سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
ەلباسى سەسسيادا سويلەگەن سوزىندە وسىدان 30 جىل بۇرىن قازاقستاننىڭ كوپۇلتتى جانە كوپكونفەسسيالى حالقى بىرلىكتە, تاتۋلىق پەن كەلىسىمدە العا جىلجۋ ءۇشىن ىرگەلى تاڭداۋ جاساعانىن ايتا كەلە, ۇلتتىق دامۋدىڭ ستراتەگيالىق فورمۋلاسىنىڭ دۇرىستىعى مەن تيىمدىلىگىن اتاپ ءوتتى.
ەلباسى اتاپ وتكەندەي, مۇنداي فورمۋلا مەملەكەتتىلىكتى قۇرۋ ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەردى جانە قازاقستاننىڭ زاماناۋي كەلبەتىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قۋاتتى رەسۋرستى قامتاماسىز ەتتى. ءبىز قوعامنىڭ سان الۋاندىعىن ۇتىمدى پايدالاندىق – ونى قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى باسىمدىعىنا اينالدىردىق.
بۇل رەتتە قازاق حالقى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ وزەگىن قالىپتاستىردى جانە پوليەتنوستى قوعامنىڭ شوعىرلاندىرۋشى وزەگىنىڭ ءرولىن اتقارادى.
ەلباسى بىرلىك پەن كەلىسىمنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ قانداي الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەنىن ەگجەي-تەگجەيلى جانە ناقتى اتاپ ءوتتى. بۇل جەتىستىكتەردىڭ كورسەتكىشى – وتانىمىزدىڭ ەڭ اۋقىمدى جوباسىنا اينالعان جاڭا استانا – قازاقستاننىڭ جاڭعىرۋىنىڭ سيمۆولى, حالىقتىڭ جاسامپازدىق كۇشىن بەينەلەيتىن, سونىمەن قاتار وزگەرىستەر كاتاليزاتورى جانە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ءوسۋىنىڭ, ساياسي, الەۋمەتتىك جانە مادەني پروگرەستىڭ ۇلگىسى رەتىندە قىزمەت ەتەدى.
قازاقستاننىڭ الەمدىك قوعامداستىقتاعى باستى جەتىستىكتەرى دە اتاپ ءوتىلدى, ولاردىڭ قاتارىندا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ۇلتتاردىڭ جاھاندىق وتباسىنىڭ بەدەلدى دە سەنىمدى مۇشەسى رەتىندە تانىلعانى جانە قازاقستان شەكاراسىنىڭ حالىقارالىق دارەجەدە زاڭدى تۇردە بەكىتىلىپ, الەمنىڭ بارلىق ەلدەرى مويىنداعانى بار.
سەسسياعا قاتىسۋشىلار ءوز سوزدەرىندە ن.ءا.نازارباەۆتىڭ الەمدىك قوعامداستىقتا, سونداي-اق ينتەگراتسيالىق جوبالار سالاسىندا جاڭا ادامگەرشىلىك ستاندارت قويعان قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە تاراتپاۋ سالاسىنداعى كوشباسشىلىعى تۋرالى ايتتى. بۇل قازاقستاندى ىنتىماقتاستىق پەن بەيبىتشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان بەيبىتسۇيگىش ۇلت رەتىندە تانىتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
ەلباسىنىڭ ماڭىزدى تەزيسىندە تاۋەلسىزدىك ءبىز ءۇشىن ادىلەتتىلىكتىڭ ۋاقىتى بولدى دەگەن ايقىن فاكتى تۇجىرىمدالدى. قازاق حالقى ءوز تاعدىرىن ءوزى ايقىنداۋى ارقىلى ءوزىنىڭ ۇلتتىق رۋحى مەن ۇلى تاريحىن جانداندىردى, ال ۇلى دالانىڭ مادەني مۇراسىنىڭ باعا جەتپەس قازىناسى بۇكىل ادامزات يگىلىگىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركىستان قالاسىن مىسالعا كەلتىردى, ول سوڭعى 2 جىلدا ءىس جۇزىندە قايتادان سالىنىپ, تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسىنا اينالدى.
