۇبى مەنى جەپ تىنادى»,
دەپ تولعانعان باۋىرجان ۇسەنوۆ بۇگىندە ورتامىزدا جارقىراپ جۇرگەندە ءالى تالاي عالامات شىعارمالارىمەن تامساندىرار ما ەدى. امال نەشىك؟!
ول بار بولعانى 21 جىل عانا عۇمىر كەشتى. ارتىعالي قازاق پوەزياسىنىڭ كوگىندە جانعان جۇلدىز بولاتىنى ءسوزسىز ەدى. اققان جۇلدىزعا اينالدى.
ء«ومىردىڭ ءوزى جەتپەيدى,
ولجاعا وڭاي قۇنىققان.
قىزۋىمەن كۇننىڭ كوكتەيدى,
دۇنيە ءبىزدىڭ يىقتا.
قامىقپا, دوسىم, قامىقپا,
كوكتەمە كۇنىن سىيلايدى.
ادامدار سيار تابىتقا,
اقىندار بىراق سىيمايدى».
ارتىعاليدىڭ جۇمباق ءولىمى – قازاق پوەزياسى ءۇشىن ورنى تولماس وكىنىش, تراگەديا. «ادامدار سيار تابىتقا, اقىندار بىراق سىيمايدى», دەپ جىرلاعان اقىن جالعانعا سىيماي, ارامىزدان الىستاپ كەتكەلى قاشان؟!
جيىرما ءتورت جاسىندا ومىرمەن قوش ايتىسقان تاعى ءبىر تالانتتىڭ ءبىرى – ورنەك قۇلەكەەۆ. ورنەك مىنەزدى اقىن بولاتىن. قىزىنا ارناپ: «مەرەيىم – ەڭ سوڭعى ولەڭىم» دەپ جىرلاعان ورنەك اناسىنىڭ قازاسىنان كەيىن كوپ ۇزاماي ءوزى دە كەتتى. جازمىشتىڭ جازۋى ونى دا مورت سىندىردى. كەيىننەن ونىڭ ولەڭدەرىن جيناقتاعان اقىن مارالتاي رايىمبەك ۇلى «مەرەي» اتتى جيناعىن جارىققا شىعاردى. مەرەي – اقىننىڭ قىزى.
اقىن سالتانات اباشوۆا بار بولعانى 19 جىل ءومىر ءسۇردى. سالتانات باقيلىق بولعان كەزدە ونىڭ قالتاسىنان ون شاقتى جىرى تابىلىپتى. سونىڭ ءبىرى «كەتكىم كەلىپ تۇرادى» اتتى ولەڭىن وقىساڭىز, بويىڭىز تۇرشىگەدى.
«اڭقالاۋمەن جەتە الماي ارمانىما,
ىلىنەم بە قاسىرەت قارماعىنا.
كەتكىم كەلىپ تۇرادى, وكپەم كەۋىپ,
ءومىر دەگەن وزەننىڭ ار جاعىنا…
توڭدىرعاسىن تىرلىكتىڭ مۇزى, قارى,
قالماعانداي مەن ءۇشىن قىزىعارى.
جاپىراعىن جانىمنىڭ جاسىن ۇرىپ,
تابانىمنان توبەمە سىز ۇرادى.
تارىلعاسىن كەۋدەمنىڭ تىنىسى انىق,
كورىنەدى ايماقتىڭ قىرى شاڭىت.
كۇننەن-كۇنگە قيسايىپ بارا جاتىر,
ارمان اتتى اق بۇلاق بۇرىس اعىپ.
شىرماعالى كەۋدەمدى كۇدىك تابى,
قاشا-ا-ا-ا-ن جانىم ءۇمىتتى ۇمىتقالى.
اسپان اشىق, كۇن جارىق بىراق, بىراق,
سۋىق ءبارى سۇيكىمسىز, سۋىق ءبارى.
جۇرەگىمدى قاريدى مۇڭىم تاستاي,
كەشتەۋ كەلگەن سەن,
شاتتىق شۇعىل قاشقاي.
بالاۋسا ەدىم, بالعىن ەم كەتەر مە ەكەم,
ون ەكىدە ءالى ءبىر گ ۇلىمدى اشپاي.
كوكىرەگىم كوك تۇمان, بۇل ءىس انىق,
كوكىرەگىمنىڭ قۇلازىپ ارعىماعى,
وزەگىمدى وكىنىش جاندىرادى.
قارا تۇنەك – قارا ءولىم, قۇشاعىڭدى اش,
تۇڭعيىعىڭا كەپ تۇرمىن قارعىعالى», دەپ جىرلاعان سالتاناتتىڭ ءولىمى ءبىز ءۇشىن جۇمباق.
سالتانات 19 جاسىندا ارتىندا ساناۋلى ولەڭ قالدىرعانىمەن, سانالى اقىن ەكەنىن ايقىنداپ كەتتى.
ءبىز ءبىر ولكەدە تۋعان, ومىردەن تىم ەرتە قايتقان اقىنداردىڭ ءبىر عانا شوعىرى جايلى ءسوز قوزعادىق. راسىندا تاعدىرى تراگەدياعا تولى اقىندار از ەمەس. بالكىم ءبىر تىلسىم ولارعا دا اجال قاقپانى جاقىنداعانىن سەزدىرگەن شىعار. ايتپەسە ءسوزدىڭ كيە ەكەنىن بىلەتىن تالانتتار ولىمگە اسىققانداي ولەڭ جازباس ەدى-اۋ...
