ايماقتار • 26 ناۋرىز، 2020

قاشىقتان وقىتۋ قاشىقتاعى اۋىلدارعا قيىن ءتيىپ تۇر

383 رەتكورسەتىلدى

وبلىسىمىزدا ينتەرنەت تۇرماق، ءالى كۇنگە دەيىن ۇيالى بايلانىس جەلىسى ورناتىلماعان اۋىلدار دا بار.

تورتكۇل دۇنيەنى دۇرلىكتىرگەن ىندەتكە بايلانىستى بۇگىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە وقۋ پروتسەسى ديستانتسيالىق رەجيمگە، ياعني، قاشىقتىقتان وقىتۋعا كوشكەنى بەلگىلى. ارينە، قاشىقتىقتان وقىتۋ ءۇشىن جىلدامدىعى جوعارى، جەلدەي جۇيتكىگەن ينتەرنەتتىڭ كەرەكتىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. الايدا قازىر ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن اۋىلدارى ينتەرنەتتىڭ يگىلىگىن تولىق دەڭگەيدە كورە الماي وتىرعانى جاسىرىن ەمەس.

 

ەكى ستۋدەنت بالام 80 شاقىرىمعا سابىلىپ ءجۇر

ينتەرنەتتىڭ يگىلىگى دەمەكشى، كەشە بىزگە وبلىس ورتالىعى – وسكەمەننەن شالعايدا ورنالاسقان اياگوز اۋدانىنىڭ تارباعاتاي اۋىلىنىڭ ءبىر تۇرعىنى تەلەفون شالىپ، مۇڭىن شاقتى. قازىرگى ەلدەگى قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى ەكى ستۋدەنت بالاسى ء(بىرى الماتىدان، ءبىرى نۇر-سۇلتان قالاسىنان) تۋعان اۋىلىنا كەلگەنىمەن، ينتەرنەتتىڭ السىزدىگىنەن وقۋلارىن دۇرىس وقي الماي جاتقاندارىن جەتكىزدى. ء«وزىمنىڭ ءتورت بالام بار. ەكەۋى – ستۋدەنت. مىنا ونلاين وقۋلارى بىزگە قيىن ءتيىپ تۇر. اۋىلدا ينتەرنەت كىتاپحانا مەن مال دارىگەرلىك پۋنكىتىندە عانا بار. ونىڭ وزىندە جىلدامدىعى وتە تومەن. ۆيدەونى بىلاي قويعاندا، فوتونىڭ ءوزى دۇرىس اشىلمايدى. تارباعاتاي اۋىلى مەن اۋدان ورتالىعى – اياگوزدىڭ اراسى 80 شاقىرىم. اۋىلدا ينتەرنەت وتە ءالسىز بولعاندىقتان ەكەۋى امالسىزدان اياگوزگە كۇندە تاكسيمەن بارىپ، وقىپ ءجۇر. ەكەۋىنە كۇن سايىن تاكسيگە 4 مىڭ تەڭگە ء(بىر ادامنىڭ بارىپ-كەلۋى – 2 مىڭ) تولەۋگە ءماجبۇرمىز. ولار بارعان سوڭ اش جۇرە مە؟ تاماق ىشەدى. بۇل – جالعىز ءبىزدىڭ باسىمىزداعى جاعداي ەمەس. اۋىلعا جان-جاقتان كەلگەن ستۋدەنت كوپ. مۇنىمەن قوسا جاقىندا مەكتەپتە ساباق باستالادى. ۇيدە ەكى وقۋشى بار. ەندى ولاردى قاشىقتىقتان قالاي وقىتامىز دەپ ۋايىمداپ وتىرمىز. اۋىلداعى ينتەرنەتتىڭ جىلدامدىعىن ارتتىرسا جاقسى-اق بولار ەدى» دەيدى تارباعاتاي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى، ەكى ستۋدەنتتىڭ اناسى ايمانگۇل وشاقباەۆا.

ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن بىلەيىك دەپ اياگوز اۋدانىنىڭ اكىمدىگىنە حابارلاسقانىمىزدا اۋداننىڭ اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە 309 ستۋدەنت قاشىقتىقتان وقىپ جاتقاندىعىن جەتكىزدى. «اۋىل، مەكتەپ اكىمشىلىكتەرىنە قالادان كەلگەن ستۋدەنتتەردى ينتەرنەتپەن كەدەرگىسىز قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلعان. قازىر اياگوز اۋدانىنىڭ اقتوعاي كەنتىندە 123 ستۋدەنت وزدەرىنىڭ ۇيالى تەلەفوندارى ارقىلى قاشىقتىقتان وقىپ جاتىر. التى ستۋدەنت وسىنداعى قادىرجانوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە، 13 ستۋدەنت ستانتسياعا جاقىن ورنالاسقان تۋىستارىنىڭ ۇيلەرىندە ديستانتسيالىق رەجيمدە ءبىلىم الۋدا. مايلين، مىڭبۇلاق، اقشاۋلى، بوزاي، تارباعاتاي، سارىارقا، قاراعاش، قوساعاش، بايقوشقار، بيدايىق، اقشاتاۋ، اقشي، ەمەلتاۋ، مالكەلدى، وركەن، مادەنيەت اۋىلدارىنداعى مەكتەپتەردە جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت بولماعاندىقتان جان-جاقتان كەلگەن 300 ستۋدەنتتى قاشىقتىقتان وقىتۋعا مۇمكىندىك جوق. سوندىقتان ولار اياگوز قالاسىنداعى تۋىسقاندارىنىڭ ۇيىندەگى ينتەرنەتتى پايدالانۋعا ءماجبۇر» دەلىنگەن اياگوز اۋداندىق ىشكى ساياسات ءبولىمى بەرگەن مالىمەتتە.

 

ەستى شىعارعان – 2G

بۇل ماسەلە اياگوزبەن ىرگەلەس تارباعاتاي اۋدانىندا دا بار. ماسەلەن، كىندىكتى اۋىلىنا نۇر-سۇلتان، الماتى جانە سەمەي قالالارىنان ۇزىن سانى 20 ستۋدەنت كەلىپتى. قازىر اۋدان اكىمدىگى ماسەلەنى شەشۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ جاتقاندىقتارىن ايتادى. «كىندىكتى اۋىلىنىڭ ستۋدەنت-جاستارىمەن كەزدەستىم. اۋىلداعى Wi-Fi 2G، جىلدامدىعى تومەن بولعاندىقتان، ونلاين-لەكتسيالار تىڭداۋ قيىنعا سوعىپ تۇر. ۇيالى بايلانىستاعى WhatsApp جەلىسى حات جازىسۋعا عانا بولماسا، اۋديوجازبا مەن بەينەجازبالاردى وقىمايدى ەكەن. الايدا قول قۋسىرىپ وتىرماي، تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولىن اقىلداستىق. اۋىل اكىمىنە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى پرورەكتورلارىنا قاتىناس حات جولداپ، جاعدايدىڭ شەشىمىن ەكى جاقتاپ قاراستىرۋدى تاپسىردىم. ستۋدەنتتەردىڭ جازباشا تاپسىرمالارىن اۋىل اكىمشىلىگىندەگى جانە ع.مۇراتباەۆ مەكتەبىندەگى ينتەرنەت جەلىسىنىڭ mail.ru ەلەكتروندى پوچتاسى ارقىلى الۋعا-جىبەرۋگە بولادى. بۇل ماسەلەدە «قازاقتەلەكوم» اق فيليالى – شىعىس وڭىرلىك تەلەكوممۋنيكاتسيا ديرەكتسياسى باسشىلىعىمەن دە سويلەسەمىز» دەيدى تارباعاتاي اۋدانىنىڭ اكىمى سەرىكقازى سادۋاقاسوۆ.

ال كوللەدج ستۋدەنتتەرى قاشىقتىقتان قالاي وقىپ جاتىر؟ وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا حابارلاسقانىمىزدا ولاردىڭ ماسەلەسى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە قاراعاندا نەعۇرلىم وڭايىراق شەشىلگەنىن اڭعاردىق. «وڭىردەگى كوللەدجدەردىڭ ستۋدەنتتەرىنە تاپسىرمالار الدىن الا بەرىلدى، ولار تەستتەرمەن، وقۋ پروتسەسىنە قاجەتتى ماتەريالدارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بەرگەن تاپسىرمالاردى وقۋ باستالعاندا ورىنداپ الىپ كەلەدى. ال مەكتەپ وقۋشىلارىن قاشىقتىقتان وقىتۋدا ازداعان ماسەلەلەر بار. وبلىس اۋماعىنداعى مەكتەپتەردىڭ 4 پروتسەنتىندە جىلدامدىعى 1 مەگابايتقا جەتپەيتىن ينتەرنەت جەلىسى ورناتىلعان. قازىر ءبىلىم مينيسترلىگى وسى ماسەلەنى شەشۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ جاتىر» دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى سايرانگۇل ءجۇمادىلوۆا

ءتۇيىن

جاسىراتىنى جوق، وبلىسىمىزدا ينتەرنەت تۇرماق، ءالى كۇنگە دەيىن ۇيالى بايلانىس جەلىسى ورناتىلماعان اۋىلدار دا بار. ال ينتەرنەتتىڭ السىزدىگى ءبىز ءسوز قىلعان اياگوز بەن تارباعاتاي اۋداندارىنىڭ عانا ەمەس، وڭىردەگى كوپتەگەن ەلدى مەكەندەردىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەسى. بىلتىر گازەتىمىزدە وسى ماسەلەنى وزەك ەتىپ جازعان ماقالامىزدا («يەندەگى اۋىلدارعا ينتەرنەت جەتە مە؟»، 2019 جىل، 19 اقپان) شىعىس قازاقستانداعى ءىرىلى-ۇساقتى 710 ەلدى مەكەننىڭ 129-ى جىلدامدىعى جوعارى، كەڭ جولاقتى (سەكۋندىنا 8 مبيت)، 345-ءى ورتاشا (سەكۋندىنا 1،5-2 مبيت)، ال 236-سى جىلدامدىعى تومەن (سەكۋندىنا 0،5 مبيت) ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعانىن ءسوز ەتكەنبىز. سول كەزدە اياگوز اۋدانىندا 50 اۋىلدىڭ (ىشىندە ستانسالارى دا بار) 38-ىندە، جارمادا 49 اۋىلدىڭ 32-سىندە، ۇلاندا 46 اۋىلدىڭ 24-ىن­دە، كۇرشىمدە 48 اۋىلدىڭ 24-ىندە، اباي­دا 10 اۋىلدىڭ 5-ىندە، زايساندا 35 اۋىلدىڭ 14-ىندە، تارباعاتايدا 59 اۋىل­دىڭ 24-ىندە، ءۇرجاردا 54 اۋىلدىڭ 15-ىندە، سەمەيگە قاراستى 31 اۋىلدىڭ 10-ىندا، كاتونقاراعايدا 47 اۋىلدىڭ 13-ىندە، كوكپەكتىدە 51 اۋىلدىڭ 17-سىندە جىلدامدىعى تومەن ينتەرنەت ورناتىلعانىنا كوز جەتكىزگەنبىز.

بىزگە وسى مالىمەتتەردى ۇسىنعان وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باس­قارماسى ماماندارى اۋىلداردى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتۋ ماسەلەسىمەن اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى اينالىسىپ جاتقانىن، بۇل تاراپتاعى جۇمىستار ەكى كەزەڭ بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىنىن ايتقان-دى. ء«بىرىنشى باعىت بويىنشا شىعىس قازاقستاندا 2019-2020 جىلدارى تۇرعىندارى 500-دەن اساتىن 190 مىڭ حالقى بار 111 ەلدى مەكەنگە (2019 جىلى 82 اۋىل­عا (تۇرعىن سانى 138 800)، 2020 جىلى 29 اۋىلعا (تۇرعىن سانى 51 322) تال­شىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى ورناتىلماق. ەكىنشى باعىت بو­يىنشا 2022 جىلعا دەيىن تۇرعىندارى 50-دەن اساتىن 685 ەلدى مەكەنگە كەڭ جولاقتى ينتەرنەت ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر» دەگەن بولاتىن باسقارمانىڭ سول كەزدەگى ورىنباسارى اسقات بۋكاتوۆ.

بۇدان تۇيەتىن قورىتىندى، وڭىردەگى ينتەرنەتى ءالسىز اۋىلداردىڭ تۇرعىندارى ساپالى ينتەرنەتتى ءالى ەكى جىل كۇتۋىنە تۋرا كەلەتىن سەكىلدى. دەسەك تە، مينيسترلىك قازىرگى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ، تەز ارادا جوسپاردى وزگەرتىپ، ەلىمىزدەگى ينتەرنەتىنىڭ جىلدامدىعى تومەن بارلىق اۋىلداردى ساپالى، جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتەدى دەپ سەنەمىز.

شىعىس قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ىستىق تاماق تاراتتى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار