ۆەرتەبرولوگ دارىگەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى اتالعان سىرقاتتى ەمدەۋ جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ اۋىرلىعىنا, ءتىپتى قاۋىپتىلىگىنە بايلانىستى. سەبەبى ومىرتقا – دىڭگەك, ەڭ ماڭىزدى مۇشە. وعان جاسالعان وتا دۇرىس بولماسا, ەمدەلۋشى سال بولىپ قالۋى دا مۇمكىن. ال وسىنداي جاۋاپتى دا قيىن قىزمەتكە كەلگەن كەيىپكەرىمىز ەڭبەك جولىن مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 4-كۋرسىندا تراۆموتولوگيا ءبولىمىنىڭ مەيىرگەرى بولىپ باستاعان. ول قاراعاندى مەديتسينالىق اكادەمياسىنىڭ ينتەرناتۋراسىن بىتىرگەن سوڭ, اقمولا وبلىسىنداعى ارشالى اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ تراۆموتولوگ-ورتوپەد قىزمەتىنە ورنالاستى. ەكى جىلدىق جۇمىستان كەيىن تراۆموتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ رەزيدەنتۋراسىنا وقۋعا ءتۇستى. وقۋىمەن قاتار ينستيتۋت اۋرۋحاناسىنىڭ تۇنگى كەزەكشىلىگىندە تراۆموتولوگ-ورتوپەد مىندەتىن اتقاردى. رەزيدەنتۋرادا ءبىلىم الۋى وعان كوپ ىزدەنىسكە باستادى, ءوز بەتىنشە بىرنەشە عىلىمي بايانداما دايىندادى. ءبىر عىلىمي كونفەرەنتسيادا بايانداماسىمەن كوزگە تۇسكەن نۇربەك سانكت-پەتەربۋرگتىڭ گ.تۋرنەر اتىنداعى بالالار ورتوپەديالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى سەرگەي ۆيسساريونوۆتان اسپيرانتۋراعا شاقىرتۋ الدى. رەسەي شەتەلدىك ستۋدەنتتەرگە گرانت بولمەيتىندىكتەن, كەيىپكەرىمىز كۇندىزگى بولىمدە ءوز قاراجاتىنا وقىپ, ناتيجەسىندە, بالالارداعى سكوليوزدى حيرۋرگيالىق جولمەن ەمدەۋ بويىنشا كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. اسپيرانتۋراداعى وقۋىمەن بىرگە جانە بىتىرگەننەن كەيىن دە سول سانكت-پەتەربۋرگتەگى ينستيتۋت اۋرۋحاناسىندا تراۆماتولوگ-ورتوپەد, ۆەرتوبرولوگ بولىپ 4 جىل ەڭبەك ەتتى. وسى جيعان ءبىلىمى مەن بىلىگىن, تاجىريبەسىن تۋعان جەردىڭ يگىلىگىنە جۇمساۋ ءۇشىن شەتەلدەگى 4-5 ەسە جوعارى جالاقىسىن, قىزمەتتىك ءۇيىن, جاقسى جاعدايىن قيىپ ەلگە كەلدى. بۇگىندە «انا مەن بالا» ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىندا ءوز باعىتى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. 7 جىلدان بەرى ومىرتقاعا وتا جاساپ كەلەدى. دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, جىلىنا 100-گە جۋىق ناۋقاستى حيرۋرگيالىق جولمەن ەمدەيدى. دەمەك, وسى ۋاقىتقا دەيىن 700-گە تارتا وتا جاسادى, ءتاۋبا, ءبارى اياقتان تۇرىپ كەتىپتى.
سكوليوزدىڭ ءتۇرى كوپ. كەيىپكەرىمىز عىلىمي جۇمىسىندا يديوپاتيكالىق سكوليوزدى زەرتتەدى. مۇندايدا بالالار ساۋ بولىپ تۋادى, بىراق بەرتىن كەلە ومىرتقاسى قيسايادى. ونىڭ سەبەبى انىقتالماعان. نۇربەك عىلىمي زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەسىندە ءۆينتتى (تيتان – قاتتى اق مەتالل) ومىرتقا سۇيەگىنە سالىپ وتا جاساۋدىڭ جاڭاشا جولىن تاجىريبەگە ەنگىزدى. قازىر ءوزى دە وسى تەحنيكامەن وتا جاساپ ءجۇر. نەگىزى قيسايعان ومىرتقانى ىلگەك ارقىلى تۇزەۋ تاجىريبەسى 1980 جىلدارى فرانتسيادا قولدانىلعان. ونىڭ ساتسىزدىگى سول, سۇيەك قيسايعاندا, ىلگەك قوسا قيسايادى ەكەن. ءارى بۇل ءادىس ومىرتقاداعى كيفوزدى (بۇكىر جەرىن) تولىق قامتۋعا جانە اينالمالى تۇستارىن تۇزەتۋگە جارامادى. سوندىقتان قازىرگى مەديتسينادا ۆينت پايدالانىلادى. كەيىپكەرىمىز بۇعان دەيىن دارىگەرلەر بارا بەرمەگەن قاداممەن, ياعني ءۆينتتى مويىن ومىرتقا تۇسىنا دا قويىپ, ومىرتقانىڭ بارلىق بويىن بەكىتىپ وتا جاساۋ ءادىسىن جازىپ شىقتى. رەسەيدە ءجۇرىپ وسى جاڭالىعىنا پاتەنت الدى جانە ادىستەمەلىك قۇرالى باسىلدى.
نۇربەكتىڭ ەڭبەگى ەلەۋلى, سەبەبى ول ءۆينتتى سۇيەكتىڭ قاي جەرىنەن باستاپ قالاي قويۋدى, قايتىپ جالعاۋدى, ج ۇلىن جولىنا ءتيىپ كەتپەي وتا جاساۋدى جانە ەڭ ماڭىزدىسى ومىرتقا جوتاسىنىڭ بۇكىل بولىگىن حيرۋرگيالىق جولمەن تۇزەۋدىڭ ادىستەمەسىن ازىرلەدى. 5-10 ساعاتقا سوزىلاتىن وتانى تاماق, ۇيقى دەگەندى ۇمىتىپ جاساۋ ءۇشىن ءدال وسىلاي ماماندىعىڭدى جانىڭمەن ءسۇيۋ كەرەك شىعار. كەيىپكەرىمىزدىڭ ءبىر وپەراتسيانى 11 ساعات بويى جاساعان كەزى بولىپتى.
– ەلگە ورالعانداعى ويىم – قازاقستاندا ۆەرتەبرولوگيا ورتالىعىن اشۋ بولاتىن. سول ارمانىما قول جەتكىزگىم كەلەدى. قازىر 2-3 ستۋدەنتىم بار, سولاردى ءار سالاعا, ءار باعىتقا باۋلىپ, تاربيەلەپ, بىلگەنىمنىڭ ءبارىن ۇيرەتىپ, وزىممەن تەڭ مامان ەتىپ قالىپتاستىرسام دەيمىن. عىلىم جولىنا تۇسكەننەن ءبىر نارسەگە كوزىم انىق جەتتى, ەلىمىزدە الدىڭعى تولقىن اعالار عىلىمعا كەلگىسى كەلەتىن جاستاردى دەمەپ جىبەرۋدەن گورى اياقتان تارتىپ وتىرادى. ءبارى دەمەيمىن, بىراق باسىمنان وتكىزگەندىكتەن ايتىپ وتىرمىن. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرسام دەپ ءجۇرمىن. الدىما كەلگەن شاكىرتتىڭ بارلىعىن عىلىمعا باۋلۋدى كوزدەيمىن. سەبەبى مەديتسينا عىلىمى دامىماي, مەديتسينا دامىمايدى, – دەيدى نۇربەك.
ونىڭ ويىنشا, ورتالىق قۇرىلسا, وتاندىق مەديتسينا ەل ەكونوميكاسىنا دا ەدەۋىر ۇلەس قوسار ەدى. سەبەبى كەيىپكەرىمىزدى بىلگەنىن ۇيرەتۋگە شاقىرىپ جاتقان قىرعىزستان, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان, تاجىكستاندا ومىرتقاعا وپەراتسيا جاسالمايدى, سوندىقتان اتالعان ەلدىڭ ناۋقاستارى حيرۋرگيالىق جولمەن ەمدەلۋ ءۇشىن رەسەيگە بارادى. ال وندا 2016 جىلدىڭ وزىندە ءبىر وتانىڭ قۇنى
1 ميلليون رۋبل تۇراتىن. تەڭگەمەن ەسەپتەگەندە 4-5 ەسە كوپ. مىنە, سول سەبەپتى كەيىپكەرىمىزدىڭ كوكەيىندەگى ورتالىقتىڭ جۇمىسى جولعا قويىلسا, قازاقستاننان ءوتىپ, رەسەيگە بارىپ جۇرگەن ەمدەلۋشىلەردى ەلىمىزگە تارتىپ, مەديتسينالىق تۋريزمگە سەرپىن بەرۋگە بولادى.
دارىگەر-عالىم Scopus بازاسىنداعى حالىقارالىق باسىلىمدارعا كوپتەگەن ماقالا جازعان, وسىعان دەيىن 40-تان اسا عىلىمي ەڭبەگىن جاريالادى. دەگەنمەن وسى دەڭگەيمەن شەكتەلمەي, الداعى ۋاقىتتا ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ينستيتۋتىنداعى گەنەتيكپەن بىرگە مەديتسينا عىلىمىندا سەبەبى انىقتالماعان يديوپاتيكالىق سكوليوزدىڭ پايدا بولۋ فاكتورلارىن تابۋعا باعىتتالعان جوباسىن باستاماق. بۇل ءۇشىن قورىتىندىسى ءالى كەشىكتىرىلىپ جاتقان جاس عالىمداردىڭ عىلىمي جوبالارىنا جاريالانعان بايقاۋدا قولداۋعا يە بولۋى كەرەك.
نۇربەكتىڭ جۇمىس ۇستەلىندەگى قابىرعاعا ابايدان باستاپ, الاش قايراتكەرلەرىنىڭ عىلىمعا شاقىرعان سۇبەلى سوزدەرى جازىلعان پاراقشالار ءىلىنىپتى. قيلى كەزەڭدەردە قازاققا قىزمەت قىلعان قايسار رۋحتى بابالارى وزىنە جىگەر بەرەتىنىن جەتكىزدى. ءسوز اراسىندا ءوزىنىڭ ۇلتجاندى ەكەنىن دە اشىپ ايتتى. سودان كوڭىلگە «ۇلتتى اركىم وزىنشە سۇيەدى, بىراق بارىنەن بيىگى – ەلگە سۇيىسپەنشىلىگىڭدى ادال ەڭبەك ەتىپ كورسەتۋدە ەكەن-اۋ» دەپ وي تۇيدىك.
