ازەربايجان پرەزيدەنتىمەن وتكەن جۇزدەسۋدە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ مەن بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى كەڭىنەن تالقىلاندى. پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جىلى سالەمى مەن ىزگى تىلەگىن جەتكىزدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىس مەملەكەت باسشىلارىنىڭ پاراساتتى ءارى سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تۇراقتى تۇردە نىعايىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وسى باعىتتا ۇكىمەت ونەركاسىپ, كولىك-ترانزيت, اۋىل شارۋاشىلىعى, ەنەرگەتيكا, تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت سەكىلدى نەگىزگى سالالارداعى ارىپتەستىكتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە مۇددەلى ەكەنىن ءبىلدىردى.
سونداي-اق تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى ۇكىمەتتەرى باسشىلارى مەن ۆيتسە-پرەزيدەنتتەرىنىڭ ەكىنشى كەزدەسۋىنە ازەربايجان پرەمەر-ءمينيسترى ءالي اسادوۆ, قىرعىز رەسپۋبليكاسى مينيسترلەر كابينەتىنىڭ توراعاسى ادىلبەك كاسىماليەۆ, تۇركيانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دجەۆدەت يىلماز, وزبەكستان پرەمەر-ءمينيسترى ابدۋللا اريپوۆ, تمۇ باس حاتشىسى كۋبانىچبەك ومىراليەۆ جانە باقىلاۋشى ەلدەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا تۇركى ەلدەرى اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتۋ, ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ مەن ورتاق جوبالاردى ىلگەرىلەتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
وڭىرلىك جانە جاھاندىق سىن-قاتەرلەر جاعدايىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ, كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ مەن ورتا ءدالىزدىڭ تسيفرلىق ينتەگراتسياسى, ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى.
ءسوز سويلەۋ بارىسىندا ەلىمىزدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدا ءارى بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى ۇيلەستىرۋدە تمۇ-نىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان ءرولىن اتاپ ءوتتى.
«قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, بۇگىندە جاھان جۇرتى ءبىزدى زور سىن-قاتەرلەرگە توتەپ بەرە الاتىن, بەدەلى مىقتى, ىنتىماعى جاراسقان مەملەكەتتەر رەتىندە تانيدى. ۇيىمنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ءبىز اۋەل باستان تۇركى ينتەگراتسياسىن ۇزاقمەرزىمدى, پراگماتيكالىق ءارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان باعدارلانعان ۇدەرىس رەتىندە قاراستىرىپ كەلەمىز. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ەلىمىزدىڭ تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەرمەن ءوزارا ساۋدا كولەمى 12,9 ملرد دوللارعا جەتتى. ءبىز بىرلەستىگىمىزدىڭ بار مۇمكىندىگىن پايدالانا وتىرىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق قاتىناستاردى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە مۇددەلىمىز», دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
تۇركى ەلدەرىنىڭ ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتالارى وداعىن كۇشەيتۋ مەن ونى تۇركى ينۆەستيتسيالىق قورىمەن تىعىز ۇيلەستىرۋ قاجەتتىگى دە ءسوز ەتىلدى. بۇل تمۇ ەكونوميكالىق ينستيتۋتتارىنىڭ اناعۇرلىم ءتيىمدى ءوزارا ءىس-قيمىلىنا ىقپال ەتەدى. ءوزارا ساۋدا كولەمىن ۇلعايتۋ جانە بيزنەس ءۇشىن تسيفرلىق ورتانى قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا قازاقستان بىشكەكتە وتكەن تمۇ-نىڭ XI سامميتىندە قول قويىلعان تسيفرلىق ەكونوميكا سالاسىنداعى ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمدى (DEPA) راتيفيكاتسيالاۋدى تەزدەتىپ اياقتاۋعا نيەتتى. ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ ماقساتىندا تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ وڭىرلىك مەترولوگيالىق ۇيىمىن (TURKMET) قۇرۋ مەن ونى تولىق ىسكە قوسۋ جۇمىسىن اياقتاۋدى جەدەلدەتۋ ۇسىنىلدى.
قازىر تۇركىستاندا بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋدىڭ ناقتى قادامى رەتىندە «تۇران» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى قۇرىلعان. قازاقستان وسى ايماقتا ونىڭ ىشىندە تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر سەرىكتەستەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جاڭا بىرلەسكەن وندىرىستەردى قۇرۋعا ءارى تەحنولوگيالىق كلاستەرلەردى دامىتۋعا دايىن ەكەنىن راستادى.
كولىك-ترانزيت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ورتا ءدالىزدىڭ مارتەبەسىن نىعايتۋ ماقساتىندا بيىل قازاقستان مەن ازەربايجان اراسىندا ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولجاس بەكتەنوۆ زانگەزۋر ءدالىزىنىڭ اشىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن ودان ءارى دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇسىنعان تمۇ تسيفرلىق مونيتورينگ ورتالىعى ورتا ءدالىزدى دامىتۋعا قوسىمشا سەرپىن بەرە الادى. وسىعان وراي, بۇل باستامانى تەزىرەك جۇزەگە اسىرۋعا ارنايى جۇمىس توبىن شۇعىل تۇردە قۇرۋ ۇسىنىلدى.
ولجاس بەكتەنوۆ وزىق ەكولوگيالىق شەشىمدەر مەن ترانسشەكارالىق ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى نىعايتۋ اسا قاجەت ەكەنىن ايتتى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان ۇكىمەتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەنەرگيا تيىمدىلىگى جونىندەگى وزىق تاجىريبەلەر كەڭەسىن قۇرۋدى ءارى ورتالىق ازيادا سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ بويىنشا بىرلەسكەن باعدارلامانى ازىرلەۋ جۇمىسىن اياقتاپ قالدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ازيا جانە تىنىق مۇحيتى ايماعىنا ارنالعان ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك كوميسسياسى (ازتمەاك) اياسىندا تسيفرلىق شەشىمدەر ورتالىعىن قۇرۋ جونىندە باستاما كوتەرۋدە. كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلدادى. قۇجاتتا ازەربايجاننىڭ تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى اياسىنداعى توراعالىعىنا جانە باسىم باعىتتار بويىنشا پراكتيكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان كۇش-جىگەرىنە قولداۋ كورسەتىلەتىنى راستالدى.
