مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسار جومارت قارامباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر اكىمدىكتىڭ ءبىلىم باسقارماسى مەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پاندەميا كەزىندە سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ كەزەكشى سىنىپتار مەن مەكتەپتەردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدا تاجىريبەسى بار. دەگەنمەن كۇندىزگى وقۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەك. باستىسى – بالالاردىڭ دەنساۋلىعى. سوندىقتان ءار سىنىپ باسقا كابينەتكە اۋىسپاي, ءوز كابينەتىندە وقيدى. وقۋشىلار دا مۇعالىمدەر سياقتى بەتپەردە كيەدى. ۇزىلىستەر ءارتۇرلى ۋاقىتتا بولادى, قاجەت بولعان جاعدايدا قوسىمشا اۋىسىمدار ەنگىزىلەدى. كىرەبەرىستە تەمپەراتۋرانى ولشەيتىن جانە دەزينفەكتسيالىق قۇرالداردىڭ بولۋى مىندەتتى. سونداي-اق وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ولقىلىقتارىن تولتىرۋ بويىنشا پەداگوگتەردىڭ كولەمدى جۇمىس جۇرگىزۋى ماڭىزدى», دەدى.
جاڭا وقۋ جىلىندا وسىلايشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءبىلىم باسقارمالارىنا جۇك تۇسكەلى تۇر. باسقارمالار وقۋ ورىندارىندا سانيتارلىق نورمالاردىڭ ساقتالۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, باقىلاۋى قاجەت. بارلىق مەكتەپتە قىزمەتكەرلەر مەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تەمپەراتۋراسىن ولشەۋ, قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاپ, كابينەتتەردىڭ اۋاسىن زارارسىزداندىرۋ (كۆارتستاۋ) جانە دەزينفەكتسيالاۋ شارالارىن جۇرگىزۋ كەرەك. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس.
جالعاسىپ جاتقان شەكتەۋ شارالارى كەزىندە وقۋ ورىندارىنىڭ سىيىمدىلىق قۋاتى مەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانىنا قاراي اۋىسىم مەن جۇمىس رەجىمىن الدىن الا انىقتاپ, الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاي وتىرىپ وقۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ دا ماڭىزدى. اكىمدىكتەردىڭ ءبىلىم باسقارمالارى مەن مەكتەپ اكىمشىلىكتەرى بالالاردىڭ دالىزدەر مەن بۋفەتتەردە جينالۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن ۇزىلىستەردى ءارتۇرلى ۋاقىتتا وتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋى قاجەت.
سونداي-اق ءبىلىم الۋشىلار مەن قىزمەتكەرلەر اراسىندا ماسكا تاعۋ رەجىمىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ءبىر سىنىپ ءبىر كابينەتتە وقۋى ءتيىس. ساباق كەستەسى سانيتارلىق تالاپتاردى ەسكەرىپ جاسالۋى ءتيىس. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى بۇقارالىق, مادەني جانە سپورتتىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋدى شەكتەۋى قاجەت. ءداستۇرلى وقىتۋ فورماتىندا مەكتەپ فورماسى بۇرىنعىداي ساقتالادى. ەسكەرەتىن جايت, سانيتارلىق قىزمەتتىڭ تالابى بويىنشا الداعى وقۋ جىلىندا مەكتەپتەردى اشۋ شارتتارىنىڭ ءبىرى – مۇعالىمدەر مەن قىزمەتكەرلەردى ۆاكتسينالاۋ.
ء«بىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن ءداستۇرلى فورماتقا قايتارۋ ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى بولادى. وقىتۋ فورماتى تۋرالى شەشىمدى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا, ەلدىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەرى جانە وڭىرلەردىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرلەرى قابىلدايدى. بىلتىر وقىتۋ فورماتى ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى وزگەرىپ وتىردى. كەيبىر وقۋشىلار قاشىقتان ءبىلىم الدى, ءبىر بولىگى ارالاس فورماتتا وقىدى. احۋال وڭالىپ, ءداستۇرلى وقۋعا مۇمكىندىك بولعان كەزدە كەيبىر وقۋشىلار كەزەكشى سىنىپتارعا باردى. ياعني ەلدە جاپپاي قاشىقتان وقىتۋ بولعان جوق. ءىس جۇزىندە ورتا ەسەپپەن 4 مىڭعا جۋىق شاعىن اۋىلدارداعى مەكتەپتەر جىل بويى ءداستۇرلى فورماتتا وقىتىلدى. ءداستۇرلى فورماتتا وقيتىنداردىڭ جالپى سانى كەزەكشى سىنىپتاردى قوسا العاندا ءبىرىنشى توقساندا 1 ملن بالا بولسا, ءتورتىنشى توقساندا 2 ملن بالاعا دەيىن جەتتى», دەدى ج.قارامباەۆ.
ەندىگى ماسەلە – مەكتەپ فورماسى. كارانتين كەزىندە مينيسترلىك وقۋشىلارعا مەكتەپ فورماسىمەن قاتار كلاسسيكالىق ستيلدەگى كيىمدە دە ساباققا قاتىسۋعا رۇقسات بەردى. ال جاڭا وقۋ جىلىندا قالاي بولماق؟ بۇل سۇراققا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ:
«مەن ءوزىم اتا-انا رەتىندە دە, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى رەتىندە دە مەكتەپ فورماسىن كيۋدى قولدايمىن. پەداگوگتەر مەكتەپ فورماسىنىڭ بالالاردى ءبىر تارتىپپەن تاربيەلەۋگە ىقپال ەتەتىنىن, سول مەكتەپكە باراتىن بالالارمەن بىرلىكتى سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن جانە ەڭ باستىسى وقۋشىلار اراسىنداعى الەۋمەتتىك ايىرماشىلىقتى ازايتۋعا كومەكتەسەتىنىن ايتادى. بىراق مەكتەپ فورماسىن قولداعاندار مەن قارسىلىق بىلدىرگەندەردىڭ پىكىرلەرىن سارالاپ, بارلىق جاعدايدى ەسكەرىپ, ءبىز وقۋشىلارعا مەكتەپكە تەك مەكتەپ فورماسىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كلاسسيكالىق ستيلدەگى كيىمدە دە كەلۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن شەشىمدى قابىلدادىق. بۇل شەشىم تەك كەلەسى وقۋ جىلى ءۇشىن قابىلداندى», دەپ جاۋاپ بەردى.
ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, جوعارىداعى مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى شەشىمدى قابىلداۋعا ەڭ الدىمەن ەپيدەميالىق جاعداي نەگىز بولعان. قازىر ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن ايماعىندا كارانتيندىك شەكتەۋ شارالارى كۇشەيگەن. دۇكەندەر بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا, كەيبىر قالالاردا جۇمىس كۇندەرى عانا ىستەيدى. ەگەر اتا-انالار بالالارعا مەكتەپ فورماسىن ساتىپ الۋ ءۇشىن ساۋدا ورتالىقتارى مەن دۇكەندەرگە جاپپاي بارسا, ۇزىن-سونار كەزەك بولىپ, ۆيرۋس جۇقتىرۋ قاۋپىن تۋدىرادى.
«ەكىنشىدەن, كەيبىر وتباسىلارداعى ۋاقىتشا ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا بايلانىستى مەكتەپ فورماسىن ساتىپ الۋ وتباسىلىق بيۋدجەتكە قوسىمشا جۇكتەمە بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان اتا-انالار ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى بالاعا مەكتەپ فورماسىن الا الماسا, وندا ۋاقىتشا, كەلەسى وقۋ جىلىنا دەيىن مەكتەپكە كلاسسيكالىق ستيلدەگى كيىممەن بارۋعا بولادى. مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى قانداي شەشىم قابىلدانسا دا پىكىرلەردىڭ ءارتۇرلى بولاتىنىن تۇسىنەمىن. مەكتەپ فورماسىن جاقتاۋشىلار دا, قارسى بولعاندار دا ءوز پىكىرلەرىن ايتاتىنى بەلگىلى. بىراق بۇل ماسەلەدە ءبىز ءۇشىن قالىپتاسقان جاعدايدى وبەكتيۆتى باعالاۋ جانە ىقتيمال تاۋەكەلدەردى قاراستىرۋ ماڭىزدى بولدى», دەدى مينيستر ا.ايماعامبەتوۆ.
سونىمەن الداعى جاڭا وقۋ جىلىندا 3,5 ملن-نان اسا بالا ءۇشىن 7 475 مەكتەپ اشۋ جوسپارلانعان. جاۋاپتى ۆەدومستۆونىڭ حابارلاۋىنشا, قازىر مەكتەپتەردە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ولاردىڭ بارىسىن اكىمدىكتەردىڭ ءبىلىم باسقارمالارى باقىلايدى. بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالادى, سونىڭ ىشىندە 263 مەكتەپ كۇردەلى جوندەۋدەن وتپەك.
