الايدا بۇل كوپ ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. سەبەبى ءبىز كوبىنە وزىمىزگە قاراعاندا باقۋاتتى تۇرمىس كەشىپ, شارۋاسى ورگە دومالاعان جانداردىڭ جەتىستىگىنە تامسانىپ, ىشتەي سونداي بولا الماي جاتقانىمىزعا وكىنىپ, قاپالى جاننىڭ كەيپىنە تۇسەمىز. ياكي بولماسا بىزدەن باسقانىڭ ءبارى تاماشا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانداي كورىنىپ, «ولارعا جەتۋ قايدا؟» دەپ, دارگەي-دارەجەمىزدى تىم تومەندەتىپ, ىلگەرى جۇرتپەن ىلەسە جۇزۋگە دارمەنسىزدىك تانىتىپ, جاقسى جاعدايعا ءوزىمىزدى لايىق كورمەي جاتاتىنىمىز تاعى راس. كەجەگەمىزدى كەيىن تارتقىزىپ تۇراتىن – وسىنداي شولاق پايىمدار. دەنساۋلىعىمىزعا زيانىن تيگىزىپ, دەرتكە ۇشىراتاتىن دا, شيپا دارىتپايتىن دا – وسى تاقىلەتتەس كەرتارتپا ويلار. سوندىقتان دا ماماندار ەرتەڭىمىز بەن بولاشاعىمىز وي-سانامىزعا كوپ تاۋەلدى ەكەنىن ۇنەمى ەسكەرتۋدەن تانبايدى.
ءتۇپسىز تەرەڭ ويدىڭ قۇدىرەتى جارقىن جولعا دا جەتەلەيدى, ويپاڭ ورعا دا جىعا سالادى. سول ءۇشىن ولار ويعا وتە ساقتىقپەن قاراۋعا, جاقسى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن باتار كۇننىڭ ەلەسىمەن ەمەس, اتار تاڭنىڭ قارەكەتىمەن تىرشىلىك كەشۋگە كەڭەس بەرەدى. سولاي دەسەك تە, كەيبىر عىلىمي دەرەكتەر ادام ويىنىڭ 80 پايىزىن جاعىمسىز وي قۇرايتىنىن العا تارتادى. كەيىنگى كەزدە ومىرىنە شاعىم ايتۋمەن, باسىنان كەشكەن ءساتسىز جاعدايلارعا وزگەلەردى كىنالاپ, عايباتتاۋمەن ۋاقىت وتكىزەتىن, وزىنە مۇسىركەۋشىلىك سەزىمىن تۋدىرۋ ءۇشىن جۇرتقا «اتتەگەن-اي», «قاپ-اي» دەگىزىپ, ۇنەمى جاپا شەگۋشى, قورلىق كورۋشى بەينەسىندە كورىنگىسى كەلەتىن جاندار كوبەيىپ بارا جاتقان سياقتى. وعان مىسالدى الىستان ىزدەپ اۋرەلەنۋدىڭ قاجەتى جوق, الەۋمەتتىك جەلىنى كوزبەن ءبىر شولىپ وتكەن كىسىگە مىڭ سان دالەل تابىلادى.
ۇنەمى جامان نارسە ويلاۋ, وتكەن جىلداردىڭ كۇڭگىرت بەتتەرىن پاراقتاپ مۇڭعا باتۋ, جابىرقاپ, تورىعا بەرۋ كىسىنى رۋحاني جۇدەتىپ, كوڭىلدى كىر جايلايدى. ەرتەڭگە سەنىم جوعالادى. قاراپايىم ومىرلىك قاعيدالاردىڭ ورىندالۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. ءسال عانا جەتىستىككە توقمەيىلسىپ, ارەكەتتەن قول ۇزسە, ەرتەڭگى مەجەنى قول جەتپەس ارمانعا بالاسا, ءدال قازىرگى ءساتىنىڭ باعاسىنا جەتە الماي قالۋى كادىك. مۇنداي كەرى كەيىپ ەشكىمدى العا قويعان اسىل مۇراتىنا جەتكىزبەسى انىق. وسىلاردان تۇبەگەيلى ارىلۋدىڭ امالى قايسى؟ ول ءۇشىن ءوزىڭدى دۇرىس تانىپ الماعىڭ ۇلكەن ءرول اتقاراتىنىن حاكىم ابايدىڭ مىنا ءبىر ولەڭى تەرەڭ ۇقتىرادى:
«ويعا ءتۇستىم, تولعاندىم,
ءوز ءمىنىمدى قولعا الدىم.
مىنەزىمە كوز سالدىم,
تەكسەرۋگە ويلاندىم...». ويدىڭ كىسىگە نە ءۇشىن كەرەكتىگىن اقىننىڭ وسى ءبىر شىمىر شۋماعى تايعا تاڭبا باسقانداي تاماشا جەتكىزەدى. وي-ساناعا وسى تۇرعىدا ءمان بەرسەك, ول ادامعا اۋەلى وزىنە-ءوزى ۇدايى ەسەپ بەرىپ وتىرۋ ءۇشىن, ءوز كەمشىلىگىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن, ءوزىنىڭ قابىلەت-قارىمىن باعامداۋ ءۇشىن كەرەك ەكەن. كەمەڭگەر تۇلعانىڭ ىزگىلىكتى تۇجىرىمىن نىساناعا الىپ ءومىر سۇرگەن جان قيسىنسىز ارەكەت پەن جات پيعىلعا, كەز كەلگەن ادامنىڭ وي-پىكىرىنە تاۋەلدى بولىپ قالماسى انىق. ەندەشە ادامعا ءوزىن جەتە تانىپ ءبىلۋ ءۇشىن اۋەلى ويىن تۇزەپ الۋدىڭ ماڭىزى زور بولماق. ءوزىنىڭ قاتەلىگىن بىلمەيتىن, بىلۋگە تالپىنبايتىن جاندى قاي ورتا دا قابىلداي بەرمەيدى. سەبەبى ادام ءوزىن تانىمايىنشا, قاسىنداعىلاردى دا جەتە تاني قويمايدى. ءوزارا تۇسىنبەۋشىلىك, سىيلاستىق سىزىعىن كەسىپ ءوتىپ كەتۋ وسىدان تۋادى. ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى بۇل رەتتە: «بۇرىنعىلار بىرەۋگە رەنجىگەن ادامدى كورسە, ءالى ءوزىن تانىماعان جان دەپ اتايتىن» دەگەن ەكەن.
ادامنىڭ ءىس-ارەكەتى وي مەن نيەتىنىڭ كورىنىسى ىسپەتتى. نەگە يلانساق, ومىردە سول نارسەگە كەزىگۋىمىز مۇمكىن دەگەن قاعيدانىڭ ماڭىزدى سانالاتىنى سودان. ياعني ءبارى قايتىپ وي تۇيەتىنىمىزگە, نەگە سەنەتىنىمىزگە, قالاي جورامال جاساۋىمىزعا بايلانىستى. ادامگەرشىلىك تۇرعىسىنان قاراساق تا, سان ءتۇرلى ىقتيمال سەبەپتەردىڭ تەك جاقسىلارىنا عانا وي جۇگىرتۋ ابزال دەۋ قيسىندى. سۇيىكتى پايعامبارىمىزدىڭ ءوزى ءبىر حاديسىندە: «اسىلىندا, مەن ادامداردىڭ جۇرەگىن جارىپ (ونىڭ ىشىنە) قاراۋعا بۇيىرىلعان جوقپىن» دەپتى. ەندەشە اسىل ءدىنىمىز دە وسى قاعيدانى قۇپتايدى. اۋەلى جاقسى ويعا ەرىك بەرگەن ادامنىڭ كوڭىلىندە كۇدىك, كۇمانگە ورىن قالمايتىنى ونسىز دا بەلگىلى جايت. ءبىز وسىنى شىنايى سەزىنگەندە عانا «مەنى ەشكىم جاقسى كورمەيدى» دەۋدەن ارىلىپ, «جان-دۇنيەسى تازا ادامداردىڭ شەكسىز مەيىرىمى مەن قۇرمەتىنە ريزامىن» دەگەن جىپ-جىلى ءسوزدىڭ جارىعى جۇرەك تۇبىنە تۇسەدى.
