– سىزدەر دايىنداعان ۇلتتىق جوبانىڭ تۇپكى ماقساتى نە؟
– پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس مينيسترلىك ء«بىلىمدى ۇلت» ساپالى ءبىلىم بەرۋ» ۇلتتىق جوباسىن ازىرلەدى. بۇل – ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىم سالاسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى جوسپارىن ايقىندايتىن ماڭىزدى قۇجات. ۇلتتىق جوبا ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندەگى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ وقۋ ساپاسىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. ۇلتتىق جوبانىڭ تۇپكىلىكتى ماقساتى ونىڭ مازمۇنىنان دا انىق كورىنەدى. ايتالىق, ء«بىلىمدى ۇلت» ساپالى ءبىلىم بەرۋ» ۇلتتىق جوباسى 4 باعىتتان تۇرادى: مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ; ورتا ءبىلىم; تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم; جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم. جالپى, ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ ساپالى ءبىلىم الۋعا قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اتاپ ايتقاندا, مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە جۇيەسىندە ۇسىنىلاتىن قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن قامتاماسىز ەتەدى. ەكىنشىدەن, وڭىرلەر, اۋىل مەن قالا اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسى بويىنشا الشاقتىق قىسقارادى. سونىمەن قاتار ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ مەكتەپتەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا, مەكتەپتەردى جايلى, قاۋىپسىز جانە زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ ورتاسىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اسىرەسە ۇلتتىق جوبانىڭ ماقساتىنا قول جەتكىزۋ ارقىلى جاستاردى تەگىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك بىلىممەن قامتاماسىز ەتىپ, NEET ساناتىنداعى جاستاردىڭ ۇلەسى قىسقارادى دەپ كۇتىلۋدە. ال جوعارى وقۋ ورىندارىندا زەرتتەۋ ەكوجۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن جاعداي جاسالادى.
– ناقتى جوسپار بار, ماقسات ايقىندالعان. ەندى وسى بەلگىلەنگەن مەجەگە جەتۋ ءۇشىن قانداي مىندەتتەر قويىلىپ وتىر؟
– ۇلتتىق جوبا 4 باعىتتان عانا ەمەس, 5 مىندەتتەن, 15 كورسەتكىشتەن جانە 26 ءىس-شارادان تۇرادى. ەڭ اۋەلى, مەكتەپكە دەيىنگى بىلىمدە ءبىز مەملەكەتتىك تاپسىرىستى «اقشا – بالاعا» ءپرينتسيپى بويىنشا ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋ ارقىلى ورنالاستىرىپ, بالاباقشالار جەلىسىن دامىتامىز. ناتيجەسىندە, 2025 جىلعا قاراي 2-6 جاستاعى بالالاردى قامتۋ 95%-عا جەتەدى, ال 3-6 جاستا قامتۋ 100% بولادى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى شەڭبەرىندە بارلىق مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا بالانى دامىتۋدىڭ جاڭا مودەلى (جاڭا پاراديگما مەن تاسىلدەر) ەنگىزىلەدى. «ويىن ارقىلى وقىتۋ» ءپرينتسيپى بويىنشا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ستاندارتى وزگەرتىلەدى.
ەكىنشى مىندەت – ورتا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قازاقستاننىڭ وڭىرلەر, قالا مەن اۋىل اراسىنداعى وقۋ ساپاسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ (PISA) ارقىلى ارتتىرۋ. سونداي-اق 12 جىلدىق وقىتۋعا كوشۋ جوسپارلانعان. بۇل بويىنشا مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ, جاڭا وقۋ جوسپارلارى مەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن بەكىتۋ مىندەتى تۇر. وقۋشىلاردىڭ بىلىمىندەگى ولقىلىقتاردى قالپىنا كەلتىرۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن الەۋمەتتىك وسال وتباسىلاردىڭ بالالارى ءۇشىن «تسيفرلى ۇستاز» جوباسى ىسكە اسىرىلادى. قازاقستاندىق ءبىلىم الۋشىلاردىڭ PISA – based Test for Schools زەرتتەۋىنە قاتىسۋى جوسپارلانعان. ونىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا ءالسىز جاقتار انىقتالىپ, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ وقۋ, ماتەماتيكالىق جانە جاراتىلىستانۋ-عىلىمي ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار ازىرلەنەدى.
– گازەتىمىز وسى ايتۋلى سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەردى ۇنەمى نازاردان تىس قالدىرماي كەلەدى. بىلتىر «كولەڭكەدە قالعان قوسىمشا ءبىلىم» دەگەن تاقىرىپپەن كولەمدى ماقالا جاريالاپ ەدىك. وسى جايت جوبادا ەسكەرىلدى مە؟
– البەتتە, بۇل دا وسى ەكىنشى مىندەتكە كىرەدى. مىنە, بيىلدان باستاپ قوسىمشا ءبىلىم بەرۋگە مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرىلەدى. مەملەكەتتىك تاپسىرىستى كونكۋرستىق نەگىزدە مەملەكەتتىك جانە جەكە ۇيىمدار دا ورىنداي الادى. مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىك قىسقا مەرزىم ىشىندە بالالاردى ۇيىرمەلەر, سەكتسيالارمەن قامتۋدى ۇلكەن شىعىنسىز 90%-عا دەيىن ۇلعايتۋعا كومەكتەسەدى. قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ شەڭبەرىندە ءارتۇرلى پاندەر مەن قۇزىرەتتىلىكتەر بويىنشا قوسىمشا ساباق الۋ ارقىلى وقۋشىلار وقۋ دەڭگەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك الادى. مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ بويىنشا نورماتيۆتەر قابىلداندى.
وسى رەتتە ۇلتتىق جوبانىڭ ەكىنشى مىندەتىنە كىرەتىن تاعى ءبىر ماسەلەنى قوسا كەتەيىك. مۇعالىمدەردى قولداۋ جالعاسادى. پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جايى ءاردايىم نازاردا بولادى. 2025 جىلعا قاراي 75 مىڭنان اسا پەداگوگ جاڭا داعدىلاردى يگەرىپ شىعادى. 2023 جىلى پەداگوگتەردىڭ ورتاشا جالاقىسى 331 730 تەڭگە بولادى, ەڭ تومەنگى جالاقى 224 236 تەڭگەنى, ەڭ جوعارى جالاقى 447 505 تەڭگەنى قۇرايدى. وسىعان قوسا ء«موبيلدى مۇعالىم», «قامقور جانۇيا», «وقۋعا قۇشتار مەكتەپ», «ناتيجەلىلىگى تومەن مەكتەپتەرگە مىقتى مەكتەپتەردىڭ «قامقورلىعى», Iqanat جانە «تايبۋرىل» سياقتى جوبالار بۇدان كەيىن دە ىسكە اسىرىلادى.
بۇدان بولەك شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردى رەسۋرستىق ورتالىقتارعا بەكىتۋ جۇمىستارى جاندانادى. ەلدىڭ 2 000 ۇزدىك مەكتەبى شاعىن جيناقتى مەكتەپتەرگە وقۋ-ادىستەمەلىك قولداۋ كورسەتەدى. وقۋلىقتار ساپاسىن ارتتىرۋ شارالارى قارقىن الادى.
– ەلىمىزدە ساپاسى سىن كوتەرمەيتىن مەكتەپ كوپ. پرەزيدەنتتىڭ 1 000 مەكتەپ جايلى تاپسىرماسى الداعى مىندەتكە ەنگىزىلدى مە؟
– ءيا, بۇل ۇلتتىق جوبانىڭ ءۇشىنشى مىندەتىندە قاراستىرىلعان. وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋ جانە ءبىر, ەكى اۋىسىمدى مەكتەپتەرگە كوشۋ ءۇشىن 2025 جىلعا قاراي 1 000 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانىپ وتىر. ناتيجەسىندە, ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر تولىعىمەن جويىلىپ, اپاتتى مەكتەپتەردىڭ ۇلەسى 0,1%-عا دەيىن قىسقارادى. سونىمەن قاتار 2025 جىلعا قاراي شاعىن قالالاردا, اۋدان ورتالىقتارىندا جانە اۋىلداردا 5 000 مەكتەپ جاڭعىرتىلادى. بۇل – بالالارعا قاۋىپسىز جانە قولايلى جاعداي جاساۋ, جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ, مەكتەپ جيھازىن جاڭارتۋ, مەكتەپ كىتاپحانالارىن جانە اسحانالاردى جاڭعىرتۋ, كۇردەلى جانە جوندەۋ جۇرگىزۋ جۇمىستارى. مەكتەپتەردىڭ 90%-ى پاندىك كابينەتتەرمەن جاراقتاندىرىلادى جانە مەكتەپتەردىڭ 100%-ى قاۋىپسىز كىرۋ, كۇزەت جانە باقىلاۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. وسى شارالاردىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىن ساپالى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قولايلى ورتا مەن جاعداي جاساۋعا, ءاربىر وقۋشىنىڭ الەۋەتىن ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونىڭ ناتيجەسىندە بالالاردىڭ ءبىلىم ساپاسى جاقسارادى.
– بارلىق بالا ەشبىر ەرەكشەلىگىنە قاراماستان ساپالى ءبىلىم الۋعا قۇقىلى. سونىڭ ىشىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلىسى دە...
– ورىندى, بۇل قولدانىستاعى ء«بىلىم تۋرالى» زاڭمەن جولعا قويىلعان. ينكليۋزيۆتى ورتادا بالالاردى پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارعا ارنالعان ۇيىمداردىڭ جۇمىس ىستەۋ ءنورماتيۆىن 50 مىڭ بالاعا 1 پمپك ەسەبىنەن جاڭارتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلەدى. 43 پمپك اشىلادى. بۇدان باسقا مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى بالالاردى ارنايى پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋعا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى بەرىلەدى.
اڭگىمەلەسكەن
ايدانا شوتبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
