ءبىلىم • 24 تامىز, 2021

«مەكتەپكە جول»: وقۋشىلار وقۋ جىلىنا دايىن با؟

1270 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىندە بالپاڭ باسىپ وسەتىن بالا دا بار, جالتاڭ قاعىپ وسەتىن جەتكىنشەك تە جوق ەمەس. ويتكەنى نارىقتىق قوعامدا ءومىر سۇرەمىز. بىرىمىزدە بار, بىرىمىزدە جوق...

«مەكتەپكە جول»: وقۋشىلار وقۋ جىلىنا دايىن با؟

بيىل اراعا ءبىر جارىم جىلداي ۋاقىت سالىپ, وقۋشىلار وففلاين وقۋعا ورالماق. الداعى 2021-2022 وقۋ جىلىنا وقۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن بارىنشا ساقتاي وتىرىپ, مەكتەپ پارتاسىندا وتىرىپ ءبىلىم الۋىنا رۇقسات بەرىلدى. وسى ورايدا اتا-انالارعا ءبىر جىلدان استام ۋاقىت بويى ءبىلىم وشاعىنىڭ بەتىن كورمەگەن بالالارىن جاڭا وقۋ جىلىنا دايىنداۋ دا وڭاي تيمەي وتىر. اسىرەسە بالالى-شاعالى ۇيەلمەندەرگە اجەپتاۋىر سالماق تۇسەدى.

ءبىر جىل بۇرىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا ارناعان جولداۋىندا: «كۇندەلىكتى ماسەلەلەردى شەشۋمەن قاتار, بالالاردىڭ بارىنە بىردەي مۇمكىندىك تۋعىزۋ ءۇشىن جۇيەلى شارالار قابىلداۋ قاجەت. بالالارىمىز قاي جەردە تۇرسا دا, قانداي تىلدە وقىسا دا ساپالى ءبىلىم الۋى كەرەك», دەگەن-ءدى. پرەزيدەنتتىڭ بالالاردى قابىلەتىنە قاراي بولمەۋ, الەۋمەتتىك جىكتەلۋگە جول بەرمەۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا بيىل وقۋشىلاردىڭ مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى قويىلاتىن تالاپتار جەڭىلدەتىلدى. ەندىگارى وقۋشىلار ءبىلىم ۇياسىنا كلاسسيكالىق ۇلگىدەگى كيىممەن بارا بەرمەك. ەشكىم بۇرىنعىداي بىرىڭعاي مەكتەپ فورماسىن ىزدەپ, ارنايى تاپسىرىس بەرىپ, قاراجات جيناپ اۋرە بولمايدى. بۇل دا بولسا, الەۋمەتكە اجەپتاۋىر كومەك بولعالى تۇر.

البەتتە, «بەسىكتەگى بالا بەس تۇلەي­دى» دەگەندەي, بالعىنداردىڭ تابيعاتى ءوسىم­تال بولعاندىقتان, كۇندە كورىپ جۇرە­تىن كىشكەنتايلاردىڭ كونە ەرتە­گى­دەگى كەندەبايداي كۇن ساناپ وسەتىنىن با­قۋاتتى اتا-انا بايقاي بەرمەسە دە, تاپقان-تايانعانىن ءۇپىر-ءشۇپىر بالا-شاعاسىنىڭ اۋزىنا توساتىن ۇيەل­مەن­دەرگە ۇلكەن سالماق تۇسەتىنى انىق. ءبىر بالانىڭ ءوزىن كيىندىرۋ, كەرەك-جارا­عىن الىپ بەرۋگە قينالىپ قالاتىن وتبا­سى­لار بار. ال كوپبالالى ءارى مەكتەپ جا­سىنداعى ۇل-قىزدارى كوپ اتا-انا­لاردىڭ قالتاسىن قاعاتىن بۇل كەزەڭدە كوپتىڭ كومەگى – ايتارلىقتاي دەمەۋ.

سوندىقتان جىل سايىن ەلىمىزدە تامىز ايىندا «مەكتەپكە جول» رەسپۋبليكالىق قايىرىمدىلىق اكتسياسىن وتكىزۋ جولعا قويىلعان. «قۋانتساڭ, بالانى قۋانت» دەيتىن قازاقستاندىقتار بۇل ءىس-شاراعا بەلسەندى قاتىسادى. ءار ءوڭىردى قامتيتىن اتالعان اكتسياعا جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندار, قوعامدىق ۇيىمدار, بيزنەس وكىلدەرى, دەمەۋشىلەر قاتىسىپ, بالالارعا اياق كيىمنەن باستاپ, جاڭا كيىم­دەر, مەكتەپ كەرەك-جاراقتارىن ساتىپ الىپ بەرەدى. وسىلايشا, ءار سىنىپ­تاعى بالالار تۇگەلدەي دەرلىك مەكتەپكە بارۋعا دايىن بولادى.

– ءبارىمىز دە بالا بولدىق. بالالىق شاق – ادام ءومىرىنىڭ ۋايىم-قايعىسىز ەڭ ءبىر باقىتتى كەزەڭى بولۋعا ءتيىس. كەڭەس­تىك ۋاقىتتا تۇرمىستىق تۇرعىدان بارشا حالىق بىردەي قوڭىرقاي ءومىر سۇر­گەندىكتەن, بالالاردىڭ اراسىندا الەۋمەتتىك قايشىلىقتار بولا قويماي­تىن. ال قازىرگى ۋاقىتتا ءار وتباسىنىڭ الەۋ­مەتتىك جاعدايى دا, ادەبى مەن تار­بيەسى دە ءارتۇرلى بولعاندىقتان, بالا­لاردىڭ ءبارى بىردەي دەي المايمىز. سوندىقتان اسىرەسە كوپبالالى اتا-انا­لاردىڭ بالالارىن مەكتەپكە ەشكىمنەن كەم بولماي بارۋىنا قوعام وكىلدەرى بولىپ قولۇشىن سوزۋعا ءتيىسپىز. بۇل – ساۋاپتى ءىس, – دەيدى الماتىلىق مەتسەنات قۇسمان شالاباەۆ.

قازىر وقۋشىلاردى مەكتەپكە دايىن­داۋعا بايلانىستى اتا-انالاردان دا وتىنىشتەر ءجيى تۇسەدى. ماسەلەن, اتى­راۋ وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باس­شى­سىنىڭ ورىنباسارى ايناگۇل دۇيسە­كەنوۆانىڭ مالىمەتىنشە, وقۋشىلاردى مەكتەپكە دايىنداۋ ءۇشىن 10 مىڭ ءوتىنىش تۇسكەن.

«وبلىستا جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا «مەكتەپكە جول» قايىرىمدىلىق اكتسياسى وتەدى. قازىر وڭىردە الەۋمەتتىك تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردان 13 مىڭنان استام وقۋ­شى بار. مەكتەپ فورماسى مەن وقۋ قۇرال­دارىن ساتىپ الۋعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 248 ملن 400 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. قايىرىمدىلىق ءىس-شاراسى كوپبالالى جانە از قامتىلعان, سونداي-اق اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىن وتباسىلاردىڭ بالالارى الادى. ءبىر بالاعا 25-35 مىڭ تەڭگەنىڭ كومەگى كورسەتىلەدى», دەي­دى ا.دۇيسەكەنوۆا.

ال اقمولا وبلىسىندا جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا «مەكتەپكە جول» رەسپۋبليكالىق قايىرىمدىلىق اكتسياسى اياسىندا اتا-انالار «مەنىڭ اتامەكەنىم» پورتالىندا كو­مەك الۋعا ءوتىنىم قالدىرا الادى. بۇل پلات­فورما كومەككە مۇقتاج ادامدار مەن قايى­رىمدىلىق جاساۋشىلار اراسىندا تىكە­لەي بايلانىس ورناتادى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى اتاپ وتكەندەي, بۇگىندە وڭىردە كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان 16 مىڭنان استام وقۋشى بار, ولاردىڭ 1 123-ءى مەكتەپ تابالدىرىعىن العاش رەت اتتايدى.

«20 تامىزداعى جاعداي بويىنشا «مەك­تەپكە جول» اكتسياسى اياسىندا الەۋ­مەت­تىك جاعىنان تۇرمىسى تومەن 12 951 وقۋ­شىعا مەكتەپ فورماسى مەن كەڭسە جابدىق­تارىن ساتىپ الۋعا كومەك كورسەتىلدى, سونداي-اق ءبى­رىن­شى سىنىپقا 1 046 ءبىرىنشى سىنىپ وقۋ­شى­لارىن جينادى», دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى.

سونداي-اق ءبىلىم جانە عىلىم مينيس­ترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, جالپى ءبىلىم بەرۋ قورىنان از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان 400 مىڭنان استام ءبىلىم الۋشىلار مەن تاربيەلەنۋشىلەرگە ماتەريالدىق كومەك كورسەتۋ جوسپارلانعان. بۇل كومەك كەلەسى ساناتتاعى بالالارعا –مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋ­­عا قۇقىعى بار وتباسىلاردان شىققان با­لا­لارعا; مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك المايتىن, جان باسىنا شاققانداعى تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ شا­ماسىنان تومەن وتباسىلاردان شىققان بالا­لارعا; جەتىم بالالارعا, اتا-اناسىنىڭ قام­قورلىعىنسىز قالىپ, وتباسىلاردا تۇراتىن بالالارعا; توتەنشە جاعدايلاردىڭ سالدارىنان شۇعىل جاردەمدى تالاپ ەتە­تىن وتباسىلاردان شىققان بالالارعا; ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ 

القالى باسقارۋ ورگانى ايقىندايتىن ءبىلىم الۋشىلار مەن تاربيەلەنۋشىلەردىڭ وزگە دە ساناتتارىنا كورسەتىلەدى. بۇل رەتتە كيىم, اياق­كيىم, مەكتەپ-جازۋ قۇرالدارىن ساتىپ الۋ جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 1 ء(بىر) ءبىلىم الۋشىعا ەسەپتەلىپ بولىنگەن قاراجات شەگىندە جۇزەگە اسىرىلادى. كومەك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ شەشىمى بويىنشا بولىنگەن قاراجاتتىڭ مۇمكىندىگىنە قاراي بەرىلەدى. مىسالى, ءبىر بالاعا نۇر-سۇلتان قالاسى – 40 مىڭ تەڭگە, الماتى قالاسى – 35 مىڭ تەڭگە, شىمكەنت قالاسىندا 30 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ورتا ەسەپپەن وڭىرلەر بويىنشا ءبىر بالاعا 27 مىڭ تەڭگە كولەمىندە بولىنەدى.

ءتۇيىن: «بالا ءوستى دەگەنشە, باتىر ءوستى دەسەيشى, باتىر ونەر بىلمەسە, قاپىل ءوستى دەسەيشى», دەگەندەي بالالاردىڭ قاپىل بولماي, باتىر بولىپ ءوسۋى ءۇشىن دە بارشا قوعامنىڭ بالالارعا قول ۇشىن سوزۋى – ەڭ يگى ىستەردىڭ بىرەگەيى, ءبىرتۇتاس ەلدىگىمىزدىڭ بەينەسى بولماق. قىركۇيەككە دەيىن جالعاساتىن قايىرىمدىلىققا ۇلەس قوسۋ – قازىرگىدەي قىم-قۋىت پاندەميا جاعدايىندا ەڭ ىزگى امال ەكەنى ءشۇباسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار