قوعام • 04 قازان، 2019

باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى ەر ادام بولۋى ەرسى ەمەس

73 رەتكورسەتىلدى

جۋرناليستىك جولدا تالاي جانمەن جولىعاسىڭ، كەيبىرى ءتىپتى ەسىڭدە قالمايدى. بىراق سونىڭ ىشىندە قانشاما ۋاقىت وتسە دە ۇمىتىلمايتىن، قايتا قۇرمەتىڭ ارتا تۇسەتىن كەيىپكەرلەر بولادى. سونىڭ ءبىرىن ەلوردا­نىڭ ىرگەسىندەگى مەكتەپتەن كەزدەستىردىك.

ءبىر باعدارلاماعا سيۋجەت تۇسىرۋگە بارعانبىز، ديرەكتور باستاۋىش سىنىپتىڭ مۇعالىمىنە جاڭارتىلعان باعدارلاما بويىنشا سۇحبات بەرەتىنىن ەسكەرتىپ قويعانىن ايتتى. كامەرامىز بەن ديكتوفونىمىزدى سايلاپ، مەكتەپ باسشىسىنان الگى مۇعالىمىنىڭ قايدا ەكەنىن سۇرايمىز. ول: «مىنە، جانىڭىزدا تۇر»، دەپ ەر مۇعالىمدى كورسەتتى. ءتۇسىرۋ توبى تۇسىنبەگەن كۇيى: «بىزگە باستاۋىش سىنىپتىڭ مۇعالىمى كەرەك»، دەپ ناقتىلاپ قويامىز. سوندا مۇعالىم سوزگە ارالاسىپ: «مەن باس­تاۋىش سىنىپتىڭ مۇعالىمىمىن»، دەپ ك ۇلىمسىرەدى. ۇستازداردىڭ كاسىبي مەرەكەسى قارساڭىندا 2 جىلدان كەيىن التىنبەك مۇقىشەۆتى «ۇركەر» ش­ا­عىن اۋدانىنداعى №69 مەكتەپ-گيمنازياسىنان تاۋىپ، سوزگە تارتتىق.

«بۇگىندە مۇعالىم بولىپ جۇرگەنىم – بالا كۇندەگى ارمانىمنىڭ ورىندال­عانى. 2005 جىلى ەل استاناسىنداعى گۋمانيتارلىق كوللەدجدىڭ «باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى» ماماندىعىنا وقۋعا ءتۇستىم. 4 جىل زىمىراي ءوتىپ، الدىمنان وقۋشىلار شىعا كەلگەندە تولقىدىم. بالا ارمانىما قول جەتكىزگەندەگى قۋانىش سەزىمى جاۋاپ­كەرشىلىكپەن استاسىپ، قايناعان قازانعا قويىپ كەتتىك. مىنە، بيىل وسى قىزمەتتە تابان اۋدارماي جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمە 10 جىل تولىپتى»، دەيدى. التىنبەكتىڭ ايتۋىنشا، اتا-انالار ەر مۇعالىمدى كورگەندە، بالاسىنىڭ سىنىپ جەتەكشىسى ەكەنىن بىلگەندە سەنىمسىزدىكپەن كۇدىكتەنە قاراپتى. البەتتە اتا-انالاردى دا تۇسىنۋگە بولادى، ەر مۇعالىمدى، انى­عىندا باستاۋىش سىنىپقا ساباق بەرەتىن اعايدى العاش كورگەندەگى ءبىزدىڭ كۇيدى كەشكەن بولار. سول ساتتە كەيىپكەرىمىز اتا-انالارعا الدىمەن بالاسىن ەڭ بولماعاندا ءۇش كۇنگە قالدىرۋىن، ۇناماسا باسقا سىنىپقا اۋىستىرىپ الۋىنا بولاتىنىن ايتادى. ال وقۋشىلار ءۇش كۇننەن كەيىن مۇعالىمىنە باۋىر باسىپ ۇلگەرەدى. بالاسىنىڭ تاڭداۋىنا كونبەيتىن اتا-انا بار ما؟ بولسا دا قازىر سيرەك-اۋ. وسىلايشا، التىنبەكتىڭ قارىپ تانىتقان بالالارى بۇگىندە جوعارى سىنىپتاردا وقىپ ءجۇر. بۇل مەكتەپتەگى وقۋشىلار جەرگىلىكتى اتا-انالار مەن مەكتەپ مۇعالىمدەرى ءۇشىن تاجىريبە الاڭى ىسپەتتى. جوعارى سىنىپ­تاعى مۇعالىمدەر باستاۋىش سىنىپتا ەر مۇعالىمنەن وقىعان ۇل بالالاردىڭ تاربيەسى ايەل مۇعالىمنىڭ سىنىبىندا بىتىرگەندەرگە قاراعاندا جىگەرلى، قاجىرلى، ءتوزىمدى كەلەتىنىنە كوز جەتكىزگەن كورىنەدى.

التىنبەك وسى جىلدار ىشىندە جۇمىسىمەن قاتار جوعارى وقۋ ورنىن دا العاشقى ماماندىعى بويىنشا ءبىتىرىپ العان. ءۇش بالانى تاربيەلەپ وتىرعان اكە ءوزىنىڭ كىشى ۇلىن ارنايى ەر مۇعالىمگە بەرىپتى.

– باستاۋىش ءبىلىم – ءبارىمىز بىلەتىندەي، مەكتەپ ومىرىندەگى جانە ونان كەيىنگى ءبىلىمنىڭ نەگىزىن قالىپتاستىراتىن ماڭىزدى كەزەڭ. بالا وسى كەزدە قالاي قالىپتاستى، كەيىن سول باعىتپەن كەتەدى. جالپى جاۋاپكەرشىلىگى ەرەكشەلەۋ سانالاتىن ءبىلىم بەرۋدىڭ بۇل ساتىسىنا ەر مۇعالىمدەردى تارتۋ ءۇشىن الدىمەن قوعام قاجەتتىلىك تۋدىرۋى كەرەك. اتا-انالار كەۋدەدەن يتەرمەي، كەرىسىنشە ەر مۇعالىمگە مۇددەلى بولۋى كەرەك. بۇل تۇرعىدا زاڭدىق جاعىنان دا قولداۋ قاجەت. ايتالىق، ەۋروپا ەلدەرىندە ەر مۇعالىمدەر سانى كوپ، ويتكەنى وندا جالاقى جوعارى جانە ەر مۇعالىمدەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. ال بىزدە ەر مۇعالىمدەر سانىنىڭ كۇرت ازايۋى مۇعالىم مارتەبەسىنىڭ تومەندەۋى مەن ايلىعىنىڭ ازدىعى­نان ورىن الىپ وتىر. ويتكەنى ەر ادام – وتباسىنىڭ اسىراۋشىسى، ول مۇعا­لىمدىكتى قالاسا دا مول تابىس تاباتىن قىزمەتكە ماجبۇرلىكپەن كەتۋى مۇمكىن. جاڭا زاڭ قابىلداناتىن 2020 جىلدان باستاپ مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسى جوعارىلايتىنىنا سەنى­مىم از. جاقىندا وسى زاڭ جوباسى­نىڭ تۇجىرىمداماسىن تالداۋعا ءبىز سەكىلدى جاس ماماندارمەن قاتار ءبىلىم سالاسىنىڭ ارداگەرلەرىن دە شا­قىردى. سوندا ءبىر اقساقال: «سوناۋ سوعىس جىلدارىندا ءبىر ادامدى جاي عانا مۇعالىمدىك ماماندىعى بولعانى ءۇشىن قان مايداننان ەلگە قايتاردى. وسىدان 50 جىل بۇرىن اۋىلداعى ەكى-اق ادامدا سوڭعى ۇلگىدەگى كولىك بولاتىن، ونىڭ ءبىرى – مۇعالىم. مەن ءۇشىن مۇعالىم مارتەبەسى دەگەن – وسى»، دەپ ەدى. بۇدان ارتىق ايتا المايمىن. ءبىر قىزىعى، قانداي جاعداي بولسىن وقۋشىلارىمسىز، وسى قىزمەتىمسىز باقىتىم تولىسپايتىنداي كورىنەدى دە تۇرادى، – دەيدى كەيىپكەرىمىز.

№69 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ ديرەكتورى قۇسني قياشقىزى بۇگىن­دە اتا-انالاردىڭ العىسى مەن ەرەك­شە ىقىلاسىنا بولەنىپ وتىر­عان التىنبەكتىڭ مەكتەپكە كىرىپ، وقۋشىلارىن كورگەندە ءوزىن ۇمى­تىپ كەتەتىنىن ايتادى. ء«بىزدىڭ ۇيىم – قاناتقاقتى مەكتەپ. جاڭار­تىلعان باعدارلاما بويىنشا ءالى قاي­ناۋى كەم جۇيەنى ەنگىزۋدە بىزدەگى پەداگوگ­تاردىڭ، سونىڭ ىشىندە التىنبەكتىڭ ۇلەسى زور. جارتى جولدان قوسىلعان ادام ەشقاشان ۇستاز بولا المايدى. التىنبەك – ۇستاز بولۋعا جاراتىلعان جان. مۇنداي ماماندارعا ەشقانداي كەدەرگى تۇساۋ بولا المايدى، سەبەبى ولارعا ءوزىن وسى قىزمەتسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. قازىر التىنبەكتىڭ سىنىپ جەتەكشىلىگىنە باستاۋىش سىنىپتار بويىنشا ديرەكتوردىڭ وقۋ-تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى قىزمەتىن قوسا بەردىك. ول وسى ساتىمەن شەكتەلىپ قالماي، بولاشاقتا ديرەكتور، وزگە ارىپتەستەرىنىڭ جوعىن جوقتار حالىق قالاۋلىسى سەكىلدى ءىرى دە جاۋاپتى مانداتتارعا قول جەت­كىزەتىنىنە سەنىمدىمىن. بىراق قان­داي بيىكتى باعىندىرسا دا ءبىلىم سالا­سىنان قول ۇزبەيتىنىن سەزەمىن. سەبەبى وعان مۇعالىمدىك جاراتىلىس­تان بەرىلگەن»، دەيدى ديرەكتور. ق.قياش­قىزىنىڭ پايىمداۋىنشا، مەكتەپتەرگە ەر مۇعالىمدەردى كوبىرەك تارتۋ ءۇشىن ۇيىندە وتاعاسى رەتىندە ۇيال­ماي­تىنداي، ساعات سانىن كوبەيتىپ، جاۋاپ­كەر­شىلىك جۇكتەۋ نەگىزىندە جالاقى­سىن ارتتىرىپ، سەنىم ارتۋ ارقىلى جۇمىسقا شابىتىن وياتا ءبىلۋ كەرەك.

P.S. ەلىمىزدە ەر مۇعالىمدەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى كەيىنگى جىلدارى كوپ كوتەرى­لىپ، ورنى ويسىراپ تۇرعانى انىق بايقالا باستادى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيستر­لىگىنىڭ دەرەگى بويىنشا، قازاقستانداعى 301 217 پەداگوگتىڭ 59 528-ءى، ياعني نەبارى 19 پايىزى – ەر مۇعالىمدەر. 2012 جىلى سەناتور مۇرات باقتيار ۇلى: «ەلىمىزدە 292 مىڭ مۇعالىم بار، ونىڭ 234 مىڭى نەمەسە 80 پايىزى – ايەلدەر»، دەپ دابىل قاققان ەدى. مىنەكەي، 7 جىل ءوتتى – ەشتەڭە وزگەرگەن جوق. ال ءبىز كەيىپكەرىمىزدىڭ وسى ءبىر عاجايىپ قىزمەتىن باسقا ماماندىققا الماستىرماي، زەينەت جاسىنا دەيىن ۇزدىكسىز جالعاستىرۋىنا تىلەكتەسپىز.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىكتى دارىپتەيتىن قوماقتى قور

رۋحانيات • 05 ماۋسىم، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار