ءبىلىم • 05 تامىز، 2021

جاڭا وقۋ جىلى: ءداستۇرلى فورماتقا دايىنبىز با؟

225 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردى ءداستۇرلى فورماتتا وقىتۋعا دايىندىقتى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. وسىعان وراي ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جاڭا وقۋ جىلىنا دايىندىققا قاتىستى ۇسىنىمدار ازىرلەدى. بۇگىندە وڭىرلەردە ۆەدومستۆو ازىرلەنگەن ۇسىنىمدار بويىنشا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسار جومارت قارامباەۆتىڭ ايتۋىنشا، ءاربىر اكىمدىكتىڭ ءبىلىم باسقارماسى مەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پاندەميا كەزىندە سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ كەزەكشى سىنىپتار مەن مەكتەپتەردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ­دا تاجىريبەسى بار. دەگەنمەن كۇندىزگى وقۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسى­نە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەك. باستىسى – بالالاردىڭ دەنساۋ­لى­عى. سوندىقتان ءار سىنىپ باسقا كابي­نەتكە اۋىسپاي، ءوز كابينەتىندە وقي­دى. وقۋشىلار دا مۇعالىمدەر سياق­تى بەتپەردە كيەدى. ۇزىلىستەر ءارتۇرلى ۋاقىتتا بولادى، قاجەت بولعان جاعداي­دا قوسىمشا اۋىسىمدار ەنگىزىلەدى. كىرەبەرىستە تەمپەراتۋرانى ولشەيتىن جانە دەزينفەكتسيالىق قۇرالداردىڭ بولۋى مىندەتتى. سونداي-اق وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ولقىلىقتارىن تولتىرۋ بويىنشا پەداگوگتەردىڭ كولەمدى جۇمىس جۇرگىزۋى ماڭىزدى»، دەدى.
جاڭا وقۋ جىلىندا وسىلايشا جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءبىلىم باسقارمالارىنا جۇك تۇسكەلى تۇر. باس­قارمالار وقۋ ورىندارىندا ساني­تار­لىق نورمالاردىڭ ساقتالۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ، باقىلاۋى قاجەت. بارلىق مەكتەپتە قىزمەتكەرلەر مەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تەمپەراتۋراسىن ولشەۋ، قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاپ، كابينەتتەردىڭ اۋاسىن زارارسىزداندىرۋ (كۆارتستاۋ) جانە دەزينفەكتسيالاۋ شارالارىن جۇرگىزۋ كەرەك. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس.
جالعاسىپ جاتقان شەكتەۋ شارالارى كەزىندە وقۋ ورىن­دارىنىڭ سىيىمدىلىق قۋاتى مەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانىنا قاراي اۋىسىم مەن جۇمىس رەجىمىن الدىن الا انىقتاپ، الەۋمەتتىك قاشىق­تىق­تى ساقتاي وتىرىپ وقۋ پروتسە­سىن ۇيىم­داستىرۋ دا ماڭىزدى. اكىم­دىكتەر­دىڭ ءبىلىم باسقارمالارى مەن مەكتەپ اكىم­شىلىكتەرى بالالاردىڭ دالىزدەر مەن بۋفەتتەردە جينالۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن ۇزى­لىستەردى ءارتۇرلى ۋاقىتتا وتكىزۋدى ۇيىم­داستىرۋى قاجەت.
سونداي-اق ءبىلىم الۋشىلار مەن قىزمەتكەرلەر اراسىندا ماسكا تاعۋ رەجىمىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ءبىر سىنىپ ءبىر كابينەتتە وقۋى ءتيىس. ساباق كەستەسى سانيتارلىق تالاپتاردى ەسكەرىپ جاسالۋى ءتيىس. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى بۇقارالىق، مادەني جانە سپورتتىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋدى شەكتەۋى قاجەت. ءداستۇرلى وقىتۋ فورماتىندا مەكتەپ فورماسى بۇرىنعىداي ساقتالادى. ەسكەرەتىن جايت، سانيتارلىق قىزمەتتىڭ تالابى بويىنشا الداعى وقۋ جىلىندا مەكتەپتەردى اشۋ شارتتارىنىڭ ءبىرى – مۇعالىمدەر مەن قىزمەتكەرلەردى ۆاكتسينالاۋ.
ء«بىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن ءداس­تۇرلى فورماتقا قايتارۋ ەل­دە­گى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاع­داي­عا بايلانىس­تى بولادى. وقىتۋ فورماتى تۋرالى شە­شىم­دى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا، ەلدىڭ باس مەملەكەتتىك ساني­تارلىق دارىگەرى جانە وڭىر­لەردىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرلەرى قابىلدايدى. بىلتىر وقىتۋ فورماتى ەپيدەميالىق جاعدايعا باي­لانىستى وزگەرىپ وتىردى. كەي­بىر وقۋشىلار قاشىقتان ءبى­لىم الدى، ءبىر بولىگى ارالاس فور­ماتتا وقىدى. احۋال وڭالىپ، ءداس­تۇرلى وقۋعا مۇمكىندىك بول­عان كەزدە كەيبىر وقۋشىلار كەزەكشى سى­نىپتارعا باردى. ياعني ەلدە جاپپاي قاشىقتان وقىتۋ بولعان جوق. ءىس جۇزىندە ورتا ەسەپپەن 4 مىڭعا جۋىق شاعىن اۋىلدارداعى مەك­تەپتەر جىل بويى ءداس­تۇرلى فور­ماتتا وقىتىلدى. ءداستۇرلى فور­­­ماتتا وقيتىنداردىڭ جالپى سانى كەزەكشى سىنىپتاردى قوسا العاندا ءبىرىن­شى توقساندا 1 ملن بالا بولسا، ءتورتىنشى توقساندا 2 ملن بالاعا دەيىن جەتتى»، دەدى ج.قارامباەۆ.
