قوعام • 13 قاڭتار, 2020

سۇراق پەن مۇرات شايقاسى

1940 رەت
كورسەتىلدى
18 مين
وقۋ ءۇشىن

مىنەكي, ءبىرازدان بەرى قوعامنىڭ قىزۋ تالقىسىنا تۇسكەن «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ قولدانىسقا ەنگىزىلدى. قۇجاتتىڭ رەسمي جاريالانعانىنا 2 اپتادان اسا ۋاقىت وتسە دە كوپشىلىك قاۋىمنان, اسىرەسە ۇسىنىستار بەرۋ مەن ويىن ورتاعا سالۋدا مۇعالىمدەر تاراپىنان بۇعان دەيىن بولعان بەلسەندىلىك بايقالمايدى. نەگە؟

سۇراق پەن مۇرات شايقاسى

ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ بارلىق ۇستازدار قاۋىمىن وسىنداي تاريحي شەشىمنىڭ قابىلدانۋى­مەن قۇتتىقتاۋ سوزىندە 21 باپ­تان تۇراتىن جاڭا زاڭنىڭ جار­تى ميلليوننان استام پەدا­گوگ­تىڭ جۇمىسىنا قاتىستى ەكەنىن جازدى. «جالپى زاڭ 4 باعىت­تى قامتيدى: ءبىرىنشى, ۇستاز­دار­دىڭ قۇقىقتارىن كەڭەيتۋ جانە وزىنە ءتان ەمەس جۇمىس­تان بوساتۋ, جۇكتەمەسىن ازايتۋ; ەكىنشى, مۇعالىمنىڭ قىزمەتى­نە قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتۋ; ءۇشىنشى, ماتەريالدىق ەمەس ستيمۋل تەتىكتەرى; ءتورتىن­شى, ماتەريالدىق ىنتالاندىرۋ», دەگەن ا.ايماعامبەتوۆ وسى نورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن 2024 جىلعا دەيىن 5 ترلن 3 ملرد تەڭگە بولىنەتىنىن جەتكىزدى. ال سول 5 ترلن 3 ملرد تەڭگە جارتى ملن پەداگوگتىڭ وسى زاڭنان كۇتكەن ءۇمىتىن تولىق اقتاي الدى ما؟ جۋرناليستىك زەرتتەۋىمىزدىڭ قورىتىندىسىنا سۇيەنسەك, اقتالمادى. بۇعان ءبىر عانا دالەل جەتكىلىكتى. زاڭ جوباسىن ازىرلەۋگە اتسالىسقان جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنداعى مامانداردىڭ سوزىنە سەنسەك, مۇعالىمدەردىڭ ەڭ كوپ ۇسىنىسى زەينەت جاسىن قىسقارتۋ تۋرالى بولعان. بىراق بۇل قولداۋسىز قالدى. وسى ۇسىنىستىڭ زاڭعا ەنگىزىلەتىنىنە پەداگوگ قاۋىمنىڭ ءبارى دە ءۇمىتتى ەدى. جوعارى وقۋ ورنىن جاڭا بىتىرگەن جاس مامان شامامەن 22 جاستا بولادى دەسەك, 40 جىل جۇمىس ىستەگەننەن كەيىن عانا زەينەتكە شىعادى. ويتكەنى بىزدەگى ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس ەندى ايەلدەردىڭ زەينەتكەرلىك جاسى 2025 جىلى ەرلەرمەن تەڭەسىپ, 63 جاستا بولادى.

بۇل ءۇمىتتى اقتاۋ قيىن با ەدى؟ كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەزىندە ورنا­تىلعان ءبىلىم بەرۋ سالا­سىنداعى ۇزدىكسىز 25 جىل­دىق ەڭبەك وتى­لىمەن جاسىنا قاراماي زەينەتكە شىعۋ ءتارتىبى سولتۇستىكتەگى كور­شىمىز رەسەي­دە ءالى كۇنگە دەيىن ساق­­تالعان. وسى سوزىمىزگە 25 جىل­­­دىق ەڭبەك وتىلىمەن باي­قو­ڭىر­داعى بۇرىنعى №6, قازىرگى №274 مەكتەپتىڭ باستاۋىش سى­نىپ مۇعالىمى گۇلميرا سۇل­تانوۆا­نىڭ 45 جاسىندا زەي­نەتكە شىعۋى دالەل بولا الادى.

