عىلىمي ەڭبەك س.زاۆەتنىي, س.پازىنيچ, ا.پونومارەۆ سىندى رەسەيلىك جانە قازاقستاندىق س.زەينوللا سياقتى عالىمداردىڭ اۆتورلىعىمەن شىققان.
– بۇگىنگى وقىرماندار ءۇشىن «وقۋلىق» دەگەن اتاۋ داعدىلى جانە تۇسىنىكتى. ال قوسىمشا «مونوگرافيالىق تيپ» دەگەن ءسوز تاڭدانىس تۋدىرۋى مۇمكىن. مۇنداي انىقتاۋىش سوزدەردى قولدانۋىمىزدىڭ وزىندىك سەبەبى بار, – دەيدى عالىم.
ونىڭ پايىمداۋىنشا, «ىقپال ءھام اسەر ەتۋ» ۇعىمى كەڭىستىك, ۋاقىت, قوزعالىس, قايشىلىق دەگەن فيلوسوفيالىق كاتەگوريالار سياقتى بولمىستىڭ جالپى جانە ىرگەلى قاسيەتتەرىنىڭ ءبىرىن كورسەتەدى. الايدا, وسى كەزگە دەيىن بۇل ۇعىمنىڭ فيلوسوفيالىق كاتەگوريا ەسەبىندەگى ماعىناسى تالدانباعان. سوندىقتان دا جۇمىستىڭ «فيلوسوفيا ۆليانيا» دەگەن اتاۋى «ىقپال» ۇعىمىن فيلوسوفيالىق كاتەگوريا ەسەبىندەگى العاشقى زەرتتەۋگە جاتاتىنىن كورسەتەدى.
– فيلوسوفيالىق كاتەگوريالارعا قانداي گنوسەولوگيالىق, ەپيستەمولوگيالىق جانە لوگيكالىق سيپاتتار ءتان بولسا, «ىقپال» ۇعىمىنىڭ دا سونداي جاقتارى اشىلعان. ىقپالدىڭ ادام سەنىمى مەن ويلاۋ ۇدەرىسىندەگى ورنى تابيعي قۇبىلىس ەسەبىندە تالدانعان. بۇل ىقپالدىڭ ونتولوگيالىق باستاۋلارى مەن ولاردىڭ جۇزەگە اسۋىنىڭ مەحانيزىمىنە فيلوسوفيالىق-ادىسنامالىق تۇرعىلاردان جاقىنداۋعا كومەكتەسەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى ساپار وسپانوۆ.
عالىم رەالدى بولمىستىڭ ساپالىق دامۋىنىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيى قوعام جانە ونىڭ سۋبەكتىسى ادام ەكەندىگىن العا تارتادى. سوندىقتان ىقپالدىڭ ەڭ ماڭىزدى فيلوسوفيالىق فۋنكتسياسى قوعامدىق, الەۋمەتتىك جانە ادامي ۇدەرىستەردەگى ءوزارا ىقپالداستىقتاردى تالداۋ بارىسىندا اشىلادى. ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ ەرەكشە كورىنىستەرى قوعامداعى قۇقىقتىق, يماندىلىق, پسيحولوگيالىق قارىم-قاتىناستار ارقىلى جۇزەگە اسادى. بۇل ۇدەرىستەر وقۋلىقتىڭ جەكە تاراۋلارىندا كەلتىرىلگەن. سونىمەن قاتار وندا ىقپالدىڭ الەۋمەتتىك توپ ومىرىندەگى ماڭىزدىلىعى الەۋمەتتانۋ عىلىمى تۇرعىسىنان جەتە قاراستىرىلعان. وقۋلىقتىڭ اقىرعى تاراۋىندا ەكونوميكانىڭ قوعام ءومىرىنىڭ تۇراقتىلىعىنا تيگىزەتىن ىقپالى كورسەتىلگەن. سونداي-اق وقۋلىق گلوسساري بولىمىمەن جانە تەست سۇراقتارىمەن تولىقتىرىلعان.
بۇل عالىمنىڭ بىرنەشە جىلدان بەرگى قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى. رەسەيدىڭ الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ۇلكەن فيلوسوفيا مەكتەبىنەن ءدارىس العان ىزدەنۋشى الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق عىلىمداردىڭ ءارتۇرلى باعىتتارى بويىنشا ىرگەلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ كەلەدى.
– ول – ۇلتتىق رۋحانياتىمىزدىڭ قايتا جاڭعىرۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ازامات. ەنتسيكلوپەديالىق-تەوريالىق ءبىلىمىنىڭ مولدىعى پروفەسسور وسپانوۆقا فيلوسوفيامەن ساباقتاس كەڭ تىنىستى بىرنەشە ءپان بويىنشا كەشەندى دارىستەر بەرە الاتىنداي مۇمكىندىك تۋعىزدى. بۇگىنگە دەيىن ونىڭ 220-دان استام عىلىمي ماقالاسى جارىق كوردى. سونداي-اق پروفەسسور شەتەلدىك عالىمدارمەن دە تىعىز شىعارماشىلىق بايلانىس ورناتقان. عىلىمي زەرتتەۋلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى اقش, رەسەي, ۋكراينا, مونعوليا, تاجىكستان, قىرعىزستان سياقتى مەملەكەتتەردىڭ عىلىمي باسىلىمدارىندا جارىق كورگەن, – دەيدى قوعامدىق-گۋمانيتارلىق پاندەر كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى بيبىگۇل يمانبەكوۆا.
