تاريح • 13 مامىر, 2020

بۇيىرماعان باتىر اتاعى

832 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

جالاعاشتان اسكەرگە الىن­عان ەرنياز ءساتوۆ كوپ جىلدار بويى حابارسىز كەتكەندەر قاتا­رىن­دا سانالىپ كەلگەن ەدى. كەيىن­نەن عانا ودەر وزەنىنەن وتەردە وققا ۇشىپ, باقيلىق بولعانى انىقتالعان جاۋىنگەر كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلعان ەكەن, بىراق بۇيىرعانى «قىزىل جۇلدىز» وردەنى بولىپتى. ونىڭ ءوزى دە تۋىستارىنا 1991 جىلى تابىستالعان.

بۇيىرماعان باتىر اتاعى

ەرنياز ءساتوۆتىڭ باتىر اتا­عىنا ۇسىنىلعانى جونىندە العاش رەت وسى اۋدانداعى «جالا­عاش جارشىسى» گازەتى جازدى. ما­قالا اۆتورى, گازەت رەداكتورى ءازيز باتىربەكوۆكە حابارلاسىپ, ماسەلەنىڭ ءمان-جايىنا قانىقتىق. ارىپتەسىمىزدىڭ سىل­تەۋىمەن باتىردىڭ اعاسىنىڭ قى­زى ايجان اپايدى تاپتىق.

– بۇل حاباردى بىزگە Nur Otan پارتياسىنىڭ وبلىستىق فيليالى مەن وبلىستىق قورعانىس ىستەرى جونىندەگى دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى جەتكىزدى. نەگىزى اكەمىز اتادان ءۇش اعايىندى. ۇلكەنى – مەنىڭ اكەم ءتاجى­باي, ورتانشىسى شەرنياز, كىشىسى وسى – ەرنياز. ەرنياز اعا­مىز­دىڭ دەرەگى كەشتەۋ بولسا دا شىق­تى, ال شەرنياز حابارسىز كەتتى. اكەم ءتاجىباي وقۋ-اعارتۋ سا­لاسىندا, ۇزاق جىل پارتيا قىزمەتىندە جەمىستى ەڭبەك ەتكەن, – دەيدى ايجان اپاي.

ەرنياز ءساتوۆ اۋىل مەكتە­بىن ءبىتىرىپ, قىزىلوردا قالاسىن­دا 2 جىلدىق كۋرستا وقىپتى. 1918 جىلى تۋعان ول 21 جاسىن­دا اسكەرگە الىنىپ, سوعىس باس­تالعان سوڭ مايداندا قالا­دى. جەڭىستى جاقىنداتقان جاۋىن­گەردىڭ ەرلىگى تۋرالى «پودۆيگ نارودا» جانە «پاميات نارودا»  دەپ اتالاتىن رەسەيلىك سايتتاردا جازىلعان.

رەسەيلىك اقپارات قۇرالدا­رىندا تەگى سياتوۆ دەپ كورسەتىلگەن جەرلەسىمىزدىڭ 1945 جىلدىڭ 9 ناۋرىزىنداعى كيۋسترين قا­لاسى ءۇشىن بولعان شايقاستا ۇل­كەن ەرلىك كورسەتكەنى باياندالادى. ءبىزدىڭ جاۋىنگەرلەرگە باس كوتەرتپەي قويعان جاۋ پۋلەمەتشىسىنىڭ جاتقان جەرىن انىقتاپ, گراناتا تاستاپ جارىپ جىبەرگەن. وسى ۇرىستا جال­­عىز ءوزى 14 نەمىس ساربازى مەن ءبىر وفيتسەرىنىڭ كوزىن جو­يىپ­تى. ۆزۆودىن باستاپ, جاۋ تى­لى­نا ءوتىپ,  50 ءفاشيستى تۇت­قىنداعان ەكەن.  ءبىر اتتەگەن-ايى, باتىردىڭ حاتى دا, سۋرەتى دە ساق­تالماعان. 

