«بەرليننىڭ جۇرەگىندە ورنالاسقان رەيحستاگ گيتلەر گەرمانياسىنىڭ باستى سيمۆولدارىنىڭ ءبىرى بولدى. سول سەبەپتى دە جاۋ بۇل عيماراتتى قورعاۋعا مۇقيات دايىندالعان ەدى. رەيحستاگتى قورعاۋعا قارۋلى كۇشتەردىڭ ەڭ مىقتى بولىمدەرى مەن تاڭداۋلى ارميا بولىمشەلەرى جۇمىلدىرىلدى.
رەيحستاگ باسپالداقتارىمەن جوعارىعا كوتەرىلگەن العاشقى كەيىپكەرلەردىڭ قاتارىندا 20 جاستاعى لەيتەنانت راقىمجان قوشقارباەۆ پەن 19 جاستاعى قىزىل اسكەر گريگوري بۋلاتوۆ بولدى. جاۋىنگەرلەردىڭ قولدارىندا ول كەزدە قاراپايىم القىزىل جايمادان جاسالعان جالاۋشا عانا بولعان ەدى. 150-ءشى ديۆيزيانىڭ سوعىس جۋرنالىنداعى جازباعا سايكەس, ساعات 14:25-تە ولار «عيماراتتىڭ ورتالىق بولىگىنە جەر باۋىرلاپ جىلجىپ جەتىپ, نەگىزگى كىرەبەرىستىڭ باسپالداقتارىنا قىزىل جالاۋشانى ىلگەن». بۇل رەيحستاگقا جۇمىلدىرىلعان ازات ەتۋشى جاۋىنگەرلەردىڭ تىككەن العاشقى تۋى بولاتىن.
رەيحستاگتىڭ باسپالداقتارىندا جەلبىرەپ تۇرعان قىزىل تۋ ءبىزدىڭ جاۋىنگەرلەرگە جىگەر بەردى. 30 ءساۋىردىڭ كەشىندە-اق 674 جانە 756-شى پولكتەردىڭ نەگىزگى كۇشتەرى فاشيستەردىڭ قارسىلىعىنا توتەپ بەرىپ, عيماراتقا باسىپ كىردى. تۇندە لەيتەنانت بەرەست, سەرجانت كانتاريا جانە قىزىل اسكەر ەگوروۆ نەمىس مەرگەندەرى جاۋدىرعان وقتاردىڭ ىسقىرىعىنا قاراماستان, فاشيزم ورداسىنىڭ ۇستىنە جەڭىس تۋىن ورناتتى. رەيحستاگتىڭ جەرتولەلەرى مەن دالىزدەرىندەگى قىزۋ شايقاستار 2 مامىرعا دەيىن جالعاستى.
رەيحستاگتى الۋ كەزىندە كورسەتكەن ەرلىگى مەن باتىرلىعى ءۇشىن راقىمجان قوشقارباەۆ پەن گريگوري بۋلاتوۆ قىزىل تۋ وردەنىمەن ماراپاتتالدى. قوشقارباەۆقا ەسكەرتكىشتەر ونىڭ وتانى – قازاقستاننىڭ اقمولا وبلىسىندا جانە رەسپۋبليكانىڭ استاناسى نۇر-سۇلتان قالاسىندا, ال بۋلاتوۆقا كيروۆ قالاسىندا ورناتىلدى». رەسەي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جاريالاعان جازبانىڭ تولىق ءماتىنى وسىنداي.
رەيحستاگ عيماراتىنا تىگىلگەن قىزىل تۋدىڭ جانىندا تۇرعان قوس باتىردىڭ سۋرەتىمەن بايلانىستىرىلىپ بەرىلگەن وسى جازباعا ساناۋلى كۇننىڭ ىشىندە ون مىڭداعان ادام ءلۇپىل باسقان. پىكىر بىلدىرۋشىلەردىڭ دەنى سان جىلدار وتكەننەن كەيىن تاريحي شىندىقتىڭ ءوز بيىگىنە قونعانىن ايتىپ سۇيىنشىلەسە, ءبىراز جۇرت «اقىرى مويىندادىڭىزدار-اۋ» دەپ بارشا قازاقستاندىقتار ءۇشىن كوپتەن كۇتكەن قۋانىش ەكەنىن اڭعارتتى.
ءدال 30 ءساۋىر – رەيحستاگقا تۋ تىگىلگەن تاريحي كۇنى جاريالانعان پوستتى وتانداستارىمىز «قازاق تاريحىنىڭ تاعى ءبىر داڭقتى كۇنى» دەپ قۋانا قابىلدادى. ەندى ءبىرى كوزى ءتىرى كەزىندە ەرلىگى ەلەنبەي قالعان «قازاق سولداتىنىڭ ارۋاعى ريزا بولعان شىعار» دەپ شاتتاندى.
كوزى ءتىرى كەزىندە تەلەباعدارلامالاردىڭ بىرىنە بەرگەن سۇحباتىندا راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ ءوزى بۇل سۇراپىل وقيعانى: «رەيحستاگقا تۋ تىگۋ تاپسىرماسى بولدى. بىراق وعان كىم بارادى؟ ەرىكتى تۇردە بارىمىزدەن سۇرادى. ەشكىمدى كۇشتەمەدى. ونىڭ سەبەبىن كەيىن بىلدىك. سەبەبى بۇل ناعىز ولىممەن تەڭ تاپسىرما ەدى. ول جەردەن امان كەلۋ ەكىتالاي بولاتىن. مەن, شىنىمدى ايتسام, وسى جولى ءتىرى قالامىن دەپ تە ويلامادىم», دەپ ەسكە الادى. وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا جەر باۋىرلاپ جىلجىپ, ءفاشيزمنىڭ ورداسى, قۇزعىنداردىڭ ۇياسى بولعان رەيحستاگقا جەڭىس تۋىن تىگۋ ءۇشىن قازاق جاۋىنگەرى راقىمجان قوشقارباەۆ پەن گريگوري بۋلاتوۆقا 350 مەتر جەردى جەتى جارىم ساعات بويى ەڭسەرۋگە تۋرا كەلگەن. وسىلايشا اجالمەن ارپالىسقان ەكەۋ بەكىنىسى مىعىم, بار فاشيستىك كۇش جۇمىلىپ, بەرىلمەۋگە بەل شەشكەن عيماراتقا ارەڭ جەتەدى. باس كوتەرتپەي بوراعان وق پەن وتقا قاراماستان, بارشا ەلدىڭ ىزا مەن كەگىن ارقالاعان قوس سارباز جاۋدىڭ اپانىنا وسىلايشا العاش بولىپ جەڭىس تۋىن تىگەدى. كوزسىز ەرلىك. جانكەشتىلىك. الايدا بۇل ەرلىك ەلەنبەدى. انىعىراق ايتساق, قاساقانا ەلەنبەدى. بۇل باتىرلىقتى ءتىپتى مۇلدە بولماعانداي تاريح بەتتەرىنەن سىزىپ تاستاۋعا تىرىستى...
كەڭەس اسكەرلەرىنىڭ اراسىنان رەيحستاگقا جەتىپ, العاش بولىپ جەڭىس تۋىن تىككەندەرىن قوس باتىر – راقىمجان قوشقارباەۆ تا, گريگوري بۋلاتوۆ تا ءوز زامانىندا «دالەلدەي» الماعان. كەزىندە وسى ەرلىكتەرى ءۇشىن ولار كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا دا ۇسىنىلادى. الايدا ەكەۋى دە جوعارى ماراپاتتان قۇر قالعان. ماسەلە ءتىپتى ماراپات پەن سىي-قۇرمەتتە دە ەمەس ەدى. تاريحي شىندىقتىڭ بۇرمالانۋى, ناعىز ەرلىكتىڭ ەلەۋسىز قالىپ, باتىرلىقتىڭ قالتارىستا قالىپ قويعانى اششى اقيقات بولاتىن. سەبەبى بەرتىنگە دەيىن تاريح بەتتەرىندە رەيحستاگقا تۋ تىككەن دەپ باسقا ادامداردىڭ اتى-جوندەرى جازىلىپ كەلدى. سۇراپىل سوعىستىڭ اياقتالۋىنا كوزسىز ەرلىگىمەن ۇلەس قوسقان قازاق جاۋىنگەرىنىڭ بۇل ەرلىگى وزگەلەرگە تەلىنىپ كەلدى.
وسىدان 14 جىل بۇرىن رەسەيدىڭ اسكەري تاريح ينستيتۋتى ءبىرىنشى بەلارۋس مايدانىنداعى 150-اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ لەيتەنانتى راقىمجان قوشقارباەۆ پەن گريگوري بۋلاتوۆتىڭ 1945 جىلدىڭ 30 ساۋىرىندە رەيحستاگقا تۋ تىككەنى تۋرالى تاريحي وقيعانى رەسمي تۇردە راستاعان بولاتىن. الايدا ول كەزدە دە رەسەي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جۇمعان اۋزىن اشپاعان-تىن.
