تاعىلىمدى ءىس-شارا حالىقارالىق قازاق ءتىلى قوعامى جانە فيلولوگيا عىلىمدارى زەرتتەۋلەرىن ساراپتامالىق ۇيلەستىرۋ ورتالىعىمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىرىلدى. كەلەلى جيىنعا ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى, ەلىمىزگە بەلگىلى عالىمدار جانە ءتىل جاناشىرلارى مەن اكادەميكتىڭ تۋىستارى قاتىستى.
جيىندى فيلولوگيا عىلىمدارى زەرتتەۋلەرىن ساراپتامالىق ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى, اكادەميك كارىمبەك قۇرماناليەۆ جۇرگىزىپ, مەرەيتوي يەسىنىڭ عىلىمي مۇراسى مەن ۇلت ءتىلىن دامىتۋداعى تاريحي ەڭبەگىنە توقتالدى. سانالى عۇمىرىن قازاق ءتىل ءبىلىمىن وركەندەتۋگە, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا ورنىعۋىنا ارناعان تۇلعانىڭ قايراتكەرلىك ءىسى تۋرالى وي تولعادى.
«عالىمنىڭ زەرتتەۋلەرى وتاندىق لينگۆيستيكانىڭ, سونىڭ ىشىندە تەرمينولوگيا سالاسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا زور ىقپال ەتتى. اكادەميك بۇل باعىتتىڭ باستاۋىندا تۇرعان احمەت بايتۇرسىن ۇلى ءداستۇرىن جالعاپ, جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى. ومىرزاق ايتباەۆ سانالى عۇمىرىندا 500-دەن استام عىلىمي ەڭبەك, 20-دان استام مونوگرافيا مەن وقۋ قۇرالدارىن شىعاردى. بۇگىنگى باسقوسۋدى عالىمنىڭ مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىپ, عىلىم مەن قوعام بايلانىسىن تەرەڭىرەك تالقىلاۋدى ماقسات ەتتىك», دەدى اكادەميك.
القالى جيىندا ءسوز العان اباي اتىنداعى قازۇپۋ-دىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور, الماتى قالاسى «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ توراعاسى بولات تىلەپ مەرەيتويدىڭ ءمان-ماڭىزىنا توقتالىپ, مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قاريننىڭ قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى. سونىمەن بىرگە عىلىم ونكۇندىگى اياسىنداعى وسى ماڭىزدى شارانىڭ سيپاتىنا توقتالدى.
«ومىرزاق ايتباەۆتىڭ 90 جىلدىعى عىلىم دەكاداسىمەن تۇسپا-تۇس كەلۋىنىڭ سيمۆوليكالىق ءمانى بار. ويتكەنى عىلىم – قوعام دامۋىنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى. ال عىلىمنىڭ ىلگەرىلەۋى تەك عالىمداردىڭ ەڭبەگىنە عانا ەمەس, قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ قولداۋىنا دا تىكەلەي بايلانىستى. وسى تۇرعىدان العاندا, ەلىمىزدە ءتىل عىلىمىنىڭ دامۋىنا ايرىقشا ۇلەس قوسقان قۇرىلىمداردىڭ ءبىرى – حالىقارالىق قازاق ءتىلى قوعامى. ونىڭ قالىپتاسۋىنا ءابدۋالي قايدار, رابيعا سىزدىق, شورا سارىباەۆ, مىرزاتاي جولداسبەكوۆ جانە ومىرزاق ايتباەۆ سىندى تۇلعالار ولشەۋسىز ەڭبەك ءسىڭىردى.ومىرزاق ايتباەۆ – تەك عالىم عانا ەمەس, ۇلاعاتتى ۇستاز. ول كوپتەگەن جاس زەرتتەۋشىنىڭ عىلىمعا كەلۋىنە جول اشىپ, باعىت-باعدار بەردى. انا ءتىلىمىزدىڭ عىلىم, ءبىلىم جانە قوعامدىق كەڭىستىكتە كەڭىنەن قولدانىلۋىنا بار كۇش-جىگەرىن جۇمسادى. سوندىقتان ونىڭ ۇلتتىق عىلىم مەن رۋحانياتقا قوسقان ۇلەسى ءاردايىم جوعارى باعالانىپ, كەيىنگى بۋىنعا ۇلگى بولىپ قالا بەرەدى», دەدى رەكتور.
القالى جيىندا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەكتىڭ قۇتتىقتاۋىن ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەربول تىلەش وقىدى.
اكادەميك ومىرزاق ايتباي ۇلىنىڭ عىلىمداعى ىزدەنىستەرى مەن قايراتكەرلىگى حاقىندا ءسوز ەتكەن «قازاق گازەتتەرى» جشس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى «لينگۆيست ومىرزاق ايتباي ۇلى تۋرالى ايتقاندا قازاق ءتىلىن اينالىپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس. اكادەميك ءابدۋالي قايداريمەن «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ جۇمىسىنا كوپ تەر توكتى. قانشاما جىل حالىقارالىق قازاق ءتىلى, ادەبيەتى وليمپياداسىنىڭ تۇراقتى توراعاسى بولدى. مەكتەپ وقۋشىسىنان مۇعالىمىنە دەيىن نازارىندا تۇردى. تۇيتكىلدى ماسەلە ءالى دە بار» دەپ اتاپ ءوتىپ, قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتار, اسىرەسە ءتۇرلى سالالاردىڭ, تەحنولوگيا, جاراتىلىستانۋ بويىنشا وقۋلىقتاردىڭ سىن كوتەرمەيتىندىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار عىلىمداعى بىرقاتار كەمشىن جايتتارعا توقتالدى.
ۇعا اكادەميگى ەردەن قاجىبەك عالىمنىڭ عىلىمي ۇستانىمدارى مەن تۇلعالىق بولمىسىنا توقتالىپ, قازاق تەرمينولوگياسىن جۇيەلەۋدەگى تاريحي ءرولىن ايرىقشا اتاپ وتسە, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قالبيكە ەسەنوۆا قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ دامۋ ۇدەرىستەرىن سارالاپ, اكادەميك ەڭبەكتەرىنىڭ بۇگىنگى تسيفرلاندىرۋ داۋىرىمەن ساباقتاستىعىن عىلىمي تۇرعىدا نەگىزدەدى. سونىمەن قاتار انار فازىلجان, انار سالقىنباي, جاڭالىق بالتاباەۆا سىندى عالىمدار قازاق ءتىلىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر ءبىلدىرىپ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ عىلىمي ۇدەرىستەردى ۇيلەستىرۋدەگى ماڭىزىنا, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە قاتىستى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. الماتى قالاسىنداعى ءتىل ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ تاجىريبەسى جونىندە باقىت قالىمبەت بايانداما جاساپ, وڭىرلىك جوبالاردىڭ ءتيىمدى تۇستارىن اتاپ ءوتتى.
جيىن قاتىسۋشىلارى اكادەميكتىڭ ءتىل ساياساتى, تەرمينولوگيا جانە قازاق ءتىلىن عىلىم ءتىلى رەتىندە دامىتۋ باعىتىنداعى ەڭبەكتەرى حاقىندا وي تولعاپ, عىلىم مەن قوعام بايلانىسىن نىعايتۋ, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە قاتىستى پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.
