قوعام • 27 شىلدە, 2020

ساتباەۆتاعى سوراقىلىق

1260 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

قانىش ساتباەۆ اتىنداعى قالادا بولعان جويداسىز قىلمىس جۇرتتىڭ اشۋعا بوي الدىرسا, جولىنداعىنىڭ ءبارىن جايپاپ كەتەتىنىن كورسەتتى. قىز بالاسىن توبەسىنە كوتەرىپ, تورەسىندەي كۇتكەن قازاقتىڭ جۇدىرىقتاي بالدىرعانىنىڭ تاعدىرىنا الاڭداپ, تارپاڭ مىنەز كورسەتكەنىنە ءبىر ەسەپتەن تۇسىنىستىكپەن دە قاراۋعا بولاتىن شىعار. دەگەنمەن, وسى دۇربەلەڭدى پايدالانىپ, شەكتەن شىققان تارتىپسىزدىككە بارعان كەيبىر تەنتەكتىڭ ءىسىن قالاي بولعاندا دا قۇپتاي المايسىز.

ساتباەۆتاعى سوراقىلىق

كەنشىلەردىڭ شاعىن قالاسىن عانا ەمەس, قاراعاندى وبلىسىن, قالا بەردى بۇكىل ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن بۇل وقي­عانىڭ قالاي وربىگەنىن قولداعى بار دەرەكتى ۇقساتا وتىرىپ, رەت-رەتىمەن بايان­داپ كورەلىك.

ايتۋعا اۋىز بارمايتىن بۇل قىلمىس 23 شىلدە كۇنى ساتباەۆ قالاسىنداعى ەردەن كوشەسىنىڭ بويىندا ورنالاسقان كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ بىرىندە بولدى. ءزابىر كورگەن قىز بالانىڭ اتا-اناسى وسى ءۇيدىڭ بەسىنشى قاباتىندا تۇراتىن تۋىستارىنىڭ ۇيىنە جەزقازعاننان كەلگەن ەكەن. سودان, كەشكى ساعات 20.30 شاماسىندا دالاعا شىققان جۇدىرىقتاي قىز ءۇشتى-كۇيلى جوعال­عان دا كەتكەن. ارادا جوبامەن العاندا جارتى ساعات ۋاقىت وتكەندە بۇل جونىنەن جەرگىلىكتى پوليتسيا دا قۇلاقتانىپ, ىلە-شالا ءتارتىپ ساقشىلارى, ەرىكتىلەر بار, ءبارى بىردەي تىك كوتەرىلىپ, ىزدەۋ شارالارى باستالىپ كەتەدى. بۇل جۇمىستى ولار الدىمەن الگى كىرەبەرىستەن باستاعان ەكەن. جوعارىدان تومەن ءتىنتىپ كەلىپ, ءبىرىنشى قاباتقا تۇسكەن. ونداعى پاتەرلەردىڭ بىرىندەگى جاس شاماسى الپىستاعى ەركەك ەسىكتى ءوزى اشىپ, ۇيدە ەشكىمنىڭ جوقتىعىن ايتىپتى. ازىرگە انىقتالماعان دەرەك بويىنشا, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى پاتەر ىشىنە ەسىك اۋزىنان تۇرىپ كوز جۇگىرتە سالعان دا, ءارى قاراي كەتە بارعان...

ال بۇل كەزدە ابدەن شوشىنعان, كەيبىر دەرەكتەر بويىنشا اۋزىنا سكوتچ جاپسىرىلعان جۇدىرىقتاي قىز بالا سول پاتەردىڭ ىشىندە تى­عۋلى جاتىپتى. پوليتسيا قىز­مەت­كەرلەرى مەن ەرىكتىلەر بولسا, اياقتان سابىلىپ, باسقا جاقتى شارلاپ جۇرگەن.

ەندى, جوعالعان قىز بالا قالاي تابىلدى دەسەڭىزشى؟ جوعارىدا ايتقان ۇيگە جاپسارلاس سالىنعان تويحانا بار ەكەن. ءىز كەسكەندەردىڭ ءبىرىنىڭ ەسىنە سول عيماراتتا  بەينە- باقىلاۋ كامەراسىنىڭ بارلىعى ءتۇسىپتى. سودان, بەينەجازبانى قا­راپ كەپ جىبەرسە, ساعات 20:30-دىڭ مۇعدارىندا جوعالعان قىز بالا باۋىرى بولسا كەرەك, جاس شاماسى تورتتەردەگى ۇل بالانى ەرتىپ كىرە­بەرىستەن ىشكە ەنگەن. ارادا از عانا ۋاقىت وتكەندە جاڭاعى بالا ىشتەن جالعىز ءوزى عانا شىققان. ال قىز بالا زىم-زيا جوق بولىپ كەتكەن.

وسىنى كورە سالا ءتارتىپ ساقشى­لارى جۇگىرىپ كەلىپ, الگى كىرەبەرىستى قايتا ءسۇزىپ شىققاندا, ءبىرىنشى قاباتتاعى پاتەرلەردىڭ بىرىنەن جو­عال­عان قىزدى تاۋىپ الىپتى...

بۇل كەزدە ۇيالى تەلەفون, الەۋ­مەتتىك جەلىلەر ارقىلى وقيعا بارىسىنان قۇلاعدار بولىپ ۇلگەرگەن قالا تۇرعىندارى اتالعان ءۇيدىڭ جانىنا جيىلىپ, كىرەبەرىستىڭ ەسىگىن كۇزەتىپ تۇرعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنەن ازعىندى ءوز قولدارىنا بەرۋدى تالاپ ەتەدى. جاعداي ءسات سايىن ۋشى­عىپ, ءىستىڭ ارتى ناسىرعا شابا باس­تاعان. ال, بىلەتىندەردىڭ ايتۋىن­شا, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كۇدىكتىنى ءۇيدىڭ ارت جاعىنداعى تەرەزەدەن شىعارىپ, بولىم­شەگە الىپ كەتىپتى. مۇنى ەستى­گەن اشۋلى توپ ەندى پوليتسيا بولىم­شەسىن بەتكە العان. پەدوفيلدى ءوز قول­­دارىمەن جازالاعىسى كەلگەن نيەت­­تەرى ىسكە اسپاعاننان كەيىن ولار اشۋىن پوليتسيا بولىمشەسىنىڭ اۋلا­­­سىندا تۇرعان قىزمەتتىك اۆتو­كولىكتەردەن العان. ءتىپتى, ءبىر-ەكەۋىن ورتەپ تە جىبەرىپتى. كەيبىر راس­تال­ماعان دەرەكتەرگە قاراعاندا, سول ءتۇنى ءتۇرلى دەنە جاراقاتىن العان ءتار­تىپ ساقشىلارى دا بولعان ەكەن. وسى­­دان-اق ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتىڭ قان­­­داي اۋقىمدا بولعانىن اڭداۋعا بولادى.

ابىروي بولعاندا, ءتۇنى بويى قالا­نىڭ ۇيقىسىن قاشىرعان, جۇرت­تىڭ زارەسىن ۇشىرعان ىزالى توپتىڭ تاڭعا قاراي اشۋى تارقاپ, قوعامدىق ءتارتىپ ءبىرتىن-ءبىرتىن قالپىنا كەلە باس­تاعان. بۇل جەردە پوليتسيا قىز­مەتكەرلەرىنىڭ تاباندىلىق تانىت­قانىن دا ايتا كەتكەن ءجون. ولار جولدان تايقىپ كەتكەندە, جاعدايدىڭ قانداي بولماعىن كوز الدىڭىزعا ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى.

شىلدەنىڭ 24-ءى كۇنى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك ساتباەۆ قالاسىنا ارنايى باردى. ءوڭىر باسشىسى جاعدايدى ءوز كوزىمەن كورىپ, وقيعانىڭ ءمان-جايىمەن جەتە تانىستى. تىكەلەي ەفيرگە شىعىپ, بۇل ءىستىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكە باقىلاۋىندا ەكەنىن بەينەۇن­دەۋ ارقىلى ما­لىمدەدى. سونداي-اق كۇدىكتىنىڭ ۇس­تالعانىن, قازىرگى ۋاقىت­تا وسى وقيعا بويىنشا ءتيىستى تەر­گەۋ امالدارىنىڭ جان-جاقتى جۇر­­­گىزىلىپ جاتقانىن جۇرتشىلىققا جەتكىزدى.

– وكىنىشكە قاراي, ساتباەۆ قالا­سىندا وقيعا بولعان ءتۇنى جازى­عى جوق جاندارعا زيان كەلتى­رىلدى. ءتارتىپ بۇزۋشىلاردى توق­تاتۋ ءۇشىن جەكە قۇرام وقيعا ورنى­نا جۇ­مىل­دىرىلدى. مەن ازامات­تا­رىمىزدىڭ جۇرەگى نارازىلىققا تولى ەكەنىن تۇسىنەمىن جانە ونىمەن كەلىسەمىن. بىراق ءبىز قۇقىقتىق مەملەكەتتە ءومىر سۇرەمىز, سوندىقتان دا ەموتسيا­مىزدى تەجەي ءبىلىپ, بولعان جاعداي­دى قۇقىقتىق الاڭدا قاراس­تىرۋى­مىز كەرەك, – دەدى جەڭىس قاسىم­بەك.

ءوڭىر باسشىسى تەرگەۋ امالدارى اياق­تالعاننان كەيىن كىنالىنى قاتاڭ جازا كۇتىپ تۇرعانىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول ءزابىر كورگەن قىز بالانىڭ دەنساۋلىعى ەڭ ۇزدىك دارىگەر-مامانداردىڭ باقىلاۋىندا بولا­تىنىنا ۋادە بەردى.

مۇنىڭ الدىندا ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ تا تىكەلەي ەفيرگە شىعىپ, مالىمدەمە جاساعان بولاتىن.

– اتالعان فاكتى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ باستالدى. تەرگەۋ ارە­كەت­تەرى جۇرگىزىلۋدە, قاجەتتى ساراپ­­تامالار تاعايىندالدى. كۇدىك­تىنىڭ ارە­كەتتەرى قىلمىستىق كودەكس­تىڭ ەكى بابى – «ادامدى ۇرلاۋ», «جاس بالالاردى زورلاۋ» بويىنشا سارالانادى. بولعان وقيعاعا قاتىستى قالا تۇرعىندارى اشۋ شا­قىرىپ, نارا­زىلىق ءبىلدىردى. ولار وقي­عا ورنىنا جينالدى. كەيبىر تۇل­عالار بۇزاقىلىق ارەكەتتەر جاساۋعا, مۇ­لىكتى قاساقانا بۇلدىرۋگە ارەكەت ەتتى. قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزعان­­دار­دى پوليتسيا زاڭعا سايكەس انىق­تاپ, جاۋاپ­­كەرشىلىككە تارتادى, – دەگەن ەدى مينيستر.

كەيبىر دەرەكتەر بويىنشا, سول ءتۇنى جاپپاي تارتىپسىزدىكتىڭ جۋان ورتاسىندا بولعان جيىرما شاق­تى ادام ۋاقىتشا قاماۋعا الى­نىپ, قازىرگى ۋاقىتتا ولارمەن تەر­گەۋشى­لەر جۇمىس ىستەپ جاتىر ەكەن. ال زابىرلەنۋشى قىز بالا دارىگەردىڭ تەكسە­رۋىنەن وتكەننەن كەيىن اتان-اناسى­نىڭ قولىنا تاپسىرىلعان. كەيىنگى تۇسكەن اقپاراتتارعا قارا­عاندا, ازعىن زابىرلەنۋشى بالاعا قاتىس­تى ارام ويىن جۇزەگە اسىرىپ ۇلگەر­مەگەن ەكەن.

جالپى, شىلدەنىڭ 23-ىنەن 24-ىنە قاراعان ءتۇنى ساتباەۆ قالاسىندا بول­عان بۇل جاعا ۇستاتارلىق وقيعا كوپتەگەن جايتتىڭ بەتىن اشتى. بۇ­گىنگى قوعامدا قۇقىق قورعاۋ­شى­­­لا­­­ر­­عا, سوت ورىندارىنا جانە اتقارۋ­شى بي­لىككە دەگەن الەۋمەتتىڭ سەنىمى ازاي­­عان سىڭايلى. قازىرگىدەي كۇر­دەلى كەزەڭدە ادىلەتسىزدىكتەن تۇڭىل­گەن, تۇرمىستىڭ يلەۋىنەن كۇي­زەل­گەن ەلدىڭ جۇيكەسى سىر بەرە باستاپتى. ەڭ سوراقىسى سول, وسىنداي سىن ساعاتتا جۇرتتى سابىرعا شاقىرۋدىڭ ورنىنا, وتقا ماي قۇيىپ, ادامداردى نەبىر سويقان ىستەرگە ايداپ سالعىسى كەلەتىندەر تىم كوبەيىپ كەتكەندەي...

ودان بەرىدە, ءدال وسى وقيعا بارىسىندا رەسمي اقپاراتتىڭ قالىڭ بۇقاراعا كەشەۋىلدەپ جەتكەنى دە ءجون-جوسىعى جوق ءتۇرلى قاۋەسەتتىڭ تارا­لۋىنا سەپتىگىن تيگىزبەي قوي­مادى. بۇگىنگىدەي تەحنولوگيا دا­مى­عان زاماندا حالىقتى شىنايى اقپاراتپەن شاپشاڭ تۇر­دە قام­تاماسىز ەتىپ وتىرۋدىڭ قانشا­لىق­تى ماڭىزدى ەكەنىنە تاعى ءبىر مارتە كوز جەتتى.

قالاي بولعان كۇندە دە, ساتباەۆ­تاعى سوراقى وقيعا جۇدىرىقتاي بالانىڭ قاۋىپسىزدىگىنەن باستاپ قوعامداعى قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەرگە دەيىنگى ارالىقتاعى جالپى احۋالعا ءجىتى نازار اۋدارىلىپ, تەرەڭ تالداۋ جاسالىنىپ, ءتيىستى قورىتىندىلار شىعارىلۋ كەرەكتىگىن كورسەتتى.

 

قاراعاندى وبلىسى,

ساتباەۆ قالاسى

سوڭعى جاڭالىقتار