قازاقستان • 04 قاراشا، 2019

جوعارى وقۋ ورىندارى جۇمىسسىزداردى كوبەيتىپ وتىر ما؟

109 رەتكورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا ءبىلىم بەرۋمەن ەمەس، ديپلوم ساتۋمەن اينالىساتىن ۋنيۆەرسيتەتتەردى قاتاڭ سىنعا العان ەدى. باس باسىلىم بەتىندە جوو-لار جونىندە ۇدايى تۇيتكىلدى تاقىرىپتار كوتەرىلىپ كەلەدى. البەتتە پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي، كەيبىر ۋنيۆەرسيتەتتەر لايىقتى دەڭگەيگە قول جەتكىزە الماي، مەملەكەتتەن قولداۋ كورسەتىلسە دە ءبىلىمدى بيزنەسكە اينالدىرىپ وتىر. مۇنداي ءسوز كوبىنە جەكەنىڭ يەلىگىندەگى ۋنيۆەرسيتەتتەرگە قاراتا ايتىلادى. وسى ورايدا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جۇرگىزگەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا رەيتينگتە ەكى شەت ءتىلى، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى سىندى ماماندىقتاردى وقىتۋدا ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنگەن ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، الەۋمەتتىك عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى تەليسجان ايتكازينمەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

– ءسىز 40 جىلدان اسا جوعارى ءبى­لىم سالاسىندا، ونىڭ ىشىن­­دە ل.ن.گۋمي­لەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلت­تىق ۋني­ۆەر­سيتەتىندە كافەدرا مەڭ­گە­رۋشىسى، پرەزي­دەن­ت جانىنداعى مەم­­لە­كەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ دي­رەك­­تورى بولىپ قىزمەت اتقاردىڭىز. ءوز تاجىري­بەڭىزگە سۇيەنىپ، سونداي-اق ەكى كە­زەڭ­نىڭ كۋاگەرى رەتىندە ايتىڭىزشى، بار­­لىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بيىك ساتىسى سانالاتىن جوعارى ءبىلىمنىڭ بىزدەگى احۋا­­لى قالاي؟

– جوعارى ءبىلىمنىڭ قازىرگى قاۋقارى جالپى نەمەسە سالىستىرمالى تۇردە ايت­قاندا جاقسى، العا ىلگەرىلەۋ بار. جۇر­گى­زى­لىپ جاتقان جۇمىستاردى بىرىڭعاي جوققا شى­عارۋعا بولمايدى. وسى كۇنى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ، باسشىلىققا كەلىپ، ءار سالانى سۇيرەپ جۇرگەن جاندار – تاۋەل­سىز­دىك جىلدارىنان بەرگى ۋاقىتتا ۋني­ۆەرسيتەتتى بىتىرگەندەر. مۇنىڭ ءوزى جوعارى ءبىلىم­نىڭ بىلىكتى ماماندار دايار­لايتىن دەڭ­گەيدە ەكەنىن كورسەتەدى. دەگەنمەن ءالى دە العا جىلجۋدى قاجەت ەتەتىن تۇستارى بار­شىلىق.

بۇگىندە جوعارى ءبىلىم جۇيەسى كوپتەگەن جاڭارتۋدان ءوتتى. بولون پروتسەسى دەپ ايتىپ جۇرگەن جۇيە ستۋدەنتتەردى ىزدە­نۋ­گە، وقىتۋشىلارمەن ءبىلىم الماسۋ جا­عى­نان تىعىز قارىم-قاتىناس ورنا­تۋ­عا يتەرمەلەيدى. بىراق ءبىز وسىنداي حالىق­ارا­لىق تاجىريبەنىڭ ءوزىن قازاقىلىق­قا يكەمدەپ تاستايمىز. ايتالىق، ستۋ­دەنت­تەردىڭ «بارلىق ساباقتان ۇزدىك بولىپ تۇرمىن، ءسىزدىڭ ساباقتان عانا بالل كورسەتكىشىم تومەن بولىپ وتىر» دەپ باستالاتىن وتىنىشىنەن اسىپ كەتە المايمىز. تىرىسىپ جۇرگەنىن، تالابىن ەسكەرەمىز دە، ستۋدەنت ءبىلىمىن الدەقايدا جوعارى باعالاپ جىبەرەمىز. بۇل – ءبىر عانا مىسال. كەيبىر ءتارتىبى دە، ءبىلىمى دە ناشار ىزدەنۋشىلەردى وقۋدان شىعارۋدا دا وسىنداي قازاقىلىققا سالامىز. مۇنىڭ سوڭى نەگە الىپ بارادى؟ وسىنداي ستۋدەنتتەر ءىلىنىپ-سالىنىپ بەلدى، ۇلتتىق، مەملەكەتتىك جوو-نى ءبىتىرىپ، ديپلومىن الادى. ال كەيىن تۇيىندەمەسىن ءتۇرلى جاقسى مەكەمەلەرگە جىبەرەدى، جاقسى ۋنيۆەرسيتەت بەرگەن ديپلوم جۇمىسقا تۇرۋعا كومەكتەسكەنىمەن، ءارى قاراي الىپ كەتە المايدى، كەيبىرى ءتىپتى سىناقتان دا وتە المايدى. وسىدان جوعارى ءبىلىمنىڭ بەدەلى تومەندەي بەرەدى. قازىر گرانتقا ءبىر ادامنىڭ ورنىنا ەكى ادام دا تالاسپاي تۇر، ياعني تەستىلەۋ، كوميسسيا جوو-لارعا ەڭ تالانتتى تالاپكەرلەردى تاڭداپ بەرە الماي وتىر. سول سەبەپتى سالماق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە كوبىرەك تۇسەدى. ۇزدىكتەردى ىرىكتەۋ ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسۋدەن بىتىرۋگە دەيىن ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ وتىرۋى قاجەت. سوندا «جوعارى ءبىلىمدى» دەگەن ءسوزدىڭ دە سالماعى ارتادى.

– سوناۋ 1994 جىلى «قازاقتاردىڭ مۇراتى»، بەرىدە «قاز­اق وي­شىل­دا­رىنىڭ قوعامدىق مۇ­رات­تا­رى» سىندى قازاق-ورىس تىلدەرىندە مونو­گرا­فيا­لا­رىڭىز جارىق كوردى. دوكتورلىق ديس­سەرتاتسياڭىزدىڭ تاقىرىبى دا «قا­زاق­تاردىڭ قوعامدىق مۇراتتارىنا تاري­حي-فيلوسوفيالىق تالداۋ» بولىپتى. مۇرات تۋرالى ءجيى جازىپسىز. ال جال­پى ءبىلىمنىڭ مۇراتى نەدە؟

– 1980-جىلدارى كەڭەستىك ەلدەردىڭ ازاماتتارى 15 رەسپۋبليكانىڭ ىشىندە ءبىر مەملەكەتتىڭ وبلىستارى سەكىلدى كىرىپ-شى­عىپ جۇرە بەرەتىن. تاجىكستاننىڭ استاناسى دۋشانبەدە ءىرى كونفەرەنتسيا ءوتتى. سوندا العاشقىلاردىڭ ءبى­رى بولىپ «قازاق ويشىلدارىنىڭ مۇراتتارى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادىم. ءتۇرلى ەلدەن جينالعان دەلەگات­تار­دىڭ الدىندا اباي، شوقان مەن ىبى­راي­دىڭ فيلوسوفيالىق ويلارى مەن قوعامدىق مۇراتى تۋرالى ءسوز قوزعادىم. باياندامامدى بىتىرگەننەن سوڭ سۇراققا كەزەك بەرىلدى. سول ساتتە ماسكەۋدەن كەل­گەن ءبىر عالىم: ء«بىز ءاردايىم قازاق عا­لىم­دا­رى­نىڭ ەڭبەكتەرىنەن ءوزىڭىز الگىندە اتاپ وتكەن سول ءۇش تۇلعانىڭ ەسىمىن ەستيمىز. سوندا سىزدەردە باسقا ويشىلدار جوق پا؟ ۇشەۋىنە دەيىن دە، كەيىن دە ەشكىم بولمادى ما؟»، دەپ سۇرادى. قال-قادەرىم جەتكەنشە ءتۇسىندىرىپ، بار ەكەنىن بارىمدى سالا جەتكىزىپ، اتالعان ءۇش تۇلعا تەك تاڭداۋلىلارى بولعانىن ايتىپ باق­تىم. وسى وقيعادان كەيىن نامىستانىپ، اڭىزدارداعى، اۋىز ادەبيەتىمىزدەگى ويشىلداردى زەرتتەپ، كەيىنگى عىلىمي ەڭبەكتەرىمە ارقاۋ ەتتىم.

مۇرات دەگەن ءوزى ءبىر عاجاپ ءسوز، ماعى­نا­سى اۋقىمدى، ويتكەنى ول تاريحتان تەرەڭ تامىر تارتا وتىرىپ، بولاشاقپەن بايلانىستىرادى. قازاقتا كوپتەگەن فولكلورلىق شىعارمالار «ماقسات-مۇراتىنا جەتىپتى» دەگەن سويلەممەن اياقتالادى. «مۇراتىڭا جەت» دەپ تە باتا بەرەدى. ال ءبىلىمنىڭ مۇراتى – كوبىمىز قايتالاي كەتەتىن ساپاسىنان دا بۇرىن قاجەتتىلىگىندە جاتىر. جينالعان ءىلىم قوعامنىڭ قاجەتىنە جاراۋى، پايداسىنا اسىپ، بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ءوز جەمىسىن بەرۋى كەرەك.

– قازىرگى ۋنيۆەرسيتەتتەر دەڭ­گەيىن تۇ­لەكتەرىنىڭ جۇمىسقا تۇرۋ كورسەت­كى­شىمەن ولشەيدى. كەيبىر جوو-لار ءوز ىشىندە جالعان ساراپتاما جۇرگىزىپ، بى­تى­رۋشىلەرى ءار جەردەن اكەلىپ بەرگەن «جۇمىس ىستەيتىنى تۋرالى» انىقتاما ار­قىلى ەسەپ بەرەدى. جالپى جوو-لاردىڭ رەيتينگى قا­لاي جاسالۋى كەرەك؟

– رەيتينگ نەگىزىنەن سۇرانىستاعى مامان­دىقتاردى ناتيجەلى دايىنداپ وتىر­عانىنا قاراي جۇرگىزىلۋى كەرەك. ال جاي عانا جۇمىس ورنىنان الىناتىن انىقتامامەن ازىرلەنگەن ەسەپ ناقتى كور­سەت­كىشكە كەپىلدىك بەرە المايدى. سەبەبى تۇلەكتەر ءوزىنىڭ بىتىرگەن جوعارى وقۋ ورنىنا انىقتامانى باسشىلىعىندا تانىسى بار مەكەمەلەردەن ءمور باس­تىرىپ، انىقتاما الىپ بەرە سالادى. بۇعان مۇنداي قاعازدى قابىلداپ الۋعا ۋنيۆەرسيتەتتەر دە مۇددەلى، سول سەبەپتى ولارعا ماماننىڭ قايدان، قانداي جولمەن انىقتامانى الىپ كەلگەنى ماڭىزدى ەمەس. بار بولسا، بولعانى. ەڭ قيىنى، وسى جۇمىسقا باقىلاۋ جاسالمايدى. ياعني، رەيتينگ اشىق ءارى ادال قورىتىندى بەرۋى ءۇشىن انىقتاما تۇلەكتەردەن ەمەس، وندىرىستەن الىنۋى ءتيىس.

– ءاربىر ۇيدە ديپلومى ساندىقتا جاتقان ءبىر ادام بار. قوعام ىشىندە «جوعارى ءبىلىمدى بولۋ» جاپپاي ۇردىسكە اينال­دى. دامىعان ەلدەردە مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ 30 پايىزى عانا ۋنيۆەرسيتەت بىتىرەدى. كەڭەس وكىمەتى كەزىندە ەلىمىزدەگى جوعارى ءبىلىمدى جانداردىڭ مولشەرى دە وسى شامالاس بولعانىن ۇلكەن­دەردەن ەستيمىز. ءبىز قازىر العا ىل­گە­رى­لەۋدىڭ ورنىنا وسىدان 30-40 جىل بۇ­رىنعى جاعدايدان دا كەرى كەتىپ بارا­مىز با؟

– ۇكىمەت شىققان شىعىننىڭ، قور­جىن­نان الىنعان قاراجاتتىڭ ەسەبىن الىپ وتىرۋى كەرەك. جىل سايىن 50 مىڭنان اسا ادامعا مەملەكەتتىك گرانت بەرىلەدى. دەمەك، ۇكىمەت 3-4 جىلدىڭ ىشىندە وسىنشا ادامعا جۇمىس ورنىن دايىنداپ قويۋى قاجەت. جا­ۋاپ­تى مينيسترلەر مەن جوعارىداعى باس­شىلار گرانت سانىن جىل سايىن كوبەيتۋدى جۇمىسىنىڭ جەتىستىگى رەتىندە، وزىنە ۇپاي جيناۋعا پايدالانادى. بىراق بۇل جۇيە جوعارى ءبىلىمدى جۇمىسسىزداردىڭ قاتا­رىن كوبەيتۋگە جۇمىس ىستەپ جاتقانىن باعامداي بەرمەيمىز. ماسەلە – وسىندا.

– جوو-لاردى، ونىڭ ىشىندە جەكە­مەن­شىك ۋنيۆەرسيتەتتەردى قىسقارتۋ تۋرالى ءسوز ءبىرازدان بەرى قوزعالىپ كەلەدى. بۇل جۇمىس ناتيجەلى بولۋ ءۇشىن قانداي جولمەن جۇرگىزگەن ءجون؟

– بۇل اڭگىمە سوڭعى 3-4 ءمينيستردىڭ قىزمەتىمەن قاتار ايتىلىپ كەلەدى. جالپى ادامنىڭ وتكەندەگى قاتەلىكتەرى بولاشاقتا قابىلدايتىن شەشىمدەرىنە ساباق بولۋى كەرەك جانە جيناعان تاجىريبەسىن پايدالانۋى ءتيىس. بۇگىنگى ادام ساناسىن جەتىلدىرۋ، ونىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى پراكتيكالىق عىلىمنىڭ نەگىزگى مىندەتىنە اينالىپ وتىر. عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ دامۋى، تۇرمىستىق دەڭگەيدىڭ وزگەرۋى جۇمىسشى شارۋادان باسقا دا الەۋمەتتىك سالانىڭ وكىلدەرىنەن ەڭبەككە دەگەن ەڭبەك­سۇيگىشتىك پەن تەمىردەي ءتارتىپتى، شىعار­ماشىلىق قارىم-قاتىناس، جوعارى دەڭگەيدەگى ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەت پەن جا­ۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەدى. بۇگىنگى عىلىم الەۋمەتتىك ينستيتۋت سياقتى ءوندى­رىس بىر­لىگىن، عىلىمي باسقارۋ، عىلى­مي تالاپ سىندى قۇرىلىمدارعا نەگىزدەلگەن.

ەلدەگى تەحنيكا سالاسىنىڭ تۇرالاپ قالۋىنا نەگىزگى سەبەپ – 1996 جىلعى جوو-لاردى جاپپاي وڭتايلاندىرۋ نەگىزىندە 20-دان استام ءبىلىم وشاعى بىرىكتىرىلىپ، كەيبىرى جويىلىپ كەتتى. ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن تەحنيكالىق ينستيتۋت پەن پەداگوگيكالىق ينستيتۋت بىرىكتى. مىسالى، سەمەيدەگى مال دارىگەرلىك ينستيتۋتى پەداگوگيكالىق ينتيتۋتپەن قو­سىل­دى. شىمكەنتتە كەڭەس وداعىنا بەل­گىلى، مىقتى حيميكتەردى دايار­لايتىن حي­ميا-تەحنولوگيا ينستيتۋتى، جامبىلدا گيدرو­مەليوراتيۆتىك (كەڭەس وكىمەتى كەزىندە 2-3 ينستيتۋت قانا بولاتىن)، پاۆلو­دارداعى يندۋستريا ينستيتۋتى، وسكە­مەندەگى جول-قۇرىلىس ينستيتۋتى، اقمولا وبلىسىنداعى ينجەنەرلىك-قۇ­رى­لىس ينستيتۋتى جانە ت.ب. تۇبەگەيلى جو­يىلدى. قازىر يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى نەگىزىندە ءىرى جوبالار ىسكە اساتىن بولسا، ءوز ىشىمىزدە ماماندار تابۋ قيىنعا تۇسەدى. سول سەبەپتى سىرتتان ماماندار الدىرۋعا ءماجبۇرمىز. تەحنيكالىق جوو-لار جويىلسا، قايتادان سول دەڭگەيگە جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. كەز كەلگەن ەلدىڭ ەكونوميكاسىن ۇستاپ تۇراتىن ءوندىرىس ورىندارى دەسەك، سالاداعى بىلىكتى ماماندار سانىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزى وراسان. بۇل قىسقارتۋ كەزىندە تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە تيىسپەسىن دەگەن ءسوز ەمەس، بولاشاققا، قوعامعا، ومىرگە قاجەت مامانداردى ساپالى دايىندايتىن جوو-لاردىڭ قالعانى دۇرىس. نەگىزى قىسقارتۋ دەگەننەن گورى جۇيەلەۋ كەرەك دەگەندى قولدايمىن. سەبەبى ءبىر-ءبىرىن قايتالاپ، دۋبليكات جاساۋمەن اينالىسىپ وتىرعان ۋنيۆەرسيتەتتەر بار. مىسالى، نارىكباەۆ اتىنداعى كازگيۋ اۋەلدە قۇقىق سالاسىنىڭ ماماندارىن دايىندايتىن جوو بولىپ اشىلدى، سوعان ساي جۇمىس ىستەدى. قازىر قاراساڭىز، پسيحولوگيا، اۋدارما ءىسى، ەسەپ جانە اۋديت، ءتىپتى تۋريزم سالاسى بويىنشا دا مامانداردى دايارلاي بەرەدى. جۇيە كەرەك.

– ۋنيۆەرسيتەتتەردەگى وقىتۋ­شى­لار مەن پروفەسسورلاردىڭ الاتىن ايلىعى ماردىمسىز. كەيبىرى ءتىپتى بالاباقشا تاربيەشىسىنەن دە از جالا­قى الادى. بۇل جوعارى ءبىلىمنىڭ ساپاسىن تۇسىرۋگە اسەر ەتىپ تۇرعان بىردەن-ءبىر سەبەپ سەكىل­دى. وسىدان كەلىپ ستۋدەنتتەردەن اقشا جيناۋ باستالادى. جوو-داعى جەم­قور­لىق­تى قالاي جويۋعا بولادى؟

– ماماندىعىن سۇيگەن ادام ونى وزگە­سى­مەن الماستىرمايدى، البەتتە. دەگەنمەن لوگيكاعا سالساق، جوعارى ءبىلىم بەرەتىن ماماننىڭ جالاقىسى دا جوعارى بولۋ كەرەك. ال جالاقى از بولعان سوڭ ستۋدەنتتەردەن اقشا جينايدى دەۋ – قاتە پىكىر. اشكوز ادامعا ميلليون ايلىق تاعايىنداپ قويساڭ دا جەيدى. جالپى، جوو-لارداعى جەمقورلىق جوعارى ءبىلىمنىڭ جەگى قۇر­تىن­داي بولىپ وتىر. ءبىلىم ساپاسىنىڭ جاڭا بيىككە كوتەرىلە الماي وتىرعانىنا بىردەن-ءبىر سەبەپ وسى. ونى جويۋدا قاتاڭ تالاپ پەن ءتارتىپ كەرەك. ءارى بۇل پارانى العانعا دا، بەرگەنگە دە بىردەي قولدانىلۋى ءتيىس. ماسەلە سوندا عانا شەشىلەدى. مەن ستۋدەنتتەن اقشا السام، كاسىپكەر ەمەس، قىلمىسكەرمىن عوي. بەرەتىن ادام دا سونداي. دەمەك، ەكەۋى دە جازالانعانى ءجون. وسىنداي جاعدايعا جەتپەيىنشە، تىيىلمايدى. مامان جۇمىسقا كىرۋدىڭ الدىندا جالاقىسىنىڭ مولشەرىن بىلەدى، كۇنكورىسىنە جەتپەي مە، وندا بولاشاعىن باعامداپ بارىپ شەشىم قابىلداۋ قاجەت. بۇل ارينە وقىتۋشىلاردىڭ ايلىعىنا كوڭىلىم تولادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. بىراق جوو-داعى جەمقورلىق جالاقىعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. وقىتۋشىنىڭ كاسىبيلىگى مەن ادامدىق قاسيەتىنە بايلانىستى. اقشا الماق تۇگىلى ونىڭ جانارىنداعى تىلەنىپ تۇرعان كەيپىنىڭ ءوزى ار-نامىستىڭ تومەندىگىن كورسەتەدى. ال مۇنداي مامان تاربيە مەن ءبىلىم بەرە المايدى. سوندىقتان جەمقورلاردى تەك قۋ كەرەك. ستۋدەنتتەن اقشا المايتىن، ناتيجەلى جۇمىس ىستەيتىن، بەدەلدى ادال ەڭبەگىمەن جيعان مامانداردىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ دە جوو-داعى جەمقورلىقتى جويۋعا كوپ كومەكتەسەدى.

– ءبىلىم بەرۋدى رەفورمالاۋ نەمەسە جا­ڭالىققا ۇمتىلۋ كەزىندە «اتتەگەن-اي» دەگىزەتىن، بۇرىنعى ءبىر باعىتقا قاي­تا تۇسكىڭىز كەلەتىن كەز بولا ما؟

– بيىل مىڭداعان تۇلەك وقۋ ءبىتىرىپ، ديپلوم الدى. ءار ۋنيۆەرسيتەتتى ورتا ەسەپپەن 1 مىڭ ادام ءتامامدايدى دەسەك، 130-دان اسا جوو-دان 100 مىڭنان اسا ادام جۇمىس ىزدەۋگە شىقتى دەگەن ءسوز. وسىنشا تۇلەكتىڭ جارتىسى بۇعان دەيىنگى جۇمىسسىزدار «اسكەرىنىڭ» قاتارىنا قوسىلادى. كەلەسى جىلى تاعى كوبەيەدى. 1988 جىلى كيەۆتە وتكەن حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسياعا قاتىستىم. سوندا ءبىزدى جەرگىلىكتى كەڭشارعا الىپ باردى. سول جەردە «كازاحستان» («قازاقستان») دەگەن جازۋى بار تراكتوردى كوردىم. ۋك­را­ين تراكتورشىسىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل تەحنيكاعا جەتەتىنى جوق. وسى ۋاقىتتا پاۆلودارداعى تراك­تور زاۋىتى جابىلىپ جات­تى. ەڭ وكىنىش­تى­سى، جاستار تۇرماق، ءوندىرىس سالاسىندا جۇرگەن ورتا بۋىن وكىل­دە­رىنىڭ ءوزى كەزىندە سۇرانىسقا يە بولعان، ءىرى تراكتور زاۋىتىنىڭ بولعانىنان بەيحابار. بۇل زاۋىت كەزىندە 45 مىڭ جۇمىسشىنىڭ اۋزىن اسقا، قولىن ىسكە جارىتتى. قازىر جۇمىسسىز جۇرگەندەرگە ءبىر كەزدەرى ەلىمىزدە 45 مىڭ قىزمەتكەر ەڭبەك ەتكەن زاۋىت بولعانىن ايتسام، كۇيىنىپ كەتەر ەدى. دامىدىق دەيمىز، سونداي زاۋىتتار بار ما قازىر؟ جۇمىسسىز جۇرگەن جاستاردىڭ جايى ويىما ورالسا، ەسكى جۇيەگە قايتا تۇسكىم كەلىپ، كەرى شەگىنە المايتىنىمىزدى ءبىلىپ ءىشىم اشيدى.

– جوعارى ءبىلىمنىڭ بولاشاعىن قا­لاي ەلەستەتەسىز؟

– قاجەتتىلىك پەن مۇقتاجدىق تومەن­نەن باس­تالادى. سودان سوڭ جوعارى­دا­عىنى قوز­عايدى. قوعامنىڭ ءوز ىشىن­دە ءوندىرىس قارىش­تاي دامىپ، مامان­دى ىزدەي باستاسا، جوو-عا دەگەن جاۋاپ­كەر­شىلىك تە، سۇرانىس تا ارتادى. ەر­تەڭ­گى مامان بولاتىن ادامدا ء«وندى­رىس وركەندەسە، ءبىز بيىكتەيمىز» دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقاندا ەل دامۋى العا جىلجي باستايدى. قاراپايىم مىسال، اۋىلداعىلار مال باعۋدان قاشادى. ونىڭ ءوزى تۇنىپ تۇرعان ءوندىرىس. تەحنيكا مەن تەحنولوگيا دامىعان ءححى عاسىردا مال شارۋاشىلىعى شيكىزاتپەن شەكتەلمەي، دايىن ءونىم شىعارۋعا دەيىن جەتكىزەتىن ماماندارعا سۇرانىستى كۇشەيتەدى جانە زاۋىتتار اشۋ ارقىلى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا جول اشادى. وسىنداي مىسالدى ءار سالادان كەلتىرۋگە بولادى. ال جوعارى ءبىلىم سول سالانىڭ بارىنە مامان دايىندايدى. ۋنيۆەرسيتەتتەرگە سۇرانىس پەن تالاپ تومەننەن كەلەدى. سول سەبەپتى ءبارى – قاراپايىمنان كۇردەلىگە قاراي جۇرەتىن قا­لىپتى قۇبىلىس.

 

اڭگىمەلەسكەن

ايدانا شوتبايقىزى،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

ۆەتەريناريا ادامزاتتى ەمدەيدى...

ايماقتار • بۇگىن، 15:55

جولدىڭ جاۋى – اۋىر جۇك كولىكتەرى

ايماقتار • بۇگىن، 13:14

ساقتىق شارالارىن ساقتاۋ ماڭىزدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 13:08

تۋريزم دامىسىن دەسەك...

قازاقستان • بۇگىن، 12:55

ءتۋريزمنىڭ تۇرالاعان تۇستارى كوپ

قازاقستان • بۇگىن، 12:46

يتاياقپەن اس ىشكەن ايەل

رۋحانيات • بۇگىن، 10:30

ۇقساس جاڭالىقتار