ادەبيەت • 28 قاڭتار, 2021

كەنەتتەن بۇزىلعان ۇنسىزدىك

490 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جاقىندا «ەكسمو» باسپاسى حارۋكي مۋراكاميدىڭ «جازۋشىلىق, ماماندىق رەتىندە» كىتابىن جاريالادى. جاريالاۋ­دىڭ ەكسكليۋزيۆتى قۇقىعى سولاردا بولسا كەرەك. مۋراكامي­مانيادان تىسقارى تۇرساق تا, شىعارماشىلىق لابوراتوريا جايلى قايبىر كىتاپقا دا ىنتىزارمىز عوي.

كەنەتتەن بۇزىلعان ۇنسىزدىك

«ادەبيەت – كاسىپ ەمەس, ونەر» دەگەن عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ كىتابى بولعان ەدى. ءوزى دە جەر جىر­تىپ, ەتىك تىككەن تولستوي دا زامانىندا «تاماعىڭدى جەر جىرتىپ, ەتىك تىگىپ تاپ, قالام­گەرلىكتى كا­سىپ قىلما» دەگەن سىڭايداعى وي اي­تىپ­تى. جازۋشىلىق قا­لاي مامان­دىققا اينالدى نەمەسە اي­نالادى دەگەندى اينالىپ ءوتىپ, حارۋكي­دىڭ وسى كىتابىندا سۋرەتتەلگەن ءبىر وقيعا جايلى ايت­قىمىز كەلىپ وتىر.

«قايسىبىر جازۋشىلاردىڭ ۇزاق جىلدارعا سوزىلعان دوستى­عى جايلى اڭگىمەلەرگە اسا ساق­تىقپەن قارايمىن. ارينە, جازۋشىلار اراسىندا دا جۇرەك باي­لاعان دوستىق تا بولادى, بىراق ونىڭ ۇزاققا سوزىلارىنا كۇمانىم بار. ...سونىڭ ءبىر انىق مىسالى – 1922 جىلعى پاريجدە وتكەن سالتاناتتى قابىلداۋ, سوندا  مارسەل پرۋست پەن دجەيمس دجويس ءبىر ۇستەلدىڭ باسىندا وتىرىپ قالادى. يگى­لىك­تى شارادا يىقتاسىپ وتىر­سا دا, ءتىل قاتىسپاپتى. توڭى­رە­گىن­­­دەگىلەر دەمىن ىشكە تارتىپ, ءوز ۋا­قى­تىنىڭ, ءتىپتى تۇتاس جيىر­ما­سىنشى عاسىردىڭ قوس ۇلى قا­لام­گەرى نە جايلى سويلەسەر ەكەن دەپ باعىپ وتىرىپتى. داۋىر­لىك داڭ­قى بار كەزدەسۋ ۇنسىز­دىكپەن ءتا­مام­دالدى. بال­كىم, ەكەۋىنىڭ دە وزدەرى جايلى پىكىر­لەرى تىم بيىك بول­عان دا شى­عار», دەيدى مۋرا­كامي.

ءبىز ادەتتە اۋەزوۆ پەن مۇ­قا­نوۆ­تى بارريكادانىڭ ەكى جا­عىندا قاراستىرعاندا, تول­ستوي مەن دوستوەۆسكيدىڭ ءبىر زاماندا, ءبىر ەلدە ءومىر سۇرە وتىرىپ, كەزدەسپەگەنى جايلى ايتقاندا, پرۋست پەن دجويستىڭ دا وسى ءبىر كەزدەسۋى جايلى اقيقاتتى اڭىز­دار اراسىنان ارشىپ ال­عىمىز كەلەتىنى دە بار عوي.

1922 جىلعى كەزدەسۋ دەگەندە, بىردەن مامىردىڭ ون سەگىزىنشى جۇلدىزىنداعى جازۋشى سيدنەي ءشيففتىڭ ۇيىندەگى داستارحانعا ورالامىز. تورگە جايعاسۋعا ۇم­تىلعان ءتورت مەيماننىڭ ەكەۋى – پرۋست پەن دجويستىڭ وسى داس­تارحان باسىنداعى اڭگىمەسىنىڭ بىرنەشە نۇسقاسى بار. سونىڭ بىرىندە دجويس: «پرۋست مىرزانى وقىماپپىن» دەسە, پرۋست: «دجويس مىرزانىڭ بىردە-ءبىر ءسوزىن وقىماعانىما وكىنىش بىل­دىرە­مىن» دەپتى دەلىنەدى.

ال بىرىندەگى اڭگىمە, ءتىپتى قى­­­زىق. دجويس: «باسىمنىڭ سا­قي­ناسى كۇندە ۇستايدى. كوزىم بۇل­دىرايدى». پرۋست: «بايقۇس اس­قازانىم-اي. مەنى ءولتىرىپ تى­نا­تىن شىعار». اڭگىمەنىڭ ۇزىن-ىر­عاسى وسى. تاعى بىرىندە تريۋفەلدەن جاسالعان ىرىمشىك جا­يىن­دا ءتىل قاتىسقان دەلىنەدى.

حارۋكي مۋراكامي ءدال سول جىل­عى كەزدەسۋدىڭ ۇنسىزدىكپەن اياق­تالعانىن ايتىپ وتىر. جال­پى, ول ەكەۋىنىڭ ءبىر رەت قانا كەز­­­دەس­­­كەنىن ەسكە العاندا, كىم­گە سە­نەرىڭدى بىلمەيسىڭ. جالپى, ادە­بيەت­تىڭ وسىنداي اڭگىمە­لەرى­نىڭ ءوزى جاڭا ءبىر جاسامپاز جانر­عا اينا­لىپ كەتتى.

مەمۋارلار مۇددەمەن, كۇن­دەلىك­تەر كۇدىكپەن, ەستەلىك­تەر ەسەپپەن جازىلاتىن ءبىزدىڭ كە­زەڭ­دە ەشتەڭەگە دە تاڭعالۋعا بول­مايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار