قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك عالىمداردىڭ, عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جاس ىزدەنۋشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جيىن جۇمىسى ونلاين فورماتتا جۇرگىزىلدى.
باسقوسۋدى قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاق ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولاتحان سارباسوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. ول ءوز سوزىندە كونفەرەنتسيانىڭ ماقساتىنا توقتالىپ, حاكىم شىعارماشىلىعىن كەڭىنەن دارىپتەۋدىڭ ماڭىزى توڭىرەگىندە ايتتى.
– تاعىلىمى مول جيىندى وتكىزۋدەگى ماقسات – الەمدىك دەڭگەيدە تانىلعان ۇلى اقىن مۇرالارىنداعىاربىر ءسوزدى ساناعا ءسىڭىرۋ, بارشا وتانداستارىمىزدىڭ جانە تۇركى حالىقتارىنىڭ بويىندا ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ. سونىمەن قاتار ادامزاتتىڭ اقىلمانىنا اينالعان ويشىلدىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىن دا دارىپتەۋدى كوزدەپ وتىرمىز. اقىننىڭ دانا ويلارى مەن پاراساتتى پوەزياسى الەمدىك ادەبي قازىناعا قوسىلعان تەڭدەسسىز بايلىق ەكەنىن تاعى دا دالەلدەگىمىز كەلەدى, – دەدى بولاتحان سارباسوۆ.
ال وقۋ ورنىنىڭ عىلىمي جۇمىستار جانە يننوۆاتسيا جونىندەگى پرورەكتورى نۇرعالي ارشابەكوۆ اباي مۇراسى – ادامدى ادام ەتىپ تاربيەلەۋدىڭ, جان-جاقتى دامىعان تۇلعا قالىپتاستىرۋدىڭ قاينارى ەكەندىگىن اڭگىمەلەدى.
– باسەكەگە قابىلەتتى تۇلعانى قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا بۇگىنگى تاڭدا قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىندە «ابايتانۋ» ءپانى وقۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلىپ, بۇل تاراپتا ارنايى وقۋلىقتار دا جارىق كورە باستادى. ابايدىڭ ومىرشەڭ شىعارمالارى عاسىرلار بويى ماڭىزىن جويمايتىن رۋحاني قازىنا, باعا جەتپەس قۇندىلىق. ەلدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن ءومىر ءسۇرۋدى وسيەت ەتكەن ابايدىڭ اسىل سوزدەرىن جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا ءسىڭىرىپ, وقىتۋ مەن تاربيەلەۋ بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسى دەپ ويلايمىن, – دەپ اتاپ ءوتتى نۇرعالي ارشابەكوۆ.
سونىمەن قاتار باسقوسۋدا تۇركيانىڭ مۋگلا سىتكى كوچمان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ەكرەم ايان «اباي شىعارمالارىنداعى تاربيە ماسەلەسى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, كەلەلى ويىمەن ءبولىستى. شەتەلدىك عالىمنىڭ پىكىرىنشە, اباي ءوز شىعارمالارىندا جەتىلۋ جولدارىن, ولاردىڭ ءتۇرلى بەلەستەرىن كورسەتەدى. ءاربىر ادام وسى جەتىلۋ جولدارىنان وتە وتىرىپ ءوزىنىڭ قاي دەڭگەيدە تۇرعانىن جانە ءومىرىنىڭ كەلەسى بەلەسىن انىقتاي الادى. ءمانى تەرەڭ اشىلىپ, كەلەشەگى ايقىندالعاندا عانا ادام ءومىرى ماڭىزدى بولماق.
ال «ەۋرازيا پەرسپەكتيۆاسى» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى, بىلىكتى عالىم زيفا-الۋا اۋەزوۆا ويشىلدىڭ دانالىق وي-تولعامدارى جايىندا باياندادى.
– بۇگىنگى قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ادامدار ءۇشىن اۋاداي قاجەت ۇلتتىق قۇندىلىقتار ءھام رۋحاني بايلىقتار مەن ادامدىق بيىك قاسيەتتەر ابايدىڭ پوەزياسى مەن قارا سوزدەرىنەن تابىلادى. ول قازاق حالقىنىڭ رۋحاني مادەنيەتىن الەمدىك وزىق ۇلگىلەرمەن تابىستىرىپ, وعان ءوز ۇلتىنىڭ وزىنە عانا ءتان ەرەكشەلىكتەرىن, وي-پىكىر بايلىعىن, ءسوز ونەرىنىڭ ۇلگىسىن قوستى. ءاربىر ازامات اقىن شىعارمالارىن ءوزىنىڭ دۇرىس جولعا سالار باعدارشامىنداي كورۋى ءتيىس. سەبەبى دانا ابايدىڭ ايتقان ءاربىر ءسوزى سانالى ادامنىڭ كوكىرەگىنە وي سالىپ, ادامشىلىق جولعا تاربيەلەيتىن وسيەتتەن تۇرادى, – دەيدى زيفا-الۋا اۋەزوۆا.