تۇڭعىش پرەزيدەنت ءوز سوزىندە تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى جانە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق جىلدارىندا زارداپ شەككەندەرگە قاتىستى ماسەلەلەرگە ايرىقشا توقتالدى.
بۇل تۋعان جەرىنەن باس ساۋعالاپ قاشۋعا ءماجبۇر بولعان اتا-بابالارعا, قازاقستانعا جەر اۋدارىلعان حالىقتارعا جانە تاعى باسقالارعا قاتىستى. شىنىندا دا, بۇگىن سىرىم دات ۇلى, ءاليحان بوكەيحان ۇلى, احمەت بايتۇرسىن ۇلى جانە «الاش» پارتياسىنىڭ قايراتكەرلەرى, جەلتوقسان قاھارماندارى تاريحي اقتالدى. ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى بەلگىلەندى.
مەملەكەتتىك حاتشى ق.ە.كوشەرباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە, ول جازىقسىز جاپا شەككەن اتا-بابالاردى اقتاۋ مەن قۇرمەتتەۋدىڭ ۇزاققا سوزىلعان جانە قيىن, بىراق وتە قاجەتتى پروتسەسىن اياقتايدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى XXIX سەسسياسىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى اسپەكتىسى – ن.ءا.نازارباەۆ ءوز سوزىندە ەتنوسارالىق قاتىناستار جانە حالىقتىڭ ينتەگراتسياسى سالاسىندا مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇرگىزۋ, سونداي-اق تاياۋ جىلدارى ۇلتتىڭ جاڭا بىرەگەيلىگىن نىعايتۋ تاسىلدەرىن جاڭاشا تۇجىرىمداعانى.
ءبىرىنشى. مەملەكەت پەن ازاماتتار اراسىنداعى سەنىم مەن ءوزارا ءىس-قيمىلعا نەگىزدەلگەن قازاقستاندىق پاتريوتيزم قاعيداتى. ارينە, بۇل قاعيدات تولىعىمەن قازاقستان پرەزيدەنتى ق.ك.توقاەۆ بەلگىلەگەن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا جاتىر. بۇل رەتتە ەلباسى ەڭ الدىمەن ازاماتتار, قوعامدىق بىرلەستىكتەر, ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى اراسىنداعى سەنىم مەن تىكەلەي ءوزارا ءىس-قيمىل جەلىسى بويىنشا, سونداي-اق جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ شەڭبەرىندە ازاماتتىق ءپاتريوتيزمدى دامىتۋ مەن نىعايتۋعا باسا نازار اۋداردى.
ماسەلەنىڭ بۇلاي تۇجىرىمدالۋى قازاقستاندا ءوزىن ءوزى رەتتەۋگە جانە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارمەن سىندارلى ارىپتەستىككە قابىلەتتى, كۇشتى جانە جاۋاپتى ازاماتتىق قوعام قۇرۋ جانە نىعايتۋ قاجەتتىلىگى تۇرعىسىنان جاڭا بولىپ تابىلادى. وتاندىق جانە شەتەلدىك الەۋمەتتانۋشىلار مەن ساياساتتانۋشىلار بۇل تۋرالى ۇنەمى ايتادى.
ەلباسىنىڭ بۇل تەزيسى ىرگەتاسى بەلسەندى جانە قابىلەتتى ازاماتتىق قوعام بولىپ وتىرعان, ەلدەگى دەموكراتيانى نىعايتۋ مەن دامىتۋدىڭ باستى نەگىزدەرى مەن ىرگەلى العىشارتتارىنا سىلتەمە جاسايدى.
ەكىنشى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆ زاڭ الدىنداعى تەڭدىككە دە, مۇمكىندىكتەردىڭ ناقتى تەڭدىگىنە دە نەگىزدەلگەن ازاماتتىق تەڭدىك قاعيداتىن بەلگىلەدى.
بۇل جەردە ەل ازاماتتارىنىڭ زاڭ الدىنداعى تەڭدىگى تۋرالى دەكلاراتسيا ءىس جۇزىندە ازاماتتاردىڭ ءبىلىم الۋعا, جۇمىس ىستەۋگە, ساياسي ماسەلەلەرگە قاتىسۋعا تەڭ مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا تۇراقتى تۇردە ناقتى جۇمىستارمەن قولداۋ تابۋى كەرەك ەكەنىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى – ولار پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» قازاقستان حالقىنا جولداۋىنىڭ مىندەتتەرى رەتىندە بەلگىلەندى.
