بۇل تۋرالى تۇمەن وبلىسىنداعى قازاقتاردىڭ ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسىنىڭ توراعاسى ەسەنعالي ىبىراەۆ ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا ءبولىستى.
وتكەن اپتادا جاريالاعان جازباسىندا ە.ىبىراەۆ:
– بۇگىن گولىشمانوۆو اۋىلىنداعى №4 مەكتەپتىڭ بازاسىندا تۇمەن وبلىسىنىڭ ءۇشىنشى قازاق سىنىبى اشىلدى. سىنىپتىڭ اشىلۋ راسىمىندە داستارقان جايىلىپ, شاشۋ شاشىلىپ, مەرەكەلىك كونتسەرت ءوتتى. قازاقتاردىڭ ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسىنىڭ بۇل باستاماسىن گولىشمانوۆ قالالىق وكرۋگىنىڭ باسشىسى الەكساندر لەداكوۆ قولدادى.
العاشقى قازاق ءتىلى اشىق ساباعىنا 40 وقۋشى مەن ولاردىڭ اكە-شەشەلەرى, اتا-اجەلەرى كەلدى. سىنىپقا وقۋشى قابىلداۋ ءالى جالعاسىپ جاتىر. اۋىلدار مەن كەنتتەردە قازاق ءتىلىن ۇيرەنگىسى كەلەتىندەر كوپ. ءدال وسى جەردە بىرنەشە جىل بۇرىن تۇمەن وبلىسى قازاقتارىنىڭ العاشقى قۇرىلتايى وتكەن ەدى. قازىرگى تاڭدا دۇيسەنباي بەكۇجىنوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن اۆتونوميامىزدىڭ جەرگىلىكتى بولىمشەسى ۇلتتىق-مادەني جوبالاردى بەلسەندى جۇرگىزىپ كەلەدى, – دەپ جازدى.
قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگى بىلتىر قازان ايىندا ءدال وسى تۇمەن وبلىسىنىڭ ۋپوروۆو اۋىلىندا قازاق سىنىبى اشىلعانىن حابارلاعان ەدى. ە.ىبىراەۆقا ارنايى حابارلاسقانىمىزدا, ۋپوروۆو اۋىلىنداعى قازاق سىنىبىندا 30, وبلىستاعى العاشقى بولىپ اشىلعان تۇمەن قالاسىنداعى سىنىپتا 27-30 وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇمىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى. اقپان ايىندا تۇمەندەگى يشيم قالاسىندا قازاق سىنىبىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار تۇمەن قالاسىندا سۇرانىستىڭ كوپتىگىنە قاراي تاعى ءبىر قازاق سىنىبى اشىلماق. اتالعان جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋعا رەسەيلىك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن قاتار ساپالى وقۋلىقتار, ادىستەمەلەر جاعىنان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى جانە «وتانداستار» قورى ايرىقشا قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان كورىنەدى.
ءيا, ءار ادام ءوز انا تىلىندە ءبىلىم الۋعا قۇقىلى. سونداي-اق تۋعان تىلىندە اقپارات الۋعا دا حاقىلى. رەسەيدەگى قانداستارىمىزدا وسىنداي ماڭىزدى مۇمكىندىكتەردىڭ اياسى كەڭەيە تۇسكەندەي. بىرنەشە كۇن بۇرىن ماسكەۋدەگى «شەرەمەتەۆو» اۋەجايىندا حابارلاندىرۋ قازاق تىلىندە دە ايتىلاتىنى تۋرالى اقپارات تارادى. وسى جايتتىڭ جاي-جاپسارىن تولىعىراق بىلمەككە بەل بۋىپ, اتالعان حالىقارالىق اۋەجايمەن بايلانىستىق. «شەرەمەتەۆو» اۋەجايى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى رومان گەنيس بىزگە بەرگەن مالىمەتىندە:
«شەرەمەتەۆو اۋەجايىنىڭ بارلىق ناۆيگاتسياسى ءۇش تىلدە, ياعني ورىس, اعىلشىن, قىتاي تىلىندە ۇسىنىلعان. دىبىستىق اقپاراتتاندىرۋ جۇيەسى جەتى ءتىلدى, سونىڭ ىشىندە قازاق ءتىلىن دە پايدالانادى. ءاربىر ناقتى تىلدە حابارلاندىرۋلار قاجەتتى رەيستى تىركەۋ جانە ۇشىپ شىعۋ كەزىندە بەرىلەدى. ايتالىق, رەيس قازاقستانعا باعىت العان كەزدە حابارلاندىرۋ قازاق تىلىندە بەرىلەدى», دەدى.
قازاقستانعا ۇشاتىن جولاۋشىلاردىڭ قازاق تىلىندە اقپارات الۋ مۇمكىندىگى جونىندە «شەرەمەتەۆو» ماسكەۋ حالىقارالىق اۋەجايىندا «س-1» تەرمينالىنىڭ رەسمي اشىلۋىندا ايتىلعان. 2017 جىلدان بەرى قۇرىلىسى جۇرگىزىلگەن تەرمينالدىڭ اشىلۋ راسىمىندە بيومەتريالىق تولقۇجات يەلەرىن ازاماتتىڭ قاتىسۋىنسىز وتكىزەتىن اۆتوماتتى باقىلاۋ بەكەتى ورناتىلعانى جانە اقپاراتتىق حابارلاندىرۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەسى ەنگىزىلگەنى باياندالدى. اۋەجايدىڭ C, D, E جانە F تەرمينالدارىندا رەيستەردىڭ ۇشۋ باعىتىنا قاراي اقپارات ءارتۇرلى تىلدە تاراتىلادى, ونىڭ ىشىندە قازاق ءتىلى دە بار. سونىمەن قاتار جولاۋشىلار بارلىق دىبىستىق حابارلاندىرۋلاردىڭ جازباشا نۇسقاسىن اۋەجايدا ورناتىلعان مونيتورينگتەگى جۇگىرتپە جولدان دا وقي الادى.