سونداي-اق كونفەرەنتسيا بارىسىندا قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى رۋدا زايكەنوۆا «ابايدى تانۋ – ءوزىڭدى تانۋ», س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «ابايتانۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ايجان قارتاەۆا «ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىنىڭ «اباي جولى» ەپوپەياسىنداعى كورىنىسى», سۋلەيمان دەميرەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى بەرەكە جۇماقاەۆا «اباي شىعارمالارىن وقىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» جانە قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى بولاتحان سارباسوۆ «اباي ءىلىمى جانە رۋحاني جاڭعىرۋ» تاقىرىپتارىندا باياندامالار جاسادى.
ولار ءوز سوزدەرىندە ابايدىڭ ادەبي مۇراسىنىڭ تاريحى جانە ونىڭ زەرتتەلۋى, اقىن دانالىعى جانە ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتار, «ابايتانۋ» ءپانىن وقىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى سىندى جايتتاردى قاۋزادى. ناقتى ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى. اقىننىڭ ومىرشەڭ پوەزياسىن ناسيحاتتاۋدىڭ تىڭ جولدارىن ايتتى.
سونداي-اق كونفەرەنتسياعا تۇركيانىڭ ەگە ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, ارقالىق مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى, ح.دوسمۇحامەتوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, «قاينار» اكادەمياسى جانە ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن جاس عالىمدارى قاتىسىپ, ءوزارا پىكىر الماستى.
باسقوسۋ سوڭىندا ارنايى قارار قابىلداندى. قاراردا جوعارى وقۋ ورىندارىندا اباي مۇراسىن ناسيحاتتاۋ ءۇشىن ارنايى ءدارىسحانالار اشۋ, «ابايتانۋ» كۋرسىن ادىستەمەلىك-تەوريالىق تۇرعىدان وقىتۋ, شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بىرلەسىپ «اباي ورتالىقتارىن» اشۋ, «اباي الەمى» اتتى جاس عالىمداردىڭ اراسىندا بايقاۋ ۇيىمداستىرۋ سىندى ماسەلەلەر بار.
– «جۇرەگىڭنىڭ تۇبىنە تەرەڭ بويلا, مەن ءبىر جۇمباق اداممىن ونى دا ويلا» دەپ تامسىلدەگەن اباي تۋرالى, ونىڭ پوەزياسى جايلى از ايتىلعان جوق. دەسە دە بۇگىن مەن بولاشاقتىڭ التىن دىڭگەگىنە اينالعان ويشىلدىڭ تۇلعاسىن تولىق تانىپ ۇلگەردىك دەۋ اسىعىستىق. سىرى مەن جۇمباعىن ىشىنە بۇككەن شىعارمالارى ءالى دە بارشىلىق. بۇل ونىڭ تىم تەرەڭدىگىن اڭعارتسا كەرەك. ادامزاتتىڭ اقىلمانى ەڭ الدىمەن ۇلتىن شەكسىز ءسۇيۋدىڭ قانداي بولاتىنىن كورسەتتى. سىنادى, سىناۋ ارقىلى ۇلتىنىڭ ءوسىپ-وركەندەگەنىن كوزدەدى. ابايدىڭ ەرەكشەلىگى – ناداندىقتىڭ ورنىنا بىلىمپازدىقتى, تايتالاستىڭ ورنىنا تاتۋلىقتى, داڭعويلىقتىڭ ورنىنا دانالىقتى ءسىڭىستىرىپ, حالقىمىزدىڭ رۋحاني قاسيەتتەرىن پاش ەتكەندىگى. سەبەبى ناعىز قايراتكەر عانا تۋعان ەلىن ىرگەلى ىستەرگە باستاپ, ورعا جىعاتىن ەمەس, ورگە باستايتىن جول ىزدەيدى, – دەيدى قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءباسپاسوز جانە قوعاممەن بايلانىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى جاندار اسان.