ەرلىگى ەلەۋسىز قالعان باتىر ەسىمىن ۇلىقتاۋ باستاماسى Nur Otan پارتياسىنىڭ «ار­داگەرلەردى ارداقتايىق» جوباسى اياسىندا قولعا الىنىپ وتىر ەكەن. قوعام قايراتكەرى بەرىك ابدىعالي ۇلىنىڭ «ۇمى­تىلعان قاھارماندار» اتتى كىتابىندا ەرنياز ءساتوۆ ەرلىگى لايىقتى باعالانباي قالعان مايدانگەرلەردىڭ ءبىرى رەتىندە اتالادى. كىتاپتا ەرنياز سياق­تى كەڭەس وداعىنىڭ با­تىرى اتاعىنا ۇسىنىلىپ, بىراق ءارتۇر­لى سەبەپتەرمەن بۇل جوعارى ماراپاتتى الا الماي قالعان تاعى 3 قىزىلوردالىق مايدانگەر تۋرالى دەرەك بار. 

ەرنياز ءساتوۆتى كەڭەس ودا­­عىنىڭ باتىرى اتاعىنا 1368-ءشى اتقىشتار پولكىنىڭ كو­مان­ديرى, پودپولكوۆنيك ۆ.كۋر­كا­تسيشۆيلي 1945 جىلدىڭ 19 ناۋرىزىندا ۇسىنىپتى. ءتورت كۇننەن كەيىن بۇل ۇسىنىسقا 416-ءشى ديۆيزيا كومانديرى, گەنەرال-مايور د.سىزرانوۆ قول قويادى. وسى جىلعى 2 ساۋىردە اسكەري كەڭەستىڭ شەشىمى شىعىپ, ونى 5-ءشى ارميا قولباسشىسى گەنەرال-لەيتەنانت ن.بەرزارين, كەڭەس مۇشەسى, گەنەرال-لەيتەنانت ف. بوكوۆ  قولدارىن قويىپ, بەكىتەدى.

بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز قان­­داي ۇرىستا دا قايمىعىپ قال­ماي, الدىڭعى شەپتەن تابىل­عان جاۋىنگەردىڭ ەرلىگى «قى­زىل جۇلدىز» وردەنىمەن باعا­لانا­دى.    

پارتيا فيليالىنىڭ قىزمەت­كەرلەرى ەرنياز ساتوۆپەن قاتار «ۇمىتىلعان قاھارماندار» كىتابىندا ەسىمدەرى اتالاتىن ور­دا ەرجانوۆ, ءپىرىمجار باي­ماحان ۇلى, مۇسا رىسكەلديەۆ سەكىلدى ەرلەر ەسىمىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ ماقساتىندا قالالىق, اۋداندىق ونوماستيكالىق كو­ميس­­سيالارعا ۇسىنىس ەنگىزدى.

– اعامىزعا بەرىلگەن  «قىزىل جۇلدىز» وردەنى جالاعاشقا جەتكەندە اكەم بار ەدى, ءىنىسىنىڭ حا­بارى شىققانىنا قاتتى قۋان­عانىن ءالى ۇمىتپايمىن. ال اجەمىز ءۇمىتاي شەرنياز بەن ەر­نيازىن ءومىر بويى جوقتاپ ءوتتى. التىنبەك قورازباەۆ ايتاتىن «قارا كەمپىر» ءانى سوعىستان كەتكەن ۇلىنىڭ حابارىن ۇمىتپەن كۇتكەن كۇللى انالاردىڭ زار-مۇڭى عوي. مەنىڭ اجەم دە جىلاي-جىلاي ەكى كوزدەن قالىپ, 1977 جىلى 90 جاسىندا قايتىس بولدى, – دەيدى باتىردىڭ قارىن­داسى.     

وسىلايشا جەرلەسىمىزگە سو­ناۋ 1945 جىلى بەرىلۋى ءتيىس نا­گرا­دانىڭ حابارى 75 جىلدان كەيىن بەلگىلى بولىپ وتىر. بۇل ەر­لىك­تىڭ ەل جادىنان ەشقاشان وش­پەي­تىندىگىنىڭ دالەلى بولسا كەرەك.

 

قىزىلوردا

 

سوڭعى جاڭالىقتار