سەبەبى 2015 جىلعا دەيىن اتا-بابامىز بۇرىن «جەركىندىك» دەپ اتاعان قالا رەسەيگە جالعا بەرىلگەندىكتەن ونداعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى دا كورشىگە قارادى. گ.سۇلتانوۆا كەڭەس وكىمەتى كەزىندە 8-كلاستان ۋچيليششەگە ءتۇسىپ, 19 جاسىندا بىتىرگەن. سول سەبەپتى 20 جاسىن­دا-اق 1 جىلدىق, 45-كە كەل­گەندە 25 جىلدىق ەڭبەك ءوتىلى بولعان كورىنەدى. 60-تان اسقان مۇعالىمنىڭ 1-سىنىپ وقۋ­شىلارىنا ءارىپ ۇيرەتىپ وتىر­عانىن ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قيىن. قازىرگى ساۋاتتى اتا-انا­نىڭ ءوزى بالاسىن ەنەرگياسى تاسىپ تۇرعان جاس مامانعا بەر­گىسى كەلەدى. كەيىپكەرىمىز گ.سۇل­تانوۆا مۇنداي جاعدايدا ءبىلىم ساپاسىنىڭ سىن كوتەر­مەيتىنىن ايتادى. مۇنى قارا­پايىم ادام دا ايتادى. ويتكەنى بۇل – قوعامعا ورتاق ماسەلە.

ەلىمىزدەگى پەداگوگتاردىڭ وسى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلگەننەن باستاپ پايدا بولعان تۇرعىن ۇيمەن قامتۋعا قاتىستى ءۇمىت وتى دا قۇجات جاريالانعاننان كەيىن ءسوندى. البەتتە ولار تەگىن ءۇي سۇرامادى, بۇگىنگى نارىقتىق جۇيەدە ونىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن دە بىلەدى. تەك الەۋمەتتىك جەلىدە الينا ماراتقىزى جازعانداي, «يپوتەكامەن ءۇي الۋدا پايىزدى تومەندەتۋ ۇسىنىسىنىڭ ەنبەي قالعانى وكىنىشتى. مۇعالىمنىڭ جالاقىسىمەن پاتەر ساتىپ الا المايسىڭ».

نەگىزگى نيەت نە ەدى؟

بۇل قۇجاتتى اۋەل باستا ازىرلەۋ ماقساتى – پەداگوگتاردىڭ مارتەبەسىن مۇعالىمدەر مەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرىنە بارلىق يگىلىكتى قاراستىرىپ, جۇكتەمەنى ازايتۋ, ءجونسىز تەكسەرىستەر مەن مىندەتتەن تىس فۋنكتسيالاردان اراشالاۋ بولاتىن. بۇل ەلباسىنىڭ 2018 جىلى 5 قازانداعى جولداۋىندا تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلعان. ال ماقساتقا جەتتىك پە؟

