سۋرەتتى تۇسىرگەن – جەڭىس ىسقاباي
جاڭاشا كەيىپكە ەنەتىن بۇل ورىندار سەرۋەندەيتىن اۋماق قانا ەمەس, تۇرعىنداردىڭ كۇندەلىكتى ومىرىمەن بىتە قايناساتىن قوعامدىق كەڭىستىككە اينالماقشى. مۇندا جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى, دەمالىس ورىندىقتارى, جارىقتاندىرۋ جۇيەلەرى ورناتىلىپ, كوگالداندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلەدى. بالالارعا ارنالعان ويىن بۇرىشى مەن ەرەسەكتەرگە ارنالعان تىنىعۋ الاڭى جاساقتالىپ, ءار نىساننىڭ تابيعي ەرەكشەلىگى ساقتالادى.
ەكواكتسيا اياسىنداعى جۇمىستىڭ اۋقىمى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. بيىل وڭىردە 25 اۋلا اباتتاندىرىلىپ, تۇرعىندارعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرىلادى. سونىمەن بىرگە 17 بالالار جانە سپورت الاڭى سالىنىپ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. بۇل – اسىرەسە جاس ۇرپاقتىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋىنە, اۋلا مادەنيەتىنىڭ جاقسارۋىنا ۇلكەن مۇمكىندىك.
تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىم دا نازاردان تىس قالعان جوق. 148 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ شاتىرلارى مەن قاسبەتتەرى جوندەلىپ, ولاردىڭ سىرتقى كەلبەتى جاڭاردى. بۇل تەك ەستەتيكالىق وزگەرىس ەمەس, ۇيلەردىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن جەتىلدىرىپ, تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جايلىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى شارا. سونىمەن قاتار 15,6 كم ارىق جەلىسى تازارتىلىپ, قالپىنا كەلتىرىلەدى. جۇمىس كوكتەمگى ەرىگەن قار سۋىن ءتيىمدى بۇرۋعا, سۋ تاسقىنى قاۋپىن ازايتۋعا سەپ بولادى.
كوشەلەردىڭ جارىقتاندىرىلۋى دا ايرىقشا مانگە يە. جوسپارعا سايكەس, 200 قاراڭعى كوشەگە جارىق ورناتىلادى. بۇل تۇنگى ۋاقىتتا قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتىپ قانا قويماي, ەلدى مەكەندەردىڭ ەستەتيكالىق كەلبەتىن دە ايقىنداي تۇسەدى. كوگالداندىرۋ باعىتىندا 121 مىڭ كوشەت ەگۋ كوزدەلگەن. جاس اعاشتار ۋاقىت وتە كەلە كولەڭكەلى اللەيالار مەن جاسىل بەلدەۋلەرگە اينالىپ, ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋعا ۇلەس قوسادى.
وتكەن جىلدىڭ ناتيجەسى دە بۇل باستامانىڭ جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىپ جاتقانىن كورسەتەدى. بىلتىر وبلىس كولەمىندە 13 ساياباق, 6 اللەيا, 2 گۇلزار جاڭارتىلىپ, تۇرعىنداردىڭ يگىلىگىنە بەرىلدى. سول نىسانداردىڭ ىشىندەگى ايرىقشا جوبالاردىڭ ءبىرى – سارقان اۋدانىنداعى تابيعي لاندشافتى ساقتاي وتىرىپ سالىنعان ساياباق. اۋماعى 6 گەكتاردى قۇرايتىن ورىن تابيعات پەن ساۋلەتتىڭ ۇيلەسىمىن ايقىن تانىتادى. مۇندا جوڭعار – الاتاۋ ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ فلوراسى مەن فاۋناسىن بەينەلەيتىن اعاشتار وتىرعىزىلىپ, جانۋارلار مۇسىندەرى ورناتىلعان. ساياباق الداعى ۋاقىتتا ەكوپارك رەتىندە دامىتىلىپ, ەكولوگيالىق ءتۋريزمنىڭ جاڭا نىسانىنا اينالماقشى. ياعني تەك دەمالىس ورنى ەمەس, تابيعاتتى تانۋعا, قورشاعان ورتاعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا ۇندەيتىن اشىق اسپان استىنداعى ەكولوگيالىق ءبىلىم الاڭى بولماقشى.
«تازا قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا وڭىردە 2 ورتالىق الاڭ, 49 اۋلا, 81 بالالار مەن سپورت الاڭى اباتتاندىرىلدى. 77 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ شاتىرى مەن 33 قاسبەتى جوندەلدى. 16,5 كم ارىق جەلىسى مەن 72 ەسكەرتكىش قالپىنا كەلتىرىلدى. بۇدان بولەك, 315 شاقىرىم جەرگە كوشە جارىعى ورناتىلىپ, سارقان, ۇشتوبە قالالارىندا, سونداي-اق كوكسۋ اۋدانىنىڭ بالپىق بي اۋىلىندا كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ قابىرعالارىنا ءۇش تاقىرىپتىق مۇرال سالىندى.
– «تازا قازاقستان» مۇرالى ەكولوگيالىق مادەنيەت پەن قورشاعان ورتاعا ۇقىپتى قاراۋ تاقىرىبىنا ارنالعان. «ادال ازامات» مۇرالى ادالدىقتى, ءپاتريوتيزمدى, جاۋاپكەرشىلىكتى بىلدىرەدى. «زاڭ مەن ءتارتىپ» مۇرالى ادىلەتتى مەملەكەت قۇرۋداعى زاڭ ۇستەمدىگى مەن قوعامدىق ءتارتىپتىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى. ءبىز, جاستار, تازالىقتى ساقتاۋ, ادال ەڭبەك ەتۋ, زاڭ مەن ادامداردى قۇرمەتتەۋ – بولاشاققا قوسقان ۇلەسىمىز دەپ سانايمىز, – دەيدى «جەتىسۋ جاستارى» كمم ديرەكتورى شاميل ۆانكەەۆ.
وبلىس اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر وڭىردە قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالارعا 227 مىڭ تۇرعىن قاتىستى. ناتيجەسىندە, 134,9 مىڭ كوشەت وتىرعىزىلىپ, 16 مىڭ توننا قوقىس شىعارىلدى.
جالپى العاندا, جەتىسۋدا جۇزەگە اسىپ جاتقان شارالار ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق كەلبەتىن جاقسارتىپ قانا قويماي, تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. جاسىل جەلەككە ورانعان كوشەلەر, ساۋلەتتى ساياباقتار, تازا اۋلالار – مۇنىڭ ءبارى تابيعات پەن ادام اراسىنداعى ۇيلەسىمنىڭ نىعايا تۇسكەنىن انىق اڭعارتادى.
جەتىسۋ وبلىسى
