مەكتەپ قابىرعاسىندا دا ولاردىڭ بويىنا سىڭىرگەن ءبىلىم مەن اسىل قاسيەتتەرى جان دۇنيەسىنەن, ادامدارمەن قارىم-قاتىناسىنان, ءوزىن ءوزى ۇستاي بىلۋىنەن كورىنىپ تۇرادى. كەيىن وقۋعا ءتۇسۋ ءۇشىن قالاعا كەلگەندە دە, توسىلىپ قالمايدى. ولار ۇلكەن قالانىڭ مادەني, عىلىمي جەتىستىكتەرىن مەڭگەرۋگە ۇلكەن قۇلشىنىسپەن كىرىسىپ, جاڭا ورتاعا تەز بەيىمدەلىپ كەتەدى.
قازاقتىڭ تامىرى اۋىل ەدى. ال قازىر اۋىلداردا جاستار قالماي بارادى. اۋىلداردا كوبىنە زەينەت جاسىنداعىلار تۇرىپ جاتىر. بۇرىن ولاردىڭ اۋلاسىندا مالى, شاڭىراعىندا ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى بالا-شاعاسى, نەمەرە, شوبەرەلەرى بولاتىن. ادامعا ەڭ قاجەتى جۇمىس قوي. جۇمىس بولماعان سوڭ ەڭبەككە جارامدى جاستار ناپاقا ىزدەپ ۇلكەن قالالارعا كەتتى. ىشكى كوشى-قون, جۇمىسسىزدىق ءبىر كەزدەرى بەرەكەسى تاسىعان اۋىلداردىڭ قاڭىراپ قالۋىنا اكەلدى.
ناقتى ءبىر ماماندىعى جوق اۋىلدان كەلگەن جاستار بازارلاردا اربا سۇيرەپ ءجۇر. كەيبىرى «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابىلار» دەپ قۇرىلىستا ەڭبەك ەتۋدە. امال جوق, ارزان جۇمىسقا جالدانادى. تابىستارى تاماعىنان ارتىلمايدى. ءۇي-كۇيى جوق, قالانىڭ شەتىندەگى ارزان پاتەرلەردى, جەر كەپەلەردى نە ساياجايلاردى جالعا الىپ تۇرادى.
جاستار – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز. سوندىقتان ولارعا جاعداي جاساۋدى كەشەندى تۇردە ويلاستىرعان ءجون. وتكەن جىلى ەلباسىمىز 2019 جىلدى جاستار جىلى دەپ جاريالادى. بۇل جاستار ساياساتى تۋرالى جاڭا كوزقاراس قالىپتاسۋىنا جول اشىپ, قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەردى شەشۋگە ىقپال ەتىپ, قوعامعا كۇردەلى وزگەرىستەر الىپ كەلەدى دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرمىز. جاستاردىڭ ەل قاتارلى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن جاعداي جاسالىپ, جاس وتباسىلارعا قولجەتىمدى پاتەرلەر بەرىلسە, ولار اركىمنىڭ ۇيىندە كىرىپتار بولىپ جۇرمەسە ەكەن دەپ ويلايمىز. وتباسىن اسىراۋىنا جەتەتىن قارجى تاباتىنداي جۇمىسى بولۋى قاجەت.
ءبىز سوناۋ كەڭەس داۋىرىندە ەڭبەككە ارالاستىق. مەن سول زاماندى اڭساپ وتىرعانىم جوق. الايدا ول كەزدە جۇمىسقا ورنالاسقان جاستارعا مىندەتتى تۇردە جاتاقحانادان ورىن بەرىلەتىن. وتباسى بولسا, سول جاتاقحانانىڭ ءبىر بولمەسىن يەلەنەدى. ءۇيدىڭ كەزەگىنە تۇرادى. بىرنەشە جىلدان كەيىن, كوپ جاعدايدا قۇرىلىسشىلار بەس جىلدان سوڭ وزدەرى سالعان ۇيدەن پاتەر الاتىن ەدى.
پاتەرمەن قامتۋ ماسەلەسى قالانىڭ عانا مىندەتى بولماۋى ءتيىس. «ۇكىمەت نە قالا اكىمدىگى نەگە ءۇي سالىپ بەرمەيدى؟!» دەپ قاراپ وتىرا بەرمەۋ كەرەك. ءاربىر مەكەمە مەن ۇجىمعا ءزاۋلىم ءۇي سالىپ الۋ قيىن شىعار. دەگەنمەن, جۇمىس بەرۋشى ءوز قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن تۇراتىن جەردى دە ويلاستىرعانى ءجون. سوندىقتان نارىق زامانىندا بارلىق مەملەكەتتىك, بيۋدجەتتىك جانە كوممەرتسيالىق مەكەمەلەر, زاۋىتتار مەن كاسىپورىندار وزدەرىنىڭ جۇمىسشىلارىن ورنالاستىراتىن جاتاقحاناسى بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. ايتپەسە, جاستار قازىر بىرنەشە پاتەرى بار قالتاسى قالىڭ ادامداردىڭ ۇيلەرىن جالعا الىپ, بار تاپقان اقشالارىن سولارعا بەرىپ ءجۇر.
مۇمكىندىگىنە قاراي كەز كەلگەن مەكەمە, كاسىپورىن, ساۋدا ورتالىقتارى وزدەرىنىڭ جۇمىسشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرىنە شاعىن جاتاقحانا سالىپ الاتىن بولسا, تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ ماسەلەسى اناعۇرلىم ءتيىمدى شەشىمىن تابار ەدى. وسىنداي ءتاسىل كوپ ەلدەردە بار. مۇنداي جوباعا قالا اكىمدىگى دە قولداۋ بىلدىرەدى دەپ ويلايمىن. قالا باسشىلىعى جەر ۋچاسكەسىن تەگىن بەرىپ, كارىز قۇبىرلارىن تارتىپ بەرسە, ورتاق ءىستىڭ ناتيجەسى مول بولماق.
مىسالى, ەۋروپا ەلدەرىن الايىق. نورۆەگيادا, دانيادا قۇرىلىسشىلاردى جانە جەتەكشى مامانداردى جۇمىسقا ورنالاسقان كۇنىنەن باستاپ جالدامالى پاتەرمەن قامتاماسىز ەتەدى. پاتەرگە تولەيتىن اقىسىن مەكەمە وتەيدى. ەگەر قۇرىلىسشى, بريگادير, شەبەر ءوز جۇمىستارىن ساپالى اتقارىپ, ءۇش جىل سەنىمدى تۇردە ەڭبەك ەتسە, ولارعا جالعا الىپ وتىرعان پاتەرلەرىن تەگىن بەرەدى. نورۆەگيادا سولاي. ال دانيادا جالعا بەرىلەتىن پاتەردىڭ 60-70 پايىزىن مەكەمە تولەيدى, ال قالعانىن قۇرىلىسشى وتەيدى. وسىنداي قولجەتىمدى تاسىلدەردى ءبىزدىڭ ەلدە دە قولدانۋعا بولماي ما؟ ابدەن بولادى!
جالپى, قۇرىلىس سالاسىندا زاڭعا سايكەس كەلتىرەتىن جايتتار وتە كوپ. قۇرىلىستى پايدالانىپ, كوبىرەك قارجى تابۋ جولىن جاساپ العاندار دا بار. قولدانىستاعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى جەتىلدىرىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرىلمەيتىن, اشىق قۇرىلىس الاڭى بولۋى ءتيىس. مىنە, سوندا قوعام دا دۇرىس داميدى, جاستارىمىز دا ەل قاتارلى ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەگىنە قاراي تولىققاندى جالاقى الاتىن بولادى. بۇل ىستە تۇبەگەيلى رەفورما قاجەت.
قازاقتىڭ دارىندى اقىنى ماعجان جۇماباي ۇلى: «مەن جاستارعا سەنەمىن!» دەدى. سول ايتقانداي, مەن دە وتباسىندا اتا-انا تاربيەسىن كورگەن قازاق جاستارى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تىرەگى بولادى دەپ سەنەمىن. ۇكىمەت جاستاردىڭ ىزگى ارماندارىنىڭ ورىندالۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ, العا باسۋىنا جول اشىپ, عىلىمدا, ەڭبەكتە ولاردىڭ بىلىكتىلىگى مەن قابىلەتىن باعالاي ءبىلۋى قاجەت. اقىلدى, ءبىلىمدى, ىسكەر, العىر جاستاردىڭ ەرتەڭگى كۇنى ەل سەنىمىن اقتايتىنىنا ەشقانداي كۇمانىمىز جوق!
ماقسوت مۇحاتوۆ,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى قۇرىلىسشىسى, ەڭبەك ارداگەرى
نۇر-سۇلتان