قابىلدانعان جاڭا زاڭىمىزدىڭ 6-بابى 3-تارماعىندا: «مەملەكەتتىك ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پەداگوگتارىن ولار كاسىپتىك قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ءىس-شارالارىن وتكىزۋگە تارتۋعا جول بەرىلمەيدى», دەلىنگەن. سوندا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم قىزمەتكەرلەرىن تارتۋعا جول بەرىلە مە؟ ءبىز بولاشاقتا بالاباقشاداعى ورىن تاپشىلىعىن جويۋ تاجىريبەسىن مەكتەپتەردەگى ءۇش اۋىسىمدىق ماسەلەنى شەشۋگە قولدانىپ, جەكەمەنشىك ورتا ءبىلىم بەرۋ وشاقتارىنىڭ سانىن ارتتىرعالى وتىرمىز. الدە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جوعارىداعى باپتى جەكە مەكتەپتەردەگى پەداگوگتاردى ءىس-شارالارىن وتكىزۋگە جۇمىلدىرا الادى دەپ تۇسىنۋىنە بولا ما؟ جوق, «كاسىپتىك قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە» دەگەندى ساباقتان سوڭ سۇيرەۋگە بولادى دەپ ۇعۋعا رۇقسات پا؟ وسىنشاما سۇراق تۋىنداماۋى ءۇشىن ءماتىندى «مەنشىك نىسانىنا قاراماستان بارلىق مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا, سونداي-اق كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پەداگوگتارىن» دەپ جازۋعا بولماس پا ەدى؟..

ەندى وسى زاڭنىڭ 12-بابى 6-تارماعىندا «اۋىلدىق ەلدى مەكەندە كاسىبي قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن پەداگوگقا جەرگىلىكتى وكىلدى ورگانداردىڭ شەشىمى بويىنشا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ نەمەسە سالۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى» دەپ جازىلعان. ء«ۇي نەمەسە ءۇي سالۋعا جەر بەرىلەدى» دەلىنبەگەن. بۇل, اشىعىن ايتقاندا, پەداگوگتاردى جىل اياعىندا قارجىسىن يگەرە الماي قالا بەرەتىن ياكي ۇنەمى جەتكىزبەي جۇرەتىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, ياعني اكىمدىكتەردىڭ قاس-قاباعىنا تاۋەلدى ەتۋمەن تەڭ عوي. اۋىلدىق جەرلەردەگى مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم ساپاسى قالاعا قاراعاندا كەيىن قالعانىن جانە وعان بىلىكتى مامانداردىڭ تاپشىلىعى سەبەپ ەكەنىن قانشا جىلدان بەرى ايتىپ كەلەمىز. اۋىلعا مامان تارتۋ ءۇشىن ارنايى باعدارلاما دا ازىرلەدىك. بىراق ماسەلە تۇبەگەيلى شەشىمىن تاپتى ما؟ جاڭا زاڭ وسى تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا تاپتىرمايتىن مۇمكىندىك ەدى عوي.

وسى ماقالانى جازۋ بارىسىندا بىرنەشە ەلدىڭ بىزدەن بۇرىن قابىلداعان پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى زاڭدارىن, زەرتتەۋلەرى مەن قۇجاتتارىن وقىپ شىقتىق. قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى 1991 جىلدىڭ 31 قازانىندا جاريالاعان «مۇعالىمدەر زاڭىنىڭ» 28-بابى بويىنشا: ء«ارتۇرلى دەڭگەيدەگى جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى مەن مەملەكەتتىك كەڭەس جانىنداعى دەپارتامەنتتەر مۇعالىمدەردىڭ قالالىق جەرلەردە تۇرعىنجاي ساتىپ الۋىنا, جالداۋىنا جانە سالۋىنا جەڭىلدىك جانە ارتىقشىلىق بەرۋگە ءتيىستى. بيلىكتىڭ وكرۋگتەر مەن اۋىلدىق جەرلەردەگى مەملەكەتتىك ورگاندارى ونداعى باستاۋىش جانە ورتا مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ ءۇي ماسەلەسىن شەشىپ بەرۋگە مىندەتتى». كورشى وزبەكستاندا ءبىر جىل بۇرىن كۇشىنە ەنگەن «مۇعالىمنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭىنا ساي قالادان اۋىلعا كەلگەن جاس مامان ءبىرىنشى كەزەكتە باسپانامەن قامتىلادى, جالاقىسى كوتەرىلىپ, جەڭىلدىكپەن نەسيەلەر بەرىلەدى. ال زەينەتكە شىققان مۇعالىمدەردىڭ ايلىعىمەن بىرگە زەينەتاقىسى تولىق تولەنەدى.

