قاريا جايلى اڭگىمەنى بەكەر ايتىپ وتىرعان جوقپىز, الەمدى ابىگەرگە سالعان جامان ىندەتتىڭ جالعىز ەمى – ەكپە ەكەنىن ەسكەرتىپ كەلەمىز. ايتسە دە جاسى ۇلكەن اپالارىمىز بەن اتالارىمىز الىپ-قاشپا اڭگىمەدەن شوشىپ, ۆاكتسينا الۋعا قورقاقتايدى. ونىڭ ۇستىنە «اسارىمىزدى اسادىق, جاسارىمىزدى جاسادىق» دەگەندەي, جۇرە قابىلداپ, قىرسىعاتىندارى دا بار. بۇل نەمقۇرايلىلىق پاندەميا قىسپاعىنان قۇتىلۋعا بوگەت بولاتىن تۇيتكىل. ايتسە دە, الاكول اۋدانى جىلاندى اۋىلىنىڭ تۋماسى 87 جاستاعى كەڭەسبەك وسپانوۆ ءوزى دە, وتباسى مۇشەلەرىنىڭ بارلىعى دەرلىك ەكپە الىپتى. ءارى ءوزى قاتارلاس اقساقالداردى اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا شاقىرادى.
– ەكپە الۋ ارقىلى ادام جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ تارالۋىن بولدىرمايدى جانە ءوز وتباسى مەن قوعام مۇشەلەرىن, ياعني بالالاردى, يممۋندىق جۇيەسى السىرەگەن ءوزىمىز سياقتى قارت ادامداردى قورعايدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن جوسپارلى ۆاكتسينالاۋ, الەمدە ميللياردتاعان ادامداردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالعان. سوندىقتان ءبىز ءبىراۋىزدان وتباسىمىزبەن ەكپە الۋعا شەشىم قابىلدادىق. كوپشىلىككە ۆاكتسينادان قورقۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن ايتقىم كەلەدى, – دەيدى قاريا.
دانا حالقىمىزدىڭ «اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە اۋىرماۋدىڭ جولىن ىزدە» دەگەن اتالى ءسوزىن جالاۋ ەتكەن اقساقالدىڭ ارەكەتى كوپكە ۇلگى بولارى داۋسىز. ۆاكتسينالاۋ ارقىلى ءارتۇرلى ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ سانىن ازايتۋعا, ال كەيبىر اۋرۋلاردى مۇلدەم جويۋعا بولادى. بۇل – بىلىكتى مامانداردىڭ شىنايى ءسوزى.
ماسەلەن, ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى قوڭىر اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىندارى تولىقتاي كوروناۆيرۋسقا قارسى ەكپە قابىلداعان. كوكسۋ اۋدانىندا ون اۋىلدىق وكرۋگ بولسا, سونىڭ ۇشەۋى – جارلىوزەك, مۇسابەك, اينابۇلاق اۋىلدىق وكرۋگتەرى ۆاكتسينانى ورىنداۋ بويىنشا ءجۇز پايىزدىق كورسەتكىشكە يە بولعان. مۇنداي تارتىپكە باعىنعان, بەلسەندى اۋىلداردى ايتا بەرسەڭىز, جەتىپ-ارتىلادى. دەمەك, ءوڭىر تۇرعىنداردى تۇگەلدەي ىندەتپەن كۇرەسىپ جاتىر دەپ كوسىلە جازۋىمىزعا بولادى.
سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ارمان جانسەڭگىروۆتىڭ ايتۋىنشا, وبلىس تۇرعىندارىنىڭ 62 پايىزى ۆاكتسينا سالدىرعان ەكەن. وڭىردە بارلىعى 244 ەگۋ پۋنكتى اشىلعان. ونىڭ 71-ءسى ءموبيلدى توپ, ال 17-ءسى جىلجىمالى ەگۋ كەشەنى. بۇل مالىمەتتەر كۇننەن-كۇنگە جاڭارۋدا. جىلجىمالى توپ شالعاي ەلدىمەكەندەردى ارالاپ ءجۇر. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, ىندەتتىڭ قايتۋىنا ۆاكتسينا سالۋ وڭ اسەر ەتۋدە.
سوڭعى مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ايماقتا ۆاكتسينا قۇتىلارىن ساقتايتىن 153 مۇزداتىلعان كامەرا ورناتىلعان. سونداي-اق, 272 بەلسەندى اۆتومۇزداتقىش ىسكە قوسىلعان ەكەن. ايماقتا ەكپە الۋ بويىنشا اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تەلەارنانىڭ تىكەلەي ەفيرىندە 60-تان استام ماتەريال دايىندالىپ, 40-قا جۋىق سيۋجەت كورسەتىلىپتى. رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق گازەتتەردە 500-دەن استام ماقالا جاريالانعان. 800 مىڭنان استام جادىناما, ءتۇسىندىرۋ پاراقتارى تاراتىلعان.
ول ول ما, كۇنى كەشە توتىداي تارانعان تالدىقورعاندا كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس كەزىندە قايتىس بولعان دارىگەرلەرگە جانە بارشا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جانكەشتى ەڭبەگىنە ارنالعان «ايالى الاقان» ەسكەرتكىشى اشىلدى. بۇل دا اق جەلەڭدى جاندارعا جىگەر بەرەتىن يگىلىكتى ءىس. سالتاناتتى شاراعا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ ارنايى قاتىسىپ, جىلى لەبىزىن ءبىلدىردى.
– بۇل – جاھاندىق دەرتكە قارسى كۇرەسكەن اق حالاتتى جاندارعا دەگەن ەل قۇرمەتىنىڭ بەلگىسى. سونداي-اق, حالىقتىڭ ادال پەرزەنتتەرىنە ىستىق ىقىلاسىنىڭ كورىنىسى. ەسكەرتكىش ەل باسىنا قيىندىق تۋعان ساتتە قاھارماندىق كورسەتكەن جانداردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ ورنىنا اينالادى, – دەپ جۇرەكجاردى تىلەگىن جەتكىزدى. – پاندەميا باستالعالى بەرى وبلىستا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ءبىرشاما قىزمەتكەر كوروناۆيرۋس جۇقتىرىپ, ونىڭ 13-ءى قايتىس بولدى. وكىنىشكە قاراي, پاندەميا كەزەڭىندە وبلىسىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان اعا-باۋىرلارىمىز بەن اپكە-قارىنداستارىمىز ومىردەن وزدى. اتاپ ايتساق, قايرات بايمۇحامبەتوۆ, نۇرلان قۇلسەيتوۆ, اباي ساحاريەۆ, رىسالدى جولداعۇتوۆا, جانەتتا ويازباەۆا, ۆيكتور كيم, كاريم يساباەۆ, مۇرات مۇحامەتجانوۆ سياقتى ازاماتتارىمىزدى ءبىز ارقاشان قۇرمەتپەن ەسكە الامىز, – دەپ كوڭىل تولعانىسىن جاسىرمادى.
وبلىستىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنىڭ الدىنداعى اۋقىمدى اللەياعا ورناتىلعان مونۋمەنت اق حالاتتى ابزال جاندارعا كوپشىلىكتىڭ كوكەيدە جۇرگەن تىلەگىن جەتكىزگەندەي بولدى. بىلتىر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جارلىعىمەن پاندەميا ۋاقىتىندا ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋدا تاباندى ەڭبەكتەرى ءۇشىن مەديتسينا سالاسىنىڭ 27 قىزمەتكەرى «پاراسات» مەملەكەتتىك ناگراداسىمەن, «قۇرمەت» وردەنىمەن, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن», «شاپاعات» مەدالدارىمەن جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇرمەت گراموتالارىمەن ماراپاتتالعان ەدى. سونداي-اق, ەل پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن «حالىق العىسى» مەدالى بەكىتىلىپ, پاندەمياعا قارسى كۇرەستە العى شەپتە بولعان 31 مەديتسينا قىزمەتكەرى وسى توسبەلگىنى الدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسكە اتسالىسقان وبلىستاعى 9 مىڭ دارىگەر مەن مەديتسينا قىزمەتكەرىنە جالپى سوماسى 19 ميلليارد تەڭگە ۇستەماقى بەرىلدى. بۇل كەزەڭدە جان اياماي قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ەڭبەگى ولشەۋسىز. ولاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگى مەن ەرەن ەرلىگى – ۇنەمى حالىق ەسىندە قالارى ءسوزسىز.
تازا قولادان الاقان ۇلگىسىندە قۇيىلىپ, ورتاسىنداعى ۇيەڭكى اعاشىن ايالاپ تۇرعانداي كەيىپكە كەسكىندەلگەن جوبانى ءمۇسىنشى ميرلان ازماعامبەتوۆ جاساپتى. بيىكتىگى 1,2 مەتر, ۇزىندىعى 3,8 مەتر, كولدەنەڭى 2,8 مەترگە تەڭ ەسكەرتكىشتى قورشاپ جاتقان اۋقىمدى اللەياعا اسەم اعاشتار مەن كوركەم گۇلدەر وتىرعىزىلعان.
وسى رەتتە ايتا كەتكەنىمىز ءجون بولار, الماتى وبلىسىندا ءمامس (مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ) جۇيەسىمەن قامتۋ بويىنشا جۇمىس تۇراقتى جۇرگىزىلۋدە. بيىلعى جارتى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1 622 257 ادام مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە تىركەلگەن. بۇل دا قۋانىشتى جاڭالىقتىڭ ءبىرى.
بيىل پروفيلاكتيكالىق مەديتسيناعا, بالالار دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا, مەكتەپ مەديتسيناسىنا, ونكوگەماتولوگياعا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىن بولادى. قور تاراپىنان ەكۇ-عا كۆوتالاردى ۇلعايتۋ بويىنشا «اڭساعان ءسابي» جانە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى مەديتسينالىق وڭالتۋعا «قامقورلىق» باعدارلامالاسى ىسكە اسىرىلۋدا.
«قامقورلىق» باعدارلاماسى اياسىندا «جامبىل اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسى» مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق كاسىپورنىندا بالالارعا وڭالتۋ جۇرگىزىلگەن. «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسى اياسىندا ەكستراكورپورالدىق ۇرىقتاندىرۋعا كۆوتا كولەمى 7 ەسەگە ۇلعايعان. اتالمىش قور تۇرعىندارمەن ۇزدىكسىز كەرى بايلانىس ۇيىمداستىرىپ, ولاردىڭ ارىز-شاعىم, وتىنىشتەرىن جاۋاپسىز قالدىرماۋعا تىرىسۋدا.
ءبىردى ايتىپ بىرگە كەتتى دەمەڭىز. بۇگىندە جاھاندىق ىندەتتىڭ ارىنى قاتتى. ايتسە دە ۇلت بولىپ ۇيىسساق الىنبايتىن قامال جوق. بۇل ورايدا جەتىسۋلىقتاردىڭ جىگەرلى ءىسى كوڭىل سۇيىندىرەدى. الداعى ۋاقىتتا كوروناۆيرۋستان حالىق تولىقتاي ايىعار دەگەن ۇمىتتەمىز. جۇمىلا قارەكەت ەتكەن ءوڭىر تۇرعىندارى كوپ ۇزاماي الاڭسىز توي-تومالاعىنا بارارىنا سەنەمىز.
