مەرەكە كۇندەرىنىڭ قارساڭىندا ايگىلى مودەلدىڭ اكەسىنىڭ سۋرەتى تابىلدى. بۇل تۋرالى ءبىرىنشى كەزەكتە فرانتسياداعى قازاقتار قاۋىمداستىعى (AKF) ءسۇيىنشى سۇراپ, اللا ەلشىننىڭ تاعدىرىن تۇپكىلىكتى زەرتتەپ جۇرگەن «مۋزا DIOR. اللا يلچۋننىڭ تاريحى. قازاقتان شىعىپ, ءسان الەمىن مويىنداتقان» اتتى كىتابى مەن «اللا – DIOR-دىڭ شىعىس جۇلدىزى» دەرەكتى ءفيلمىنىڭ اۆتورى بەرلين يريشەۆ ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا باياندادى.
ەگەر وقىرمان ەسىندە بولسا, بۇعان دەيىن اللا قۋانتحانقىزىنىڭ شىعۋ تەگىنە قاتىستى تومەندەگىدەي دەرەكتەر عانا بولدى.
اللانىڭ اكەسى قۋانتحان 1897 جىلى ۆەرنىي قالاسىندا (الماتى) اۋقاتتى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى تۋرالى اللانىڭ ءوز اۋزىنان جازىپ العان شەتەلدىك جۋرناليستەر باستاپقىدا ونى ءبىر جەردە حۋانحال, ەندى ءبىر جەردە جۋانحان دەپ جازىپ جىبەرسە كەرەك. وتكەن عاسىردىڭ 20 جىلدارى ينجەنەر ماماندىعىن العان قۋانتحان سولتۇستىك-شىعىس قىتايعا, جوعارىدا ايتىپ وتىرعانىمىزداي, حاربيندە 1891 جىلى باستالعان الەمدەگى ەڭ ۇزىن تەمىر جولدىڭ قۇرىلىسىنا اتتانادى. سول جەردە اللانىڭ شەشەسى تامارانى تاعدىر جولىقتىرىپ, ارالارىندا 13 جىل جاتقان 16 جاستاعى تاماراعا ۇيلەنەدى. دۇنيەگە كەلگەن نارەستەگە اللا دەگەن ەسىم بەرىلەدى. بۇل ات ەكەۋىنە دە ورتاق بولاتىن.
كوپ ۇزاماي مانچجۋريادا جاپون ينتەرۆەنتسياسىنىڭ باستالۋى ولاردىڭ ءومىرىن مۇلدە باسقا ارناعا بۇرىپ اكەتەدى. 1935 جىلى قۋانتحان وتباسىن تەمىر جول ارقىلى شانحايعا الىپ كەتۋگە ارەكەت جاسايدى. وسى ساپاردا اتىس بولىپ, تامارانىڭ اپكەسى قايتىس بولادى دا, قۋانتحان ايەلى مەن قىزىن فرانتسياعا ءجۇزىپ بارا جاتقان نورۆەگيا كەمەسىنە وتىرعىزىپ ۇلگەرەدى. تۋرا ءبىر جىلدان كەيىن-اق جاپوندار شانحايدان شىعاتىن كەمەلەردىڭ ءجۇزىپ شىعۋىنا تىيىم سالعان. وكىنىشكە قاراي, قۋانتحاننىڭ كەيىنگى تاعدىرى بەيماعلۇم. 1936-37 جىلدارى بولشەۆيكتەردىڭ قولىنان قازا تابۋى مۇمكىن نەمەسە قاراعاندىداعى گۋلاگ قۇربانى بولدى-اۋ دەگەن دايەكسىز بولجامدار عانا بار ەكەنىن جازعان ەدىك.
ومىردەن وزاردان ەكى جىل بۇرىن اللا ايگىلى ونەرتانۋشى, رەسەيلىك «مودنىي پريگوۆور» تەلەباعدارلاماسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى الەكساندر ۆاسيلەۆكە قازاق ەكەنىن اماناتتاپ كەتكەنى ايان.
«ەكزوتيكالىق سۇلۋلىق پەن ينتەللەكت يەسى اللانىڭ بويىندا كىمنىڭ قانى كۇشتى؟» دەگەن سۇراقتى بەرلين يريشەۆتىڭ «اللا – DIOR-دىڭ شىعىس جۇلدىزى» فيلمىندە ءبىرىنشى بولىپ قويعان دا مودا ماەستروسى الەكساندر ۆاسيلەۆ ەدى.
ەندى بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن تابۋ وڭايلاي ءتۇستى. اللا ەلشىن الەكساندر ۆاسيلەۆكە اكەسىنىڭ اريستروكات, تەكتى, داۋلەتتى قازاقتىڭ بالاسى بولعانىن ايتىپ ۇلگەرگەن. قۋانتحان ەلشىن دە ءوزىنىڭ اكەلىك بورىشىن ورىنداپ, قيلى-قيلى زاماندار تۋعاندا كوزىنىڭ اعى مەن قاراسىنداي جالعىز قىزى مەن ايەلىن پاريجگە اتتاندىرىپ ۇلگەرەدى.
«ىزدەگەن – تابادى» دەگەندەي, فرانتسياداعى قازاقتاردىڭ كوشباسشىسى دىتتەگەن ماقساتىنا جەتتى. ءبىز ىزدەنىستەردىڭ ءساتتى اياقتالۋىندا سانكت-پەتەربۋرگ ارحيۆتەرىندەگى قىتاي شىعىس تەمىر جولىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋشى, تاريح عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ماريا كروتوۆاعا العىس ايتامىز. ونىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ەكسكليۋزيۆتى راريتەت, ءتىپتى تابىلۋى مۇمكىن ەمەس جادىگەر فوتو تابىلدى. ءبىز ناۋرىز ايىندا ماريامەن پاريجدە كەزدەسىپ, بۇل زەرتتەۋلەردى ءالى دە ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلايمىز. سونداي-اق تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى گۇلنار مەڭدىقۇلوۆاعا دا العىسىمىز شەكسىز. بىزگە ماريا كروتوۆاعا جول سىلتەگەن دە گۇلنار مەڭدىقۇلوۆا. سوندىقتان دا ءبىز بۇلارعا دەرەكتى فيلم تيترىندا تەكتەن-تەككە العىس ايتپاعان ەكەنبىز», دەيدى بەرلين يريشەۆ.
الماتى
