ادەبيەت • 07 قاراشا, 2019

حوش كەلدىڭىز, ءازيز بەي!

813 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇرىكتىڭ اتاقتى ساتيريك جازۋشىسى ءازيز نەسيننىڭ شىعار­مالارى قازاق قوعامىنا جازۋشىنىڭ كوزى ءتىرى كەزىندە اق ەتەنە بولدى. ءازيز بەيدى ءبىزدىڭ قالامگەرلەر باستاپقىدا ورىس تىلىنەن اۋدارعان بولسا, سوڭعى جىلدارى تىكەلەي تۇرىك تىلىنەن اۋدارۋشىلار دا بار.

حوش كەلدىڭىز, ءازيز بەي!

 

نەسين شىعارمالارىنىڭ شىنايىلىعى, شور بوپ قاتقان ءتۇيىندى ماسەلەلەردى جەڭىل يۋمورمەن جەتكىزە بىلەتىندىگى, اڭگىمەنى قيىننان قيىستىرىپ جاتپاي-اق, بىردەن باستاپ كەتىپ, وقىرماندى ماگنيتتەي تارتىپ تۇرۋى تۇرىك جازۋشىسىنىڭ تۋىندىلارىنا قىزىعۋشىلىقتى, سۇرانىستى ارتتىرا بەرمەك.

نەسيندى قازاقشا سويلەت­كەن قالامگەرلەردىڭ ىشىندە حا­لىقارالىق «الاش» سىيلى­عىنىڭ لاۋرەاتى, جازۋشى عاب­­­­باس قابىش ۇلىنىڭ ورنى ەرەك­­­شە. ولاي دەيتىنىمىز عا­باڭ نەسين شىعارمالارىن اۋدا­­­رۋعا وتكەن عاسىردىڭ 80-جىل­­دارى كىرىسكەن ادام. ءوزى ەس­تە­لىكتەرىندە ءازيز نەسينمەن 1981 جىلى ماسكەۋدە كسرو جازۋ­شىلارىنىڭ جەتىنشى قۇ­رىلتايىندا كەزدەسكەنىن جا­زادى. سول كەزدەسۋدە نەسين تۋ­رالى ما­قالاسى بار كىتابىن سىيلاپ تۇرىپ, اتاقتى سا­تي­ريكتىڭ ءتورت اڭگىمەسىن اۋدار­عانىن وزىنە باياندايدى. ودان كەيىن دە جازۋشىنىڭ نەسين شىعارمالارىن قازاقشا سوي­لەتكەنىن كوبىمىز بىلەمىز. اتاپ ايتقاندا «فۋتبول سۇلتانى» رومانى مەن «اڭگىمە وقي وتى­رىڭىز» دەگەن اتپەن اڭگى­مەلەر جيناعىن شىعارعان. ال جۋىردا ءدال وسى اۆتوردىڭ تارجىماسىمەن نۇر-سۇلتانداعى «فوليانت» باس­پاسىنان ءازيز نەسيننىڭ «سيقىر اينا» كىتابى شىقتى. «سيقىر اينا» «ۇزدىك شەتەل كلاسسيكاسى» سەرياسىمەن جارىق كوردى.

