قوعام • 14 ماۋسىم، 2021

ۋداي «ۇماي»

75 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا ەلدىڭ ءبارى قاتىسا المايدى. سوندىقتان جەڭىلدىكپەن ءۇي الا المايتىن ازاماتتار باسپانالى بولۋدىڭ باسقا جولىن ىزدەۋگە ءماجبۇر. بيىل ءساۋىر ايىندا وتباسى بانكى تەك ايەلدەرگە ارنالعان تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن شىعاردى. جارناماسى جاقسى بولعان باعدارلامانى اسىرەسە، ايەلدەر قاۋىمى تاعاتسىزدانا كۇتكەنى راس. بىراق قاسيەتتى ۇماي انانىڭ (ارنايى جاريالانعان كونكۋرستا قاتىسۋشىلاردىڭ باسىم داۋىسى وسى اتاۋدى ءجون كورىپتى) ەسىمىن يەلەنگەن يپوتەكا باستالماي جاتىپ، سىنعا ۇشىرادى.

انالاردىڭ باسپانالى بولۋىن كوزدەگەن نەتكەن ىزگى باعدارلاما دەپ ءبىز دە «ۇمايعا» ۇمىتتەنە قارادىق. سىرتتاي قاراعاندا ءتاپ-ءتاۋىر باعدارلاما. العاشقى جارنا سۇرامايدى. اتالعان بانكتە جيناعان اقشاڭ، دەپوزيتىڭ بولۋى مىندەتتى ەمەس. ءۇيىڭنىڭ بار-جوعىنا قارامايدى. قايدا، نەشە جىل تىركەلگەنىڭ دە ماڭىزدى ەمەس. ءتىپتى شالعاي ءبىر اۋىلدا وتىرىپ، نۇر-سۇلتان نەمەسە الماتى سىندى ءىرى قالادان باسپانالى بولۋعا مۇمكىندىك بار. كەرەمەت ەمەس پە؟! بىراق باعدارلامانىڭ شارتتارىنا تەرەڭ ۇڭىلە باستاساڭىز، قيتۇرقىسى كوپ ەكەنىن ءتۇسىنىپ، شوشىپ تۇسەسىز.

قوش، سونىمەن، باعدارلاما باستالماي جاتىپ، بانك قىزمەتكەرلەرى ينس­تا­گرام الەۋمەتتىك جەلىسىندە تىكەلەي ەفير وتكىزىپ، «ۇمايدىڭ» شارتتارىن ءتۇسىن­دىردى. بانك وكىلى ماقسات راحىموۆتىڭ سوزى­نەن ۇققانىمىز، بۇل يپوتەكالىق باع­دارلاما اي سايىنعى كىرىسى بار، ياعني جۇمىس ىستەيتىن ايەلدەرگە، زەينەتكەرلەرگە (ايەل) ارنالعان. ال دەكرەتتەگىلەر، تابىسى جوق ۇيدە وتىرعان جاندار وعان قاتىسا المايدى. جاردەماقى الاتىندار دا ۇمىتكەر بولا المايدى، ويتكەنى جاردەماقى كىرىس بولىپ سانالمايدى. «باعدارلاماعا قاتىسۋدىڭ باستى شارتى – وتباسىنىڭ جالپى تابىسى، ياعني ەرلى-زايىپتىلاردىڭ ورتاق تابىسى 200 مىڭنان كەم، 320 مىڭ تەڭگەدەن ارتىق بولماۋى كەرەك. ەڭ جوعارعى سومادان 1 مىڭ، 2 مىڭ تەڭگە اسسا دا يپوتەكا بەرىلمەيدى. ءبىز 320 مىڭ دەگەندە سالىعى، باسقاسى ۇستالىپ، قولعا تۇسەتىن اقشا مولشەرىن ەمەس، تازا جالاقى (وكلاد) كولەمىن ايتىپ وتىرمىز»، دەيدى م.راحىموۆ.

«ۇمايعا» ۇمىتكەرلەر قۇنى 30 ملن تەڭگەگە دەيىنگى ءۇيدى عانا راسىمدەي الادى. بىراق باسپانا قاي قالادان ەكەنى، جەر ءۇي مە، پاتەر مە، جاڭا ما، ەسكى ءۇي مە، وعان قارامايدى. ەڭ باستىسى، باعاسى تالاپ ەتىلگەن سومادان اسپاۋى ءتيىس. ويتكەنى شارت بويىنشا اي سايىن تولەيتىن نەسيەڭىزدىڭ كولەمى جالاقىڭىزدىڭ 55%-نان اسىپ كەتپەۋى كەرەك. سوندا 320 مىڭ تەڭگە ايلىق الاتىن ادام اي سايىن شامامەن 176 مىڭ تەڭگەسىن عانا يپوتەكاعا جۇمساۋى قاجەت.

ال ەندى باستى سۇراق: «ۇماي» نەسيە­سى قانشالىقتى ءتيىمدى؟ وتباسى بانكىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى رەسمي پاراق­شا­سىندا جاريالاعان مالىمەت بويىنشا، باع­دارلامانىڭ باستاپقى جارناسى – 15%. بۇل قارجىنى بانك وزىنە المايدى، ءۇيدى ساتىپ الۋشى ساتۋشىعا تولەيدى. قالاي دەيسىز عوي؟ مىسالى، ايلىعىڭىز 200 مىڭ بولىپ، 22 ملن تەڭگەنىڭ ءۇيىن العىڭىز كەلسە، بانك ءۇي قۇنىنىڭ 80%-ىن نەسيەگە بەرەدى. ياعني 17 ملن 600 مىڭدى نەسيەگە الاسىز دا قالعان 4 ملن 400 مىڭدى قالتاڭىزدان تولەيسىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ءۇي قۇنىنىڭ 15%-ىن ساتۋشىعا ءوزىڭىز بەرۋگە تۋرا كەلەدى. «ەگەر وتباسىنىڭ جالپى تابىسى 200 مىڭنان اسپايتىن بولسا، بانك ءۇي قۇنىنىڭ 85%-ىن ساتىپ الۋشىعا نەسيە رەتىندە بەرەدى. ال ەگەر وتباسىنىڭ ورتاق تابىسى 320 مىڭ تەڭگە بولسا، وندا ءۇي قۇنىنىڭ 80%-ى نەسيەمەن اۋدارىلادى»، دەپ ءتۇسىندىردى بانك وكىلدەرى.

ال بانك بەرەتىن نەسيەنىڭ جىلدىق مولشەرلەمەسى – 12%. بىراق تۇرعىن ءۇي زاەمىنا اۋىسقان كەزدە، ياعني ءۇي قۇنىنىڭ 50%-ىن تولەپ، بانكتەگى جيناعىڭىزعا ءۇش جىلدان اسسا، وندا جىلدىق مولشەرلەمە 3،5%-5%-عا دەيىن ازايادى، دەپ سەندىردى كەڭەسشىلەر. 

«ۇماي» يپوتەكاسى باستالۋى مۇڭ ەكەن، جۇرتشىلىق بىردەن ونىڭ باعاسى ۋداي ەكەنىنە شۇيلىكتى. بانكتىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا «ۇماي» ەمەس، ۋداي عوي، ء«بىر قولىمەن بەرىپ، ەكىنشى قولىمەن تارتىپ العانى نەسى»، «ايەلدەر ەمەس، ناعىز ەركەكتىڭ ەركەگى عانا الا الاتىن يپوتەكا عوي مىناۋ» دەگەن پىكىرلەر قاپتادى دەيسىز.

راسىمەن جىلدىق مولشەرلەمەسى 12%-بەن، 25 جىل بويى يپوتەكا تولەۋ وڭاي ەمەس. نەسيەنى ۇزاققا سوزعان س­ايىن ۇستەماقىسى دا كوبەيە بەرەتىنى بەلگىلى. بۇل باعدارلامانىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى مەن نەسيەنى بەرۋ مەرزىمىنىڭ ۇزاقتىعىن ەسكەرسەك، 10 ملن تەڭگەنىڭ ءۇيىن ۇستەماقىسىمەن شامامەن 25 ملن تەڭگەگە الاسىز دەگەن ءسوز. بۇل – بانكتىڭ قوسىمشا كوميسسياسىن ەسەپتەمەگەندەگى سوما. سوندىقتان ايەلدەرگە ارنالعان يپوتەكامەن ءۇي الاسىز با، جوق پا ءوز ەركىڭىزدە. اگاراكي «ۇمايعا» كوزىڭىز ءتۇسىپ جاتسا، وندا بانكتىڭ سايتىنا ءوتىنىم قالدىرۋعا بولادى. بانك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، ءوتىنىم قالدىرعان ادامعا مەنەدجەرلەر وزدەرى حابارلاسىپ، كەزدەسۋ ۋاقىتىن بەلگىلىپ، ءمان-جايدى ءتۇسىندىرىپ بەرەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرتەڭ ۇكىمەت وتىرىسى وتەدى

ۇكىمەت • بۇگىن، 15:00

ۇقساس جاڭالىقتار