وتكەن اپتادا ءباا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مالىمدەمە جاساپ, تۇركيانى ليۆياداعى اسكەري ءىس-قيمىلدارعا ارالاسىپ, قارۋ-جاراق جەتكىزىپ وتىر دەپ ايىپتادى. سونداي-اق اراب امىرلىكتەرى حاليفا حافتار جەتەكشىلىك ەتەتىن ليۆيا ۇلتتىق اسكەرىن قولدايتىنىن حابارلادى.
باسىنان ءسوز اسىرمايتىن انادولى مۇندايدا قاراپ قالا ما؟ تۇركيا سىرتقى ىستەر مينيسترىلىگىنىڭ وكىلى حامي اكسوي ءباا-ءنىڭ ەكىجۇزدى ساياسات ۇستاناتىنىنا توقتالىپ, ءابۋ-دابي بيلىگىن انكاراعا مىسىق تىلەۋ بولۋىن توقتاتۋعا شاقىردى.
ح.اكسويدىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, اراب امىرلىكتەرى ليۆياداعى كوتەرىلىسشىلەردى قارۋ-جاراقپەن جانە جالدامالى اسكەرمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان كورىنەدى. سونىمەن قاتار ول ءباا-ءنى يەمەن, سيريا جانە سومالي تۇبەگىندەگى بەيبىتشىلىكتى, قاۋىپسىزدىكتى جانە تۇراقتىلىقتى بۇزعان قارۋلى توپتارعا قولداۋ كورسەتەدى دەپ سىنادى.
ەستەرىڭىزگە سالساق, ليۆيانى تالاي جىل بيلەپ-توستەگەن مۋامار كاددافي ولتىرىلگەننەن كەيىن ەلدە جالپى ۇلتتىق كونگرەسس قۇرىلىپ, بيلىكتىڭ نەگىزگى تىرەگى سانالعان-دى. الايدا كونگرەستىڭ كوپتەگەن شەشىمى ساياساتكەرلەردىڭ دە, اسكەريلەردىڭ دە تاراپىنان سىنعا ۇشىرادى. اقىرى 2014 جىلى ليۆيادا تاعى ازاماتتىق سوعىس باستالدى.
قارۋلى قاقتىعىس جۇرگىزىپ جاتقان نەگىزگى تاراپ ەكەۋ. ءبىرىنشىسى – ۇلتتىق كەلىسىم ۇكىمەتى 2015 جىلى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ كومەگىمەن قۇرىلدى. ونى باسقاراتىن – پرەمەر-مينيستر فايەز ءال-سارراج. ەكىنشىسى – گەنەرال حاليفا حافتار جەتەكشىلىك ەتەتىن ليۆيا ۇلتتىق اسكەرى.
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تالاي مارتە ليۆياداعى ازاماتتىق سوعىستى توقتاتۋعا شاقىرعان. ءتىپتى, 2019 جىلى بۇل ەلگە قارۋ-جاراق جەتكىزۋگە ەمبارگو جاريالادى. الايدا كەي مەملەكەتتەر استىرتىن كومەك كورسەتىپ وتىرعان سىڭايلى. ماسەلەن, تۇركيا مەن قاتار تاراپى ۇلتتىق كەلىسىم ۇكىمەتىن جاقتايدى. ال ساۋد ارابياسى, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى جانە مىسىر ليۆيا ۇلتتىق اسكەرىنە قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
تۇركيا مەن ءباا-ءنىڭ ءبىر-ءبىرىن سىنعا الۋىنىڭ استارىندا ءدال وسى بارريكادانىڭ ەكى شەتىندە بولۋى سەبەپ. ايتسە دە, ەكى ەلدىڭ مۇددەسى ءبىر جەردەن شىقپاۋى ءبىرىنشى رەت ەمەس. بۇعان دەيىن سيرياداعى سوعىس كەزىندە, مىسىرداعى ب ۇلىكتە, جۋرناليست جامال حاشوگگيدىڭ ولىمىندە دە پىكىرلەرى ەكىگە جارىلدى.
سونداي-اق انادولى بيلىگى امىرلىكتەردى يەمەندەگى قاقتىعىسقا اتسالىسىپ, قاراپايىم تۇرعىنداردى ءولتىردى دەپ سىناعان. بۇدان بولەك, پالەستينانىڭ ىشكى ساياساتىنا ارالاسىپ, تۇركيادا 2016 جىلى بولعان بۇلىكتى ۇيىمداستىرۋعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتتى دەپ ەسەپتەيدى.
بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى ءوز كەزەگىندە تۇركيانى 2011 جىلى باستالعان «اراب كوكتەمىنە» ىقپال ەتكەن مەملەكەتتەر قاتارىنا جاتقىزادى. سونىمەن قاتار ەگيپەتتىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى مۇحامەد ءمۇرسيدى قولداعانىن دا كەشىرە الماي ءجۇر. سيرياداعى سوعىستا دا تۇركيا مەن ءباا-ءنىڭ مۇددەسى ءبىر جەردەن شىققان جوق. ماسەلەن, انكارا بيلىگى باشار اساد ۇكىمەتىنە قارسى قوزعالىستى قولداعان. ال اراب امىرلىكتەرى ساۋد ارابياسىمەن بىرگە ب.اسادتى جاقتادى.
پارسى شىعاناعىنداعى داعدارىستا دا تۇركيا مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ كوزقاراستارى تۇيىسكەن جوق. ەستەرىڭىزدە بولسا, 2017 جىلى ساۋد ارابياسى, ءباا, باحرەين جانە مىسىر تاراپى قاتاردى تەرروريستەردى قارجىلاندىرادى دەپ ايىپتاپ, ەكىجاقتى كەلىسىمدەردى بۇزىپ, بلوكادا جاريالاعان ەدى. سودان بەرى ءتورت مەملەكەت قۇرساۋىن ءالى العان جوق.
تۇركيا تاراپى سول كەزدە قاتاردى جاقتاپ, اتالعان مەملەكەتپەن ساياسي, ەكونوميكالىق جانە اسكەري بايلانىسىن نىعايتا ءتۇستى. ماسەلەن, قازىرگى تاڭدا قاتاردا انادولىنىڭ اسكەري بازاسى ورنالاسقان.
بۇدان بولەك, 2016 جىلعى ب ۇلىكتە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىمەن اراداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ بۇزىلۋىنا ءوز سەپتىگىن تيگىزدى. اتاپ ايتار بولساق, انكارا بيلىگى مۇحامەد دالاندى ب ۇلىكتى ۇيىمداستىرعاندار قاتارىنا قوسقان. قازىرگى تاڭدا م.دالان ءباا-دە جاسىرىنىپ ءجۇر.
Al Jazeera ارناسىنىڭ حابارلاۋىنشا, اراب امىرلىكتەرى سيرياداعى اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمىن بۇزۋعا مۇددەلى. ەستەرىڭىزگە سالساق, «استانا پروتسەسى» ناتيجەسىندە تۇركيا, يران جانە رەسەي كەپىلگەر-مەملەكەت رەتىندە سيرياداعى اتىستى توقتاتۋعا كەلىسكەن. Al Jazeera ارناسىنىڭ مالىمەتىنە ساي, ءباا سيريا ۇكىمەتى وسى كەلىسىمدى بۇزسا, 3 ملرد دوللار تولەۋگە ۋادە بەرگەن كورىنەدى.
قىسقاسى, تۇركيا مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى اراسىنداعى الاۋىزدىق ءالى تالايعا سوزىلاتىن ءتۇرى بار. ەكى تاراپتىڭ مۇددەسى ساي كەلمەۋى تاياۋ شىعىستاعى سوعىستان كوز اشپاعان بىرنەشە ەلدىڭ تاعدىرىنا قيىن ءتيىپ تۇر.