بۇل, مىسالى, ازاماتتارعا باعدارلانعان مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلىنە; تەڭگەرىمدى اۋماقتىق دامۋعا جانە «ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتى – باستى باسىمدىق», «قولجەتىمدى جانە ساپالى ءبىلىم بەرۋ», «دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ», سونداي-اق «ازاماتتاردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋعا ارنالعان ءادىل مەملەكەت» جانە «مەملەكەتتى باسقارۋعا ازاماتتىق قاتىسۋ» باعىتتارى اياسىنداعى ءبىرتۇتاس شارالار كەشەنىنە قاتىستى.
بۇل قاعيدا قوعام مەن ەل ازاماتتارىنىڭ پراكتيكالىق الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرىنە تولىعىمەن نەگىزدەلگەن, قازىرگى كۇردەلى جاعدايلاردا مەملەكەت دامۋى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتىمەن تولىق سايكەس كەلەدى.
وسىلايشا, اتالعان مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ «جاۋاپتى مەملەكەت – جاۋاپتى قوعام – جاۋاپتى ادام» فورمۋلاسى قالىپتاسۋدا.
ءۇشىنشى قاعيدا مەملەكەتتىك قازاق ءتىلىنىڭ قازاقستاندىق قوعامنىڭ lingua franca سياقتى بىرىكتىرۋشى رولىنە قاتىستى. ەلباسى «قازاق حالقى شوعىرلاندىرۋشى كوپەتنوستى قوعامنىڭ ينتەگراتسيالىق پروتسەستەرىنىڭ نەگىزىن جاسادى. بۇكىل الەم وسىلاي جاسايدى, ءتىل بارشانى بىرىكتىرەدى. مىسالى, امەريكالىقتار مۇندا كەلگەن سان مىڭداعان, ءتۇرلى حالىقتاردان تۇرادى, الايدا ولاردى اعىلشىن ءتىلى بىرىكتىرەدى» دەپ باسا ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇل ۇندەۋى جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەتنوسارالىق قاتىناس ءتىلى رەتىندە تۇجىرىمداعان تەزيسى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى يمپەراتيۆىنە اينالدى, ونى ەلدىڭ بارلىق شەنەۋنىكتەرى مەن ازاماتتارى باسشىلىققا الۋى ءتيىس.
ءتورتىنشى قاعيدا «ارالۋاندىقتاعى بىرلىك», وعان قاتىستى تۇڭعىش پرەزيدەنت «بۇگىن ءبىز مادەنيەتارالىق ءپرينتسيپتى بەلسەندى تۇردە تولىقتىرامىز» دەپ اتاپ ءوتتى.
بۇل قاعيدات بىرىكتىرۋشى مۇددەلەردى ىزدەۋ جانە ءتۇرلى ەتنوستار وكىلدەرى اراسىندا ءوزارا ءتيىمدى ارەكەتتەسۋدى ورنىقتىرۋ ءبىرىنشى ورىنعا شىعادى دەگەندى بىلدىرەدى.
بۇگىندە بۇل بۇكىل الەمدە بار ءۇردىس. مادەني ايىرماشىلىقتاردى مويىنداي وتىرىپ, ينتەركۋلتۋراليزم وقشاۋلانعان مادەني قاۋىمداستىقتاردىڭ قۇرىلۋىنا قارسى.
ول ەتنوستىق توپتاردىڭ وكىلدەرى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ ارقىلى ءوز مەملەكەتىنىڭ قوعامىمەن بىتە قايناسۋى ءتيىس دەپ مالىمدەيدى.
ينتەركۋلتۋراليزمنىڭ بۇلجىماس شارتى – بارلىق ازاماتتاردىڭ زاڭ الدىنداعى تەڭدىگى. بۇل قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جانە ءبىزدىڭ ەرەكشەلىكتەرىمىزگە سايكەس شىعارماشىلىقپەن دامىپ كەلە جاتقان ساياسات.
