ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, «Digital Qazaqstan» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ەلدەگى ءبىلىم ەكونوميكاسىن قالىپتاستىرۋ مەن جي-ەكونوميكاسىنىڭ ارحيتەكتۋراسىن قۇرۋعا باعىتتالعان جۇيەلى جۇمىستىڭ ءبىر بولىگى بولىپ سانالادى.
«بۇگىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ تاپسىرماسى بويىنشا شىمكەنت قالاسىنا كەلىپ, قازاقستان ماتەماتيكتەرىنىڭ العاشقى كونگرەسىن اشتىم. ەلدىڭ ماتەماتيكالىق قاۋىمداستىعى بۇل فورۋمدى وتە جىلى قابىلدادى, ماتەماتيكا ءرولىن قايتا پايىمداۋعا جانە جاڭا كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋعا دەگەن جوعارى سۇرانىس ايقىن سەزىلەدى. قازىر ءبىز ماتەماتيكا تۋرالى قالىپتاسقان تۇسىنىك تۇبەگەيلى وزگەرىپ جاتقان كەزەڭدە تۇرمىز.
بۇرىن ول «عىلىمنىڭ ءبىر سالاسى» رەتىندە قابىلدانسا, بۇگىندە ەكونوميكاعا, تەحنولوگياعا جانە مەملەكەتتىك باسقارۋعا اسەر ەتەتىن شەشىمدەردىڭ نەگىزىنە اينالدى», دەدى ول.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ۇلكەن دەرەكتەر, جاساندى ينتەللەكت, تسيفرلىق ەگىزدەر, بولجامدىق مودەلدەر – مۇنىڭ بارلىعى, تۇپتەپ كەلگەندە, ماتەماتيكاعا سۇيەنەدى. الەمدە بۇل ءۇردىستى الدەقاشان ءتۇسىنىپ, قابىلداپ قويدى. فوكۋس تا بىرتىندەپ وزگەرىپ كەلەدى: ەندى تەك جي-ءدى قولدانۋ ەمەس, ونىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن تەرەڭ ءتۇسىنۋ ماڭىزدى.
AI4Math جانە Science of AI سياقتى جاڭا باعىتتار قالىپتاسىپ جاتىر. جاساندى ينتەللەكت ەندى تەك قۇرال ەمەس, زەرتتەۋلەردە سەرىكتەسكە اينالىپ, كۇردەلى ەسەپتەردى تالداۋعا, جاڭا بايلانىستاردى تابۋعا جانە عىلىمي ىزدەنىستەردى جەدەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«بۇل قازاقستان ءۇشىن نەنى بىلدىرەدى؟ ءبىز ءوز ورنىمىزدى ايقىنداۋىمىز قاجەت. نە دايىن شەشىمدەردى پايدالانۋشى ەل بولىپ قالامىز, نە ءوز تەحنولوگيالارىمىزدى جاسايتىن ەلگە اينالامىز. بىراق مىقتى ماتەماتيكالىق نەگىزسىز ەكىنشى جول مۇمكىن ەمەس. سەبەبى ماتەماتيكاسىز جي – قالاي جۇمىس ىستەيتىنى تولىق تۇسىنىكسىز, كۇردەلى شەشىمدەردە سەنىم ارتۋ قيىن قۇرال عانا. سوندىقتان ءبىز جۇيەلى جۇمىستى جولعا قويىپ جاتىرمىز. ءوز الگوريتمدەرىمىز بەن مودەلدەرىمىزدى دامىتامىز. كادر دايارلاۋ ءتاسىلىن وزگەرتەمىز, ماتەماتيكانى جي-ءدىڭ نەگىزى رەتىندە كۇشەيتەمىز. قاۋىپسىزدىك باعىتىندا دا, سونىڭ ىشىندە پوستكۆانتتىق كريپتوگرافيا بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. عىلىمدى, يندۋستريانى جانە مەملەكەتتى بىرىكتىرىپ وتىرمىز. ەڭ باستىسى - ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرىپ جاتىرمىز: ەسەپتەۋ قۋاتتارى, پلاتفورمالار, زەرتتەۋ ورتالىقتارى», دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇمىستاردىڭ بارلىعى مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان كەڭ اۋقىمدى «Digital Qazaqstan» ستراتەگياسىنىڭ (2029 جىلعا دەيىن) شەڭبەرىندە جۇزەگە اسۋدا, ونىڭ اياسىندا جي-ەكونوميكاسىنىڭ تولىققاندى ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاسىپ جاتىر.
جاھاندىق باسەكەلەستىك جاعدايىندا قازاقستان ءوز مودەلىنە سۇيەنەدى, ياعني, قولجەتىمدى ەنەرگياعا, جاس ءارى تسيفرلىق بۋىنعا جانە دامىعان eGov ينفراقۇرىلىمىنا.
«سونىمەن قاتار حالىقارالىق تاجىريبەنى دە ەسكەرۋ ماڭىزدى. Frontier AI بۇگىندە الەمنىڭ شەكتەۋلى عانا ورتالىقتارىندا بار - اقش-تا, قىتايدا جانە جەكەلەگەن ەۋروپالىق ەكوجۇيەلەردە قالىپتاسۋدا. مۇندا نەگىزگى فاكتور تەك تەحنولوگيانىڭ بولۋى ەمەس, ينستيتۋت دەڭگەيىندە قالىپتاسقان ماتەماتيكالىق مادەنيەت, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاساتىن عىلىمي مەكتەپتەر جانە تولىق ەتاپتارعا: كادرلارعا, دەرەكتەرگە, مودەلدەرگە جانە ەسەپتەۋ قۋاتتارىنا يە بولۋ», دەدى مينيستر.