ءۇش ەلدىڭ زاڭى, بىراق ماقسات ءبىر – مۇعالىم مارتەبەسىن كوتەرۋ, جۇمىسىنا جاعداي جاساۋ. الايدا ءۇش زاڭنىڭ ماتىنىندە, ىسكە كەلگەندە ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق بار. ءبىزدىڭ زاڭ بويىنشا مۇعالىم جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ شەشىمىن كۇتۋى كەرەك, ال جوعارىداعى شەتەلدىك زاڭداردا وبلىس, قالا, اۋىلدىق اكىمدىكتەر پەداگوگقا كومەك كورسەتۋگە مىندەتتى. وسى تۇستا تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلەنى اينالىپ وتۋگە بولماس. ەلىمىزدە قولدانىسقا ەنگەن جاڭا زاڭدا تەك اۋىلدىق جەرلەردە جۇمىس ىستەيتىن پەداگوگتارعا تۇرعىن-ۇيگە قاتىستى الەۋمەتتىك كومەك (وندا دا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ شەشىمىمەن) كورسەتىلەتىنى جازىلعان. ال قىتاي زاڭىنا قاراساق, پەداگوگ كەرىسىنشە قالالىق جەردە ءۇي ماسەلەسىندە كومەك الۋعا قۇقىلى, مەملەكەتتىك ورگان تيىسىنشە جاردەمدەسۋگە مىندەتتى. شىندىعىندا اۋىلدا جۇمىس ىستەيتىن ماماندار شالعايدا ءۇيى نەمەسە ءۇي سالۋعا جەرى بولعاننان قالادى, قۋىستاي پاتەرگە قول جەتكىزە الماي جۇرگەندەر – قالاداعى مۇعالىمدەر.

اقتاۋ مەن داتتاۋدىڭ اراسى

«پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭىمىزدا پەداگوگتىك ادەپ جونىندەگى كەڭەس تۋرالى ارنايى باپ بار. نەگىزىنەن «پەدكەڭەستەر» ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا بۇرىننان بار. جانە ونىڭ ءمانى مەن ماڭىزى دا ساقتالعان. كەڭەستىڭ ۇسىنىمىمەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسشىسى شەشىم شىعارادى. مۇنىڭ ءوزى مۇعالىمدەر مەن تاربيەشىلەردىڭ باسشىعا باعىنىشتى بولۋىنا الىپ كەلەتىندەي.

جاقىندا ەلوردانىڭ ىرگەسىندەگى جەكەمەنشىك «دارا» مەكتەپ-ليتسەيىندەگى باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمنىڭ ارەكەتى وسىنداي پەداگوگتىك ادەپ جونىندەگى كەڭەستە قارالىپ, سونداعى شىعارىلعان شەشىممەن قاتاڭ سوگىس جانە جۇمىستان شىعارۋ ەسكەرتۋىن العان. پەداگوگتىڭ ەكى ەسكەرتۋدى قاتار العانداعى ايىبى – الكاگولدىك ىشىمدىكتەر تۇرعان داستارقانداعى ارىپتەستەردىڭ وتىرىسىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, WhatsApp جەلىسىنىڭ ستاتۋسىنا جۇكتەگەنى. ەڭبەك كودەكسىنىڭ «تارتىپتىك جازالار تۋرالى» 64-بابىندا جۇمىسكەردىڭ تارتىپتىك تەرىس قىلىق جاساعانى ءۇشىن جۇمىس بەرۋشى الدىمەن ەسكەرتۋ, سوگىس, سونان سوڭ عانا قاتاڭ سوگىس بەرەتىنى كورسەتىلگەن. سونداي-اق وسى كودەكستىڭ «تارتىپتىك جازالاردى قولدانۋ ءتارتىبى» تۋرالى 65-بابىندا ءاربىر تارتىپتىك تەرىس قىلىق ءۇشىن جۇمىسكەرگە ءبىر تارتىپتىك جازا عانا قولدانىلۋ مۇمكىندىگى جازىلعان. كەڭەستە «تەرىس قىلىعى» قارالعان مۇعالىمنىڭ جانىندا سول فوتوعا تۇسكەن كۇنى جولداسى دا بولىپتى. دەمەك, ءبىر جاعى وتباسىلىق كوڭىل كوتەرۋ دە بولعان بولار. بىراق وسى ءۇشىن ەڭبەك كودەكسىنىڭ 2 بىردەي بابىنان اسىرىپ ايىپتاۋ اسىلىق ەمەس پە؟ سوندا پەداگوگتىڭ جەكە ءومىرى جوق پا؟ قىزمەت ۋاقىتىنان تىس كەزدە الەۋمەتتىك جەلىدەگى جەكە پاراقشاسىنىڭ ۋاقىتشا ستاتۋسىن ءوز ەركىنشە جاڭارتا الماي ما؟