وسىلايشا, بۇل ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ رەسپۋبليكالىق, وڭىرلىك جانە جەرگىلىكتى باسشىلارى ءۇشىن ناقتى نۇسقاۋلىق, سوعان سايكەس جۇمىس ستراتەگيالارى مەن ءىس-شارالار جوسپارلارىن تۇزەتۋ قاجەت.
بەسىنشى ۇستانىم – ۇلتتى ۇنەمى جاڭعىرتۋ قاعيداسى قازاقستاننىڭ ودان ءارى دامۋى مەن ىلگەرىلەۋى ءۇشىن شەشۋشى مانگە يە. مۇندا ن.ءا.نازارباەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ الداعى ۋاقىتتاعى نەگىزگى مىندەتتەرىن تۇجىرىمدادى. اتاپ ايتقاندا, ونىڭ ستراتەگياسى ء«بىزدىڭ ازاماتتاردىڭ ءبىلىم, ەڭبەكسۇيگىشتىك, كاسىبي شەبەرلىك, ءتارتىپ پەن جاۋاپكەرشىلىك, ادالدىق, ۇنەمشىلدىك سياقتى قاسيەتتەردى تالماي دامىتۋىنا» نەگىزدەلۋى كەرەك.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ جاڭا جاعدايدا قوعامدىق دامۋدىڭ ءتيىمدى ينستيتۋتى رەتىندە اسسامبلەيانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. وسىلايشا, اسسامبلەيا ينستيتۋتتارى ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق كەلىسىمگە نۇقسان كەلتىرۋى ىقتيمال كەز كەلگەن سىن-قاتەرگە تويتارىس بەرۋگە ءاردايىم ءازىر بولۋى ءتيىس. بۇل – ينتەگراتسيالىق ماسەلەلەر مەن سىرتقى ماسەلەلەردى شەشۋ تۇرعىسىنان وتە ماڭىزدى مىندەت.
قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ قحا سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە «تۇراقسىزدىق دەگەنىمىز – قاندى قاقتىعىستار, بۇل ءجۇز مىڭداعان ادامنىڭ باسىنا تونەتىن قايعى» دەپ باسا ايتۋى ەرەكشە نازار اۋدارتادى. ول سونداي-اق «تىنىشتىق پەن ءتارتىپتى بۇزۋعا شاقىراتىن جاۋاپسىز ادامداردى ءبىزدىڭ زاڭدارىمىزعا جانە حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە سايكەس قاتاڭ جاۋاپقا تارتامىز» دەپ مالىمدەدى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قوعامدىق ديپلوماتيانى العا جىلجىتۋعا, گەرمانياداعى, رەسەيدەگى جانە باسقا ەلدەردەگى قازاقستاننىڭ بۇرىنعى ازاماتتارىمەن, ءبىزدىڭ حالقىمىزبەن رۋحاني جانە مادەني جاقىندىقتارى بار باسقا ەلدەرمەن, ولاردىڭ بىرلەستىكتەرىمەن جانە ۇيىمدارىمەن ءوزارا ارەكەتتەسۋگە ىقپال ەتۋگە شاقىردى. وسىعان وراي, ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قۇرىلعان اسسامبلەيانىڭ دوستىق ەلشىلەرىنىڭ كورپۋسى ءوز جۇمىسىن كەڭەيتىپ, كۇشەيتەتىن بولادى.
باسقاشا ايتقاندا, قازاقستان ارقاشان ءوزىنىڭ بارشا ازاماتتارى ءۇشىن دوستىقتىڭ, كەلىسىممەن بەيبىت ءومىر ءسۇرۋ اۋماعى بولىپ كەلدى جانە سولاي بولادى.
تۇڭعىش پرەزيدەنت اسسامبلەيانىڭ الدىنا – ەلدىڭ جاڭا ءيميدجى مەن ۇلتتىڭ جاڭا بىرەگەيلىگىن قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسۋ جانە وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءوز ازاماتتارىمىزدى بىرىكتىرۋ مىندەتىن قويدى.
بارلىق ەتنوالەۋمەتتىك توپتاردى بۇكىلقازاقستاندىق سوتسيۋمعا دىتتەگەن ءارى جۇيەلى بىرىكتىرۋدى جالعاستىرۋ شەڭبەرىندە ن.ءا.نازارباەۆ اسسامبلەيانىڭ قۇرىلىمدارىن ءار ايماقتا انالار كەڭەسى جانە قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسىنە – ەتنوسارالىق كوممۋنيكاتسيا الاڭىنا «وسى ءسوزدىڭ بارىنشا كەڭ ماعىناسىندا» بىرىكتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قحا توراعاسى رەتىندەگى ءوزىنىڭ جۇمىس ناتيجەلەرىن قورىتىندىلاي كەلە: «مەن ءبىزدىڭ وتانىمىز بەيبىتشىلىكتىڭ ەپيتسەنترى بولعانىن قالادىم, سوعىس قاسىرەتى, ءدىني جانە ۇلتارالىق قاندى قاقتىعىستار ازاماتتاردىڭ ومىرىنە ەشقاشان قارا بۇلت ۇيىرمەۋى كەرەك. بۇگىن مەنىڭ بۇل ارمانىم ورىندالدى دەپ ايتا الامىن», دەدى. بۇعان بىردەڭە الىپ-قوسۋ قيىن.
سونىمەن, اسسامبلەيانىڭ ءححىح سەسسياسىنىڭ ماڭىزدى ساياسي فينالى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن باسقارۋ قۇقىعىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتان پرەزيدەنت ق.ك.توقاەۆقا اۋىسۋى بولدى.
ەلباسى بۇل شەشىم «اسسامبلەيانىڭ مۇددەلەرىنە قىزمەت ەتەدى جانە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆقا ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ, قوعامىمىزدىڭ جانە مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاقتاعى بارلىق اعىمداعى جۇمىستارى مەن جوسپارلارىن ءبىرتۇتاس قۇرۋعا كومەكتەسەدى» دەگەن سەنىم ءبىلدىردى.
بۇعان جاۋاپ رەتىندە قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جاڭا توراعاسى رەتىندە ەلباسىدان «اسسامبلەيانىڭ قۇرمەتتى توراعاسى بولۋ جونىندەگى ءبىزدىڭ ورتاق ۇسىنىسىمىزدى قابىلداۋىڭىزدى سۇرايمىز» دەي كەلە, «بۇل مارتەبە حالقىمىز بەن مەملەكەتىمىز الدىنداعى تاريحي ەڭبەگىڭىز ءۇشىن سىزگە لايىق» دەدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححىح سەسسياسىنىڭ بۇل شەشىمىن اسسامبلەيانىڭ بارلىق مۇشەسى ءبىراۋىزدان قولدادى.
مەملەكەت باسشىسى جالپى جۇمىستىڭ باستى باعدارىن دا اتاپ ءوتتى: «قاستەرلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىعىندا اسسامبلەيا حالىقتىڭ تالاپ-تىلەكتەرىن ورىنداۋعا باعىتتالعان ناقتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرۋى قاجەت».
ول ء«بىز ءبارىمىز بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسىندا جاسامپاز ۇلت بولىپ, الدىمىزدا تۇرعان تاريحي ماقساتتارعا قول جەتكىزەمىز», دەگەن سەنىم ءبىلدىردى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى وتانداستاردى الداعى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىمەن قۇتتىقتادى.
ارينە, اسسامبلەيا توراعالىعىنىڭ پرەزيدەنت ق.توقاەۆقا تاپسىرىلۋى ەلىمىزدىڭ بۇكىل حالقى ءۇشىن ماڭىزدى قادام بولدى.
قحا-نىڭ XXIX سەسسياسى ەلباسىنىڭ بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم ساياساتىنىڭ قازىرگى زامانعى جاعدايلاردا ستراتەگيالىق ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جارقىن ايعاعىنا اينالدى, مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ جاڭا كەزەڭىندە تاۋەلسىزدىگىمىزدى, ەلدىڭ بىرلىگى مەن قوعامداعى كەلىسىمدى نىعايتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن اشتى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى.
مارات ءازىلحانوۆ,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – قر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى قحا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