تاجىريبە كورسەتكەندەي, مۇنداي جۇيەلەر قىسقا ۋاقىتتا قالىپتاسپايدى. ونىڭ ارتىندا ونداعان جىل بويى بىلىمگە جانە عىلىمي ورتاعا جاسالعان ينۆەستيتسيالار جاتىر, مۇندا ماتەماتيكا ىرىكتەۋدىڭ, ويلاۋدىڭ جانە تەحنولوگيالىق دامۋدىڭ وزەگىنە اينالادى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, تەحنولوگيالىق كوشباسشىلىق ءۇش شارتتىڭ توعىسىندا قالىپتاسادى: ماتەماتيكالىق مادەنيەت ينستيتۋت رەتىندە ورنىققاندا, عىلىمي مەكتەپتەر ونى ۇزدىكسىز دامىتىپ وتىرعاندا جانە مەملەكەت پەن نارىق ءىرى جوبالاردى ىسكە قوسىپ, ءبىلىمدى ناقتى جۇيەلەرگە اينالدىرا العاندا.
جاھاندىق جي لاندشافتى قازىردىڭ وزىندە قۇرىلىمدالعان: يادرونى جاساۋشىلار, دامىعان ينتەگراتورلار جانە تەك قولدانۋمەن شەكتەلەتىن ەلدەر بار. وسى دەڭگەيلەر اراسىندا ءوتۋ ۋاقىتتى, جۇيەلى ساياساتتى جانە تولىق تسيكلدى تۇيىقتاۋدى تالاپ ەتەدى - بىلىمنەن عىلىمعا, عىلىمنان يندۋسترياعا جانە قايتادان كەرى بايلانىسقا دەيىن.
حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي, تەك ينفراقۇرىلىمعا ينۆەستيتسيا سالۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ ماڭىزدىسى - ءوز ويلاۋ مادەنيەتىمىزدى قالىپتاستىرۋ جانە تەحنولوگيانى قولدانۋمەن قاتار, ونى جاساي الاتىن مامانداردى دايارلاۋ.
مينيستر وسى باعىتتا الدىمىزدا بىرنەشە نەگىزگى مىندەت تۇرعانىن اتاپ ءوتتى.
بىرىنشىدەن, ءوز الگوريتمدەرىمىز بەن ماتەماتيكالىق مودەلدەرىمىزدى ازىرلەۋ. بۇل تەك تەحنولوگيا ەمەس, ەل ەكونوميكاسىنان باستاپ ونەركاسىپكە دەيىنگى ناقتى مىندەتتەرگە شەشىم جاساي الۋ قابىلەتى.
ەكىنشىدەن, كادر دايارلاۋدىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋ. ءبىز AI-Enabled University فورماتىنا كوشىپ, ىرگەلى ماتەماتيكانى كۇشەيتىپ, ستۋدەنتتەر ءۇشىن زەرتتەۋ ورتاسىن دامىتامىز.
ۇشىنشىدەن, ماتەماتيكالىق قاۋىپسىزدىك. بۇل پوستكۆانتتىق كريپتوگرافيانى دامىتۋ جانە جاڭا تسيفرلىق قاۋىپتەر جاعدايىندا سىني ينفراقۇرىلىمدى قورعاۋ.
تورتىنشىدەن, عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ ينتەگراتسياسى. ىرگەلى زەرتتەۋلەردى ەكونوميكانىڭ ناقتى سۇرانىستارىمەن بايلانىستىرىپ, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماڭىزدى.
بەسىنشىدەن, ينفراقۇرىلىم. سۋپەركومپيۋتەرلەر, ەسەپتەۋ كلاستەرلەرى, پلاتفورمالار جانە ستۋدەنتتەرگە, عالىمدارعا جانە يندۋسترياعا اشىق قولجەتىمدىلىك. بۇگىننىڭ وزىندە 670 مىڭنان استام جي سەرتيفيكاتى بەرىلدى, ستۋدەنتتەردىڭ باسىم بولىگى بازالىق دايىندىقتان ءوتتى. 300-دەن استام قولدانبالى شەشىم بار. الداعى كەزەڭدە 100 مىڭ ستۋدەنتتى تەرەڭدەتىپ وقىتۋ جانە شامامەن 1500 AI-جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا.
«قىسقاشا ايتقاندا, بۇگىنگى ماتەماتيكا - بۇل ءدال شەشىم قابىلداي الۋ جانە تەحنولوگيالاردىڭ «ىشكى لوگيكاسىن» ءتۇسىنۋ قابىلەتى. ال بۇل ەلدىڭ الەمدەگى ورنىن ايقىندايدى. بۇگىنگى كونگرەسس ءبارىن قايتا پايىمداپ, سانالى تۇردە العا جىلجۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ماڭىزدى الاڭ دەپ ويلايمىن. بارلىق قاتىسۋشىلارعا يدەيالارى مەن اشىق ديالوگ ءۇشىن العىس بىلدىرەمىن», دەدى س.نۇربەك.
«Qazaq Digital Mektebi»: قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى الشاقتىق جويىلا ما؟