بىلەسىز بە؟ وسى وقيعادان كەيىن ايىپ ارقالاعان الگى پەداگوگ ءوز ەركىمەن جۇمىستان شىعۋعا ءماجبۇر بولعان. ويتكەنى, جەلىلەردە تاراتقان ارىپتەستەرىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ونى مەكەمە باسشىسى «جەكە مەنشىگىمە كىرمەڭىز» دەپ ەسىكتەن شىعارىپ سالىپتى. بۇل جايت ءدال «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ قابىلدانار الدىندا ورىن الدى. وسىدان-اق سالماقتى سۇراق تۋادى. جاڭا زاڭدا ارنايى باپ بەرىلگەن كەڭەس ديرەكتوردىڭ اشسا الاقانىندا, جۇمسا جۇدىرىعىندا جۇرگەن قىزمەتكەرلەردەن قۇرىلعاندا قىلىعى قارالاتىن ماماندى اقتاي ما, داتتاي ما؟

جازا مەن جاۋاپكەرشىلىك

ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان زاڭ پەداگوگتاردىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن دە ارتتىرۋدى كوزدەيدى. نەگىزى مۇعالىمدەردىڭ ەڭ باستىسى قوعامدىق ىستەردە قولجاۋلىق بولاتىنى, اسىرەسە سايلاۋ كەزىندە ساندالاتىنى, جۇمىسقا جەگىلەتىنى بەلگىلى. «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ دا وسىنداي باسسىزدىقتاردى جويۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن-ءدى. دەگەنىمىزگە جەتتىك پە؟ جاڭا زاڭدى قابىلداۋ بارىسىندا ەلىمىزدەگى ءتۇرلى زاڭنامالىق اكتىلەرىنە پەداگوگ مارتەبەسى, وقۋشى مەن مۇعالىمگە جۇكتەمەنى ازايتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. سول وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭدا پەداگوگتى كاسىبي مىندەتىنە جاتپايتىن جۇمىستارعا تارتقاندارعا الدىمەن ەسكەرتۋ, سودان سوڭ 1 جىل ىشىندە قايتالانسا عانا (لاۋازىمدى تۇلعالار, اردەڭگەيلى كاسىپكەرلەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا) ءتۇرلى مولشەردە ايىپپۇل سالىناتىنى جازىلىپتى. ال ءبىر جىلدا ەكى سايلاۋ وتكىزىلمەيدى. دەمەك, جاڭا زاڭ پەداگوگتاردى سايلاۋدىڭ سارساڭىنان اراشالاي المايدى عوي, سولاي ما؟

ەندى پەداگوگتاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە كەلەيىك. جوعارىدا اتالعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا كوز تاستاساق, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 127-بابى 1 بولىگىنە ساي كامەلەتكە تولماعان ادامدى تاربيەلەۋ, ءبىلىم بەرۋ, قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ جونىندەگى مىندەتتەر جۇكتەلگەن جان (اتا-انا, پەداگوگ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ وكىلى) ءوز مىندەتىن اتقارا الماسا, 10 اەك (25 مىڭ 250 تەڭگە); وسى باپتىڭ 2-بولىگىنە سايكەس ءبىر جىل ىشىندە قايتالانعان ءىس-ارەكەتكە 15 اەك (37 مىڭ 875 تەڭگە) مولشەرىندە ايىپپۇل نەمەسە 5 تاۋلىككە دەيىن قاماۋعا الىنادى ەكەن. ال 127-باپتىڭ 3-بولىگى بويىنشا كامەلەتكە تولماعان ادامنىڭ الكوگولدىك ىشىمدىكتەردى, ەسىرتكى, پسيحوتروپتىق زاتتاردى تۇتىنۋىنا, قاڭعىباستىقپەن نەمەسە قايىرشىلىقپەن اينالىسۋىنا ياكي قىلمىستىق, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋعا الىپ كەلگەن ارەكەتى ءۇشىن اتا-انامەن بىردەي پەداگوگ تا 20 اەك مولشەرىندە ايىپپۇل (50 مىڭ 500 تەڭگە, وندا دا اەك كولەمى ءوسىپ كەتپەسە) تولەيدى نەمەسە 10 تاۋلىككە دەيىن قامالادى.

جاقسى, پەداگوگتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ارتقان شىعار, بىراق كاسىبي قىزمەتىنەن, ساباق ۋاقىتىنان تىس كەزدە ورىن السا دا جاۋاپ بەرۋگە مىندەتتى مە؟ وسى جاعىن ناقتىلاۋ كەرەك-اق. جارايدى, ناقتىلاندى دەگەننىڭ وزىندە ءدال وسى ماسەلە قىلمىستىق كودەكستىڭ 140-بابىندا كامەلەتكە تولماعان ادامدى تاربيەلەۋ جونiندەگi مiندەتتەردi اتا-اناسىنىڭ نەمەسە وزiنە وسى مiندەتتەر جۇكتەلگەن وزگە ادامنىڭ, سول سياقتى پەداگوگتىڭ نەمەسە وقۋ, تاربيەلەۋ, ەمدەۋ مەكەمەسى جۇمىسكەرiنiڭ كامەلەتكە تولماعان ادامعا قاتىگەزدىك تانىتۋىمەن ۇلاسقان ارەكەتى, ءتيىستى مىندەتىن ورىنداماۋى – لاۋازىمىن اتقارۋ ياكي قىزمەتپەن اينالىسۋ قۇقىعىنان 3 جىلعا دەيiنگi مەرزiمگە ايىرا وتىرىپ نەمەسە ونسىز, 160 اەك-كە (404 مىڭ) دەيiنگi مولشەردە ايىپپۇل سالۋعا, بولماسا سول مولشەردە تۇزەۋ جۇمىستارىنا نە 160 ساعاتقا دەيiنگi مەرزiمگە قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋعا نەمەسە 40 تاۋلىككە دەيىنگى مەرزىمگە قاماققا الۋ ارقىلى جازالاناتىنى قاراستىرىلعان. سوندا پەداگوگ وسى جاعدايمەن بەتپە-بەت كەلگەندە قاي كودەكسپەن جازالانادى؟ الدە ەكى باپتى بىردەي ارقالاپ كەتە بەرە مە؟

ۇمىتتەن ءۇمىت تۋادى

مۇراتىمىز – مۇعالىمنىڭ مارتەبەسى دەپ ەدىك, سۇراعىمىز كوبەيدى. ءيا, زاڭ شىعارۋشى جانە اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان ايتىلاتىن سىنىپ جەتەكشىلىگى, داپتەر تەكسەرگەنى, ماگيسترلىك دارەجەسى ءۇشىن قوسىمشا اقى تولەۋ, ەڭبەك دەمالىسىنىڭ كۇنىن كوبەيتۋ دەگەندەي جاڭالىقتار جاعىمدى بولار. دەگەنمەن ۇستاز قاۋىمى قارنىنىڭ اشقانىنان بۇرىن قادىرىنىڭ قاشقانىنا نالىپ ءجۇر ەدى عوي. ءبىر قىزىق فاكتىنى قوسا كەتەيىك, جاقىندا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى ەرلان جۇرىنباەۆ جۋرناليستەردىڭ سۇراعىنا بەرگەن جاۋابىندا:

–       قاتەلەسپەسەم, بىلتىر عوي دەيمىن, بولات ايۋحانوۆتىڭ ءبىر سۇحباتىنان: «45 جاسىمدا سوڭعى رەت گاملەتتى القىنىپ, ارەڭ بيلەپ شىققانمىن. ال 45 جاستاعى ايەل قانداي كاسىبي ءبيشى بولسىن, جاس كەزىندەگىدەي بيلەي الا ما, ونەرسۇيەر قاۋىمعا ەستەتيكالىق ءلاززات سىيلاي الا ما؟ وسىنى ويلامايتىن ۇكىمەتتە ۇيات بار دەگەنگە سەنبەيمىن», دەگەنىن وقىپ ەدىم. ءيا, بيشىلەر بالەتكە ەرتە جاستان كەلەدى. ولاردىڭ ونەر جولىنداعى ءومىرى تىنىمسىز جاتتىعۋلار مەن دايىندىقتان تۇرادى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, ساحناداعى داۋرەنى تىم قىسقا. جاتتىعۋ كەزىندە جاراقات الىپ قالاتىندارى دا كوپ ەكەن.

وسىنى ەسكەرگەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى «مادەنيەت تۋرالى» زاڭىن جاڭا باپپەن تولىقتىرۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزدى. بۇل باستاما قولداۋ تاۋىپ, پرەزيدەنت قول قويدى. ەندى بالەت بيشىلەرى 20 جىلدىق ەڭبەك وتىلىمەن جۇمىستان شىقسا, زەينەت جاسىنا دەيىن جالاقىسىنىڭ 60 پايىز كولەمىندە اي سايىن مەملەكەتتەن تولەماقى الىپ وتىرادى, – دەپ جازدى.

ءوز سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن قىزعىشتاي قورىعان مينيستر پرەزيدەنتكە ءبىر كىرىپ-شىقسا, جاڭا زاڭدى ازىرلەۋگە كەتكەن تريلليونداعان قارجىنى ءبىرشاما پەداگوگتىڭ ەرتەرەك زەينەتكە شىعۋىنا ءبولىپ بەرىپ ء«بىلىم تۋرالى» زاڭعا ءبىر عانا پۋنكت قوسسا جەتىپ جاتىر ەكەن عوي. البەتتە پەداگوگتاردىڭ سانى بالەت بيشىلەرىنەن الدەقايدا كوپ بولار. بىراق بۇل ءۇمىتتىڭ اقتالاتىنىنا, مۇمكىندىكتىڭ بار ەكەنىنە ايقىن دالەل بولا الادى ەمەس پە؟! زەينەتكە ەرتە شىعاتىن اسكەريلەرگە دە, بيىلدان قاراستىرىلعان بالەت بيشىلەرىنە دە ءارىپ ۇيرەتەتىن ۇستاز قاۋىمى عوي.

جوعارىداعى تۇيتكىلگە قايتا اينالىپ كەلدى دەمەڭىز, «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭدا قاراستىرىلعان بارلىق كومەك پەن قۇقىقتىق قولداۋ تارازىنىڭ ءبىرىنشى, ال زەينەتكە ەرتە شىعۋ, تىم بولماسا بالەت بيشىلەرىندەي مۇمكىندىك ەكىنشى باسىندا تۇرعانداي. تارازىنىڭ ءبىر باسىن ءبىر ءوزى باسىپ تۇرعان تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنى تارقاتىلماعان قۇجاتتىڭ قادىرى قايسى؟..

 

سوڭعى جاڭالىقتار