نەسين سوڭىنا باي مۇرا قال­دىرعان قالامگەر. ول قو­لى­نا قالام ۇستاعان 56 جىلدا ءازىل-سىقاق اڭگىمەلەرىنىڭ 34 جي­نا­عىن, 5 ولەڭ جيناعىن, 8 رومانى مەن 6 پەسا قالدىرىپتى. سونشا كوپ دۇنيەنى بۇكىل ادام­زاتقا ورتاق دۇنيە دەسەك تە, ءتۇبى ءبىر تۇركى دۇ­نيەسىنىڭ وكىلى رەتىندە ونىڭ كەيىپكەرلەرى ءدىنى مەن ءدىلى بولەك بوتەندەردەن  گورى وزىمىزگە ەتەنە, ءتىپتى ولاردى ءبىز جاقسىراق تانيتىن سياق­تىمىز. بۇل ءبىر جاعىنان مەنتاليتەتكە قاتىستى بولسا, ەكىن­شىدەن, كەيىپكەرلەرىنىڭ قيال دۇنيەسىندە ەمەس, كادىمگى تۇر­مىستىق-الەۋمەتتىك ماسە­لەلەرمەن كۇنىنە بىرنەشە مارتە جولىعىپ, «جەر بەتىندە» ءومىر سۇرۋىمەن دە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ءتۇرلى تاعدىر, ءتۇرلى ماماندىق يەسى, ءتۇرلى مىنەز-ق ۇلىق, ءتۇرلى سيپاتتاعى بەينەلەر ءازيز نەسين قالامىنا ىلىنگەندە ءتىرى بەينەلەردەي اسەر ەتەتىنىن دە ايتۋ كەرەكپىز. مى­سالى, «گازەت نەگە جابىلدى؟» اڭگىمەسىنىڭ كەيىپكەرىن ءوزىمىز جۋرناليست بولعان سوڭ با, شىنايى قابىلدايمىز. ول كەيىپكەر نە دەيدى: «مەنىڭ ماقالام گازەتتىڭ ەڭ ەلەۋلى, ەڭ كولەمدى ماتەريالى بولدى. جۋرناليستىك تىرلىكتەگى ەڭ ءبى­رىنشى ءىرى تابىسىم بولدى. ءسويتىپ ءبىزدىڭ گازەت باسقا گازەتتەرگە شاڭىن دا كورسەتپەي كەتتى. باسقا گازەتتەردىڭ ءبارى دە كونتسەرت جايىندا ءبىرىنشى بەتتەرىنە بىرەر جول عانا حابار بەرىپ, ونىڭ كەيىنگە قال­دى­رىلعانىن ايتىپتى. ال مەن قويىلماعان كونتسەرت تۋرالى ماقالا جازۋدا دۇنيە جۇزىندەگى تۇڭعىش سىنشى بوپ شىعا كەلدىم». كۇلكىلى ءيا. بىراق گازەت ودان جابىلماعان عوي. شەتەلدى ارالاۋعا اتتانعالى تۇرعان مەم­لەكەت قايراتكەرلەرىنەن قۇ­رىل­عان دەلەگاتسيا سۋرەتىنىڭ استىنا «جەرگىلىكتى اسىل تۇ­قىم­دى سيىرلار» دەپ, ال اسىل تۇقىمدى سيىرلاردىڭ سۋرە­تىنىڭ استىنا ء«بىزدىڭ دەلە­گا­تسيانىڭ ەۋروپانى ارالاۋعا ۇش­قالى تۇرعان ءساتى» دەپ تۇسىنىكتەمە بەرىلگەن. مۇن­داي كۇلكىلى دە قىزىقتى جايتتار ءبىزدىڭ گازەتتەردە دە تالاي ورىن العان شىعار!

ءازيز نەسيننىڭ «سيقىر اينا» كىتابىنا جيىنى ەلۋ ءتورت اڭگىمە ەنگىزىلگەن. ونىڭ ىشىندە وزىمىزگە ەتەنە تانىس «پو­ليتسەيلەرگە ج­انىم اشيدى», «بالەنىڭ ءبارى ش ۇلىقتان باستالادى», «شاراپحاناداعى سىرلاسۋ», «شەرمەندە قاشان تۋعان؟», «سيرەك كەزدەسەتىن سۇمىراي», «مىسەكەڭ سورلادى», ء«ۇش پەرىشتەنىڭ شەشەسى», «كادىمگى ەسەكپىز», ء«وزىن ءوزى تانىماعان كورول» سىندى اڭگىمەلەردى دە كورىپ قۋانىپ قالدىق. كلاسسيكانىڭ اتى كلاسسيكا ەمەس پە؟ قاشان وقىساڭ دا جاڭا قىرىنان اشىلا بەرەدى. ءازيز نەسين اڭگىمەلەرى دە سونداي. «بۇرىن وقىعام» دەپ تومسارىپ قالمايسىڭ. وقىر­ماندارىن كۇلدىرىپ وتىرىپ مۇ­ڭايتاتىن, مۇڭايتىپ وتىرىپ ويلانتاتىن نەسين اڭگىمەلەرىنە «حوش كەلدىڭىز» دەيمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42