تاريحتا رەيحستاگقا تۋ تىگىپ, سوعىستىڭ سوڭعى نۇكتەسىن قويعان قازاق باتىرى بولىپ قالعان راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ قاھارماندىعى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قايتا جاڭعىردى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 1999 جىلى 7 مامىردا راقىمجان قوشقارباەۆقا حالىق قاھارمانى اتاعى بەرىلدى. ەندى, مىنە, قازاق باتىرىنىڭ وشپەس ەرلىگى قايتادان ايگىلەندى.
اقمولا وبلىسىنىڭ قىرىققۇدىق اۋىلىندا كىندىك قانى تامىپ, تايتوبە دەيتىن اياداي اۋىلدا بۋىنى قاتقان, جاستايىنان جەتىمدىكتىڭ اششى ءدامىن تاتىپ وسكەن قازاقتىڭ قارادومالاق بالاسىنىڭ جاۋ ورداسىنىڭ بيىگىنە شىعىپ, ۇلى جەڭىستىڭ جالاۋىن جەلبىرەتكەن جانكەشتى ەرلىگىن الەمگە ايگىلەۋگە مەملەكەت قايراتكەرى, جازۋشى كاكىمجان قازىباەۆتىڭ قوسقان ۇلەسى زور. ول قازاقتىڭ جاۋجۇرەك ۇلىنىڭ ەرەن ەرلىگىن التى الاشقا تالاي جىلدىق ەڭبەگى – جۋرناليستىك زەرتتەۋلەرى ارقىلى تانىتتى.
ال ول كىسىنىڭ اماناتىن تاۋەلسىزدىك جىلدارى جالعاستىرىپ اكەتىپ, سۇراپىل سوعىستا ۇلت نامىسىن قولدان بەرمەگەن قازاق جاۋىنگەرى تۋرالى جەرىنە جەتكىزە جازعان ءجۋرناليستىڭ ءبىرى – جانبولات اۋپباەۆ. الدىمەن ول 1999 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا «حالىق الا الماعان قامال» اتتى ماقالا جازدى. بۇل رەسپۋبليكادا ۇلكەن قوعامدىق پىكىر تۋعىزدى. رەداكتسيا جۇرتشىلىقتان كەلگەن قۇپتاۋ حاتتاردى اي سايىن توپتاپ بەرىپ وتىردى. قوعامدىق پىكىردىڭ ناتيجەسىندە جاۋدىڭ ورداسىنا اينالعان بەرليندەگى رەيحستاگقا جەڭىس جالاۋىن العاش تىككەن راحىمجان قوشقارباەۆقا ەلباسى ەڭ جوعارى ەرلىك بەلگىسى – «حالىق قاھارمانى» اتاعىن بەردى. وسىمەن ءبىر مەزەتتە جانبولات ءاليحان ۇلى «ەل تانىدى ءوزىنىڭ حاس باتىرىن» اتتى رەداكتسيالىق ماقالا جازىپ, ودان سوڭ بۇل تاقىرىپتى جۋرناليست نۇرحان مىڭباي ەكەۋى بىرىگىپ «حالىق العان قامال» دەگەن ماقالامەن قورىتىندىلادى.
1945 جىلى 30 ساۋىردە قازاق جاۋىنگەرى راحىمجان قوشقارباەۆ پەن ەفرەيتور گريگوري بۋلاتوۆ رەيحستاگقا تىككەن جەڭىس تۋى بۇگىندە رەسەي فەدەراتسياسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ورتالىق مۋزەيىندە ساقتاۋلى تۇر.
جەتپىس جىلدان كەيىن قازاق سولداتىنىڭ ەرلىگىن مويىنداعان جازبا كەزىندە كەڭەس وداعى بەرمەگەن ماراپاتتان باعالى بولىپ تۇر. سەبەبى راحىمجان قوشقارباەۆتىڭ قاھارماندىعى قازىرگى جاستاردىڭ ەسىندە رەيحستاگقا ءبىرىنشى بولىپ جەڭىس تۋىن تىككەن قازاق جاۋىنگەرى بولىپ قالعانى ماڭىزدى.