ەندىگى ماسەلە – مەكتەپ فورماسى. كا­رانتين كەزىندە مي­نيس­ترلىك وقۋ­شى­لارعا مەكتەپ فور­­ماسىمەن قاتار كلاس­سيكالىق ستيلدەگى كيىم­دە دە ساباققا قا­تى­سۋعا رۇقسات بەردى. ال جاڭا وقۋ جىلىندا قالاي بولماق؟ بۇل سۇراققا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ:
«مەن ءوزىم اتا-انا رەتىندە دە، ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى رەتىندە دە مەكتەپ فورماسىن كيۋدى قولدايمىن. پەداگوگتەر مەكتەپ فورماسىنىڭ بالالاردى ءبىر تارتىپپەن تاربيەلەۋگە ىقپال ەتەتىنىن، سول مەكتەپكە باراتىن با­لا­لارمەن بىرلىكتى سەزىنۋگە مۇم­­­كىندىك بەرەتىنىن جانە ەڭ باس­­تىسى وقۋشىلار اراسىنداعى الەۋ­مەتتىك ايىرماشىلىقتى ازايتۋعا كومەكتەسەتىنىن ايتادى. بىراق مەكتەپ فورماسىن قول­دا­عان­دار مەن قار­سى­لىق بىل­دىر­گەندەردىڭ پىكىرلەرىن سارا­لاپ، بار­لىق جاعدايدى ەسكەرىپ، ءبىز وقۋ­شىلارعا مەكتەپكە تەك مەكتەپ فورماسىندا عانا ەمەس، سونىمەن قاتار كلاس­سي­كالىق ستيلدەگى كيىم­دە دە كەلۋگە مۇم­ك­ىندىك بەرە­تىن شەشىمدى قابىلدادىق. بۇل شەشىم تەك كەلەسى وقۋ جىلى ءۇشىن قابىلداندى»، دەپ جاۋاپ بەردى.
ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە، جوعا­رىداعى مەكتەپ فورماسىنا قاتىس­تى شەشىمدى قابىلداۋعا ەڭ الدىمەن ەپي­دەميالىق جاعداي نەگىز بولعان. قازىر ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن ايماعىندا كا­رانتيندىك شەكتەۋ شارالارى كۇشەيگەن. دۇكەندەر بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا، كەيبىر قالا­لار­دا جۇمىس كۇندەرى عانا ىستەيدى. ەگەر اتا-انالار با­لا­لارعا مەكتەپ فورماسىن ساتىپ الۋ ءۇشىن ساۋدا ورتالىقتارى مەن دۇكەندەرگە جاپپاي بارسا، ۇزىن-سونار كەزەك بولىپ، ۆيرۋس جۇقتىرۋ قاۋپىن تۋدىرادى.
«ەكىنشىدەن، كەيبىر وتباسى­لار­داعى ۋاقىتشا ەكونو­ميكالىق قيىندىقتارعا بايلانىستى مەك­تەپ فورماسىن ساتىپ الۋ وتبا­سى­لىق بيۋدجەتكە قوسىمشا جۇك­­تەمە بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان اتا-انالار ءتۇرلى جاعدايلارعا باي­لا­نىس­تى بالاعا مەكتەپ فورما­سىن الا ال­­ماسا، وندا ۋاقىتشا، كەلەسى وقۋ جىلىنا دەيىن مەكتەپ­كە كلاسسيكالىق ستيل­دە­گى كيىم­­­مەن بارۋعا بولادى. مەك­تەپ فور­­ماسىنا قاتىستى قان­داي شە­­­­­­شىم قابىلدانسا دا پى­كىر­­لەر­دىڭ ءارتۇرلى بولاتىنىن تۇ­سى­نە­­مىن. مەكتەپ فور­­­ماسىن جاق­تاۋ­شىلار دا، قار­سى بول­­عان­دار دا ءوز پىكىرلەرىن ايتا­تىنى بەل­­گىلى. بىراق بۇل ماسە­لەدە ءبىز ءۇشىن قا­لىپ­تاس­­قان جاعدايدى وبەك­تيۆتى با­عا­لاۋ جانە ىقتي­مال تاۋەكەلدەردى قاراس­­تى­­رۋ ما­ڭىز­­دى بولدى»، دەدى مينيستر ا.ايماعامبەتوۆ.
سونىمەن الداعى جاڭا وقۋ جىلىندا 3،5 ملن-نان اسا بالا ءۇشىن 7 475 مەك­­­تەپ اشۋ جوسپارلانعان. جاۋاپتى ۆەدوم­ستۆو­نىڭ حابارلاۋىنشا، قازىر مەك­تەپتەردە جوندەۋ جۇمىستارى جۇر­گى­زىلىپ جاتىر. ولاردىڭ بارىسىن اكىم­­­­دىكتەردىڭ ءبىلىم باسقارمالارى با­قى­­لايدى. بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­ىن­دا جوندەۋ جۇمىستارى اياق­تا­لادى، سو­نىڭ ىشىندە 263 مەكتەپ كۇردەلى جون­دەۋدەن وتپەك.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار