قوعام • 21 قاڭتار، 2020

قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسى كەڭەيىپ كەلەدى

84 رەتكورسەتىلدى

«وتانداستار» قورىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، قازىرگى تاڭدا رەسەي فەدەراتسياسىندا 1 ملن 310 مىڭ قازاق تۇرادى. سولتۇستىكتەگى كورشىمىزدىڭ وڭتۇستىك شەكاراسىنداعى وڭىرلەرىندە قازاقتار كوپتەپ قونىستانعان. ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى ء«تىلى جوعالعان ۇلتتىڭ ءوزى دە جوعالادى» دەگەن ەدى. وسى ورايدا، ءتىلىنىڭ جوعالماۋىنا جانىن سالىپ جۇرگەن قانداستارىمىزعا رەسەيدە قولداۋ كورسەتىلگەنى كوڭىل قۋانتادى. سونىڭ ءبىر ايعاعى بولار، جاقىندا تۇمەن وبلىسىندا تاعى ءبىر قازاق سىنىبى اشىلدى.

بۇل تۋرالى تۇمەن وبلى­سىن­داعى قازاقتاردىڭ ۇلتتىق-مادە­ني اۆتونومياسىنىڭ تور­اعاسى ەسەنعالي ىبىراەۆ ءوزى­نىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراق­شاسىندا ءبولىستى.

وتكەن اپتادا جاريالاعان جازباسىندا ە.ىبىراەۆ:

– بۇگىن گولىشمانوۆو اۋى­لىنداعى №4 مەكتەپتىڭ بازاسىن­دا تۇمەن وبلىسىنىڭ ءۇشىن­شى قازاق سىنىبى اشىلدى. سى­نىپ­تىڭ اشىلۋ راسىمىندە داستار­قان جايىلىپ، شاشۋ شاشىلىپ، مەرەكەلىك كونتسەرت ءوتتى. قا­زاق­تاردىڭ ۇلتتىق-مادەني اۆتو­نومياسىنىڭ بۇل باستاماسىن گولىشمانوۆ قالالىق وكرۋگىنىڭ باسشىسى الەكساندر لەداكوۆ قولدادى. 

العاشقى قازاق ءتىلى اشىق سا­باعىنا 40 وقۋشى مەن ولاردىڭ اكە-شەشەلەرى، اتا-اجەلەرى كەلدى. سىنىپقا وقۋشى قابىلداۋ ءالى جالعاسىپ جاتىر. اۋىلدار مەن كەنتتەردە قازاق ءتىلىن ۇيرەن­گىسى كەلەتىندەر كوپ. ءدال وسى جەر­دە بىرنەشە جىل بۇرىن تۇمەن وبلىسى قازاقتارىنىڭ العاش­قى قۇرىلتايى وتكەن ەدى. قا­زىرگى تاڭدا دۇيسەنباي بەكۇجى­نوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن اۆتونو­ميامىزدىڭ جەرگىلىكتى بولىمشەسى ۇلتتىق-مادەني جوبالاردى بەلسەندى جۇرگىزىپ كەلەدى، – دەپ جازدى.

قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەل­شىلىگى بىلتىر قازان ايىندا ءدال وسى تۇمەن وبلىسىنىڭ ۋپوروۆو اۋىلىندا قازاق سىنىبى اشىلعانىن حابارلاعان ەدى. ە.ىبىراەۆقا ارنايى حابار­لاس­قانىمىزدا، ۋپوروۆو اۋىلىن­داعى قازاق سىنىبىندا 30، وب­لىستاعى العاشقى بولىپ اشىل­عان تۇمەن قالاسىنداعى سىنىپتا 27-30 وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل جۇمىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى. اقپان ايىندا تۇمەندەگى يشيم قالاسىندا قازاق سىنىبىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار تۇمەن قالاسىندا سۇرانىستىڭ كوپتىگىنە قاراي تاعى ءبىر قازاق سىنىبى اشىلماق. اتالعان جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋعا رەسەيلىك جەرگىلىكتى اتقا­رۋشى ورگاندارمەن قاتار ساپالى وقۋلىقتار، ادىستەمەلەر جاعىنان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى جانە «وتانداستار» قورى ايرىقشا قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان كورىنەدى.

ءيا، ءار ادام ءوز انا تىلىندە ءبىلىم الۋعا قۇقىلى. سونداي-اق تۋعان تىلىندە اقپارات الۋعا دا حاقىلى. رەسەيدەگى قانداستارىمىزدا وسىنداي ماڭىزدى مۇمكىندىكتەردىڭ اياسى كەڭەيە تۇسكەندەي. بىر­نە­شە كۇن بۇرىن ماسكەۋدەگى «شەرە­مەتەۆو» اۋەجايىندا حابار­لاندىرۋ قازاق تىلىندە دە ايتىلاتىنى تۋرالى اقپارات تارادى. وسى جايتتىڭ جاي-جاپسارىن تولىعىراق بىلمەككە بەل بۋىپ، اتالعان حالىقارالىق اۋەجايمەن بايلانىستىق. «شەرەمەتەۆو» اۋەجايى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى رومان گەنيس بىزگە بەرگەن مالىمەتىندە:

«شەرەمەتەۆو اۋەجايىنىڭ بارلىق ناۆيگاتسياسى ءۇش تىلدە، ياعني ورىس، اعىلشىن، قىتاي تىلىن­دە ۇسىنىلعان. دىبىستىق اقپاراتتاندىرۋ جۇيەسى جەتى ءتىلدى، سونىڭ ىشىندە قازاق ءتىلىن دە پاي­دالانادى. ءاربىر ناقتى تىلدە حابارلاندىرۋلار قاجەتتى رەيستى تىركەۋ جانە ۇشىپ شىعۋ كەزىندە بەرىلەدى. ايتالىق، رەيس قازاقستانعا باعىت العان كەزدە حابارلاندىرۋ قازاق تىلىندە بەرىلەدى»، دەدى.

قازاقستانعا ۇشاتىن جولاۋ­شى­لاردىڭ قازاق تىلىندە اقپارات الۋ مۇمكىندىگى جونىندە «شەرە­مەتەۆو» ماسكەۋ حالىق­ارالىق اۋەجايىندا «س-1» تەر­مي­نالىنىڭ رەسمي اشىلۋىن­دا ايتىلعان. 2017 جىلدان بەرى قۇرىلىسى جۇرگىزىلگەن تەر­مينالدىڭ اشىلۋ راسىمىندە بيومەتريالىق تولقۇجات يەلەرىن ازاماتتىڭ قاتىسۋىنسىز وتكىزەتىن اۆتوماتتى باقىلاۋ بەكەتى ورناتىلعانى جانە اقپاراتتىق حابارلاندىرۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەسى ەنگىزىلگەنى باياندالدى. اۋەجايدىڭ C، D، E جانە F تەرمينالدارىندا رەيستەردىڭ ۇشۋ باعىتىنا قاراي اقپارات ءارتۇرلى تىلدە تاراتىلادى، ونىڭ ىشىندە قازاق ءتىلى دە بار. سونىمەن قاتار جولاۋشىلار بارلىق دىبىستىق حابارلاندىرۋلاردىڭ جازباشا نۇسقاسىن اۋەجايدا ورناتىلعان مونيتورينگتەگى جۇگىرتپە جولدان دا وقي الادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار