جوبا تۋرالى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ا. مىرزاحمەتوۆ تولىق باياندادى. بۇگىنگى تاڭدا وبلىس تۇرعىندارىنىڭ سانى - 1 ملن 125 مىڭ ادام, ونىڭ ىشىندە 680 مىڭ ادام (60%) اۋىلدىق جەردە تۇرادى. ءوڭىر اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ءۇشىن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى قولداۋدىڭ ماقساتتى مەملەكەتتىك ساياساتى قاجەت.
«جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى ءوندىرىس پەن تابىس كوزى رەتىندە قاراۋعا تولىق نەگىز بار. بۇعان اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ 43%-ى مەن ەت پەن ءسۇتتىڭ 60%-ىنى4 جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردا ءوندىرىلىپ وتىرعانى دالەل. ءارى, بۇل مەملەكەتتىڭ قولداۋىنسىز ىستەلىپ وتىرعان شارۋا», دەدى ا. مىرزاحمەتوۆ.
تۇڭعىش پرەزيدەنت - ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ جانە مەملەكەت باسشىسى ق. ك. توقاەۆتىڭ تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا بەرگەن تاپسىرماسى بويىنشا وبلىستاعى بارلىق 138 مىڭ اۋلا ارالاندى. تالداۋ ناتيجەلەرى جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتىڭ ءبىر اۋلاسىنان ورتا ەسەپپەن تابىس ايىنا 25-30 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىنىن كورسەتتى. وعان قوسا, تابىسى ايىنا 500 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار دا بار.
جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ اقپاراتىنشا, كوبىنە-كوپ جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىنىڭ شەشىلمەۋىنەن جوعارى تابىس تاپپايدى. مىسالى, ورتالىقتاندىرىلعان ساتىپ الۋلار مەن وتكىزۋلەردىڭ, جەم-ءشوپ بازاسىنىڭ, قاجەتتى تەحنيكا مەن تەحنولوگيالاردىڭ بولماۋى, قاراجاتتىڭ جەتكىلىكسىزدىگى.
تۇرعىنداردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگى شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر, ونىڭ ىشىندە:
-
وسىمدىك شارۋاشىلىعى ءۇشىن ءۇيدىڭ جانىنداعى جەر تەلىمدەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ.
-
ءۇي جانىنداعى اۋلالاردى مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن ءتيىمدى پايدالانۋ.
-
ۇلەستىك جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ.
-
ءاربىر اۋىلدىق وكرۋگتە قاجەتتى قۇرالدارى, تەحنيكاسى, جابدىقتارى مەن اينالىم قاراجاتتارى بار كووپەراتيۆتەر قۇرۋ.
-
شاعىن جوبالاردى بارىنشا قارجىلاندىرۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ.
اتالعان بەس شارانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 31 مىڭنان اسا جوبانى ىسكە اسىرۋ قاجەت.
وبلىس اكىمدىگىنىڭ بولجامدارىنا سايكەس, اتالعان شارالاردى قابىلداۋ 131 مىڭ وتباسىنى (600 مىڭنان اسا ادامدى) اي سايىن 128 مىڭ تەڭگە كولەمىندە تۇراقتى قوسىمشا تابىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل قازىرگى تابىس دەڭگەيىنەن 4 ەسە ارتىق. 68 مىڭ ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار مەن جۇمىسسىزدار جەكە كاسىپكەرگە اينالادى. جالپى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى 34%-عا ارتادى. ەت پەن ءسۇت وڭدەيتىن كاسىپورىندار جۇكتەمەسى 30%-عا ۇلعايادى. جاڭا وڭدەۋ كاسىپورىندارىن اشۋ مۇمكىندىگى پايدا بولادى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سانى كەمىندە جارتىسىنا كوبەيەدى.
«جوبانىڭ اۋقىمدىلىعى مەن قارجىلاندىرىلۋ ماسەلەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز بيىل ونى وبلىستاعى ءار اۋداننىڭ ءبىر اۋىلدىق وكرۋگىندە ىسكە اسىرا باستاۋدى ۇسىنامىز. ناتيجەسىندە 10 اۋىلدىق كورۋگ پەن 23 ەلدى مەكەن قامتىلاتىن بولادى. ول ءۇشىن 7,2 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات قاجەت», دەدى اكىم.
جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى 2020–2021 جىلدارعا جوسپارلانعان.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ب. نۇرىمبەتوۆ ءوز كەزەگىندە جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ازىرلەگەن وبلىس جۇرتشىلىعىنىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ بويىنشا جوبانىڭ ۋاقىتىلى ءارى قاجەتتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ستاتيستيكالىق ورگانداردىڭ رەسمي مالىمەتتەرى بويىنشا بيىل جامبىل وبلىسىندا تابىسى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن حالىقتىڭ ۇلەسى 5,4%-دى قۇرادى, بۇل كورسەتكىش رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن (4,1%) 1,3%-عا جوعارى. اسىرەسە, اۋىلدىق جەرلەردە اتالعان كورسەتكىش وتە جوعارى – 6,7%. سونىمەن قاتار, جان باسىنا شاققانداعى نومينالدى اقشالاي تابىس وبلىستا 66,3 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى نەمەسە رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىشتىڭ 68%-ىنا عانا جەتەدى (97 مىڭ تەڭگە).
ال, وبلىستاعى جۇمىس كۇشىن سارالايتىن بولساق 506 مىڭ جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ 35%-ى نەمەسە 177 مىڭ ادام ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار, ونىڭ ىشىندە 8,3 مىڭ ادام ناتيجەسىز جۇمىسپەن قامتىلعان. بۇل رەسپۋبليكاداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى. جامبىل وبلىسىندا پيلوتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى شەشىمنىڭ سەبەبى دە وسى.
«سوندىقتان ەلىمىزدەگى بارلىق اكىمدىكتەر اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن, ونىڭ ىشىندە ناقتى تابىسىن تولىقتاي زەردەلەپ, ولاردىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن ارتتىرۋ مۇمكىندىكتەرىن ىزدەستىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزگەنىن ەسكەرە وتىرىپ, وسىنداي الەۋمەتتىك زەردەلەۋ جۇمىسىن قولعا الۋ قاجەت دەپ سانايمىز», دەدى ب. نۇرىمبەتوۆ.
جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ۇسىنعان مالىمەتتەر بويىنشا زەرتتەلگەن 368 مىڭ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تەك 54%-ى نەمەسە 177 مىڭ ادام تۇراقتى تابىسقا يە. سونىڭ سالدارىنان رەسپۋبليكا بويىنشا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىندالعان وتباسىلاردىڭ 9,6%-ى جامبىل وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى بولىپ كەلەدى (39 مىڭ وتباسى).
«وسىنى بايانداي وتىرىپ, وبلىس تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىستىق تابىسىن جاقسارتۋعا قاتىستى جوباسىن پيلوتتىق نەگىزدە ىسكە اسىرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى ب. نۇرىمبەتوۆ
پيلوتتىق جوبا 2017–2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» نتياجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ ءتيىستى قاۋلى جوباسى ازىرلەنىپ, وندا كەلەسى وزگەرىستەر كوزدەلگەن:
- پيلوتتىق جوبا شەڭبەرىندە بەرىلەتىن ميكروكرەديتتەر قر مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس بيۋدجەتتى اتقارۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان نەمەسە بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىسى ايقىندايتىن سەنىم بىلدىرىلگەن وكىل (اگەنت) ارقىلى بەرىلەدى;
- پيلوتتىق جوبا شەڭبەرىندە بيۋدجەتتىك كرەديت مەرزىمدىلىك جانە اقىلىلىق قاعيداتتارىندا 10 جىلعا بەرىلەدى;
- ال قاتىسۋشىلارعا بەرىلەتىن ميكروكرەديتتىڭ نومينالدى سىياقى مولشەرلەمەسى جىلدىق 2,5%-دان اسپايدى.
«جامبىل وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىستىق تابىسىن جاقسارتۋعا قاتىستى جوبا وبلىستاعى 131 مىڭ وتباسىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا, ونىڭ ىشىندە 70 مىڭعا جۋىق ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان جانە ناتيجەسىز جۇمىسپەن قامتىلعان ازاماتتاردىڭ جەكە كاسىپكەر رەتىندە قالىپتاسۋىنا, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلاردىڭ سانىن ازايتۋعا ءوز سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنەمىز», — دەپ تۇيىندەدى ب. نۇرىمبەتوۆ.
بۇل جوباعا قاتىستى ءوز پىكىرىن اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ر. قۇرمانوۆ ءمالىم ەتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر مەن شاعىن قالالاردا شاعىن نەسيە ۇسىنۋ بويىنشا قاتىسادى. بۇل ماقساتتارعا بيىل 64,7 ملرد تەڭگە ءبولىندى, ونىڭ ەسەبىنەن 17 مىڭ شاعىن نەسيە بەرۋ جوسپارلانعان. قازىر 31 ملرد تەڭگە سوماسىنا 8 مىڭ شاعىن نەسيە بەرىلدى نەمەسە 48%.
«جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا «ەڭبەك» باعدارلاماسىن كەڭەيتىپ, جامبىل وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ تابىسىن اۋقىمدى جانە ءتيىمدى كوتەرۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبانى جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى قوسا العاندا, ۇساق شارۋاشىلىقتاردى جەڭىلدىكپەن نەسيەلەندىرۋ ارقىلى كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى», دەدى ر. قۇرمانوۆ.
پيلوتتىق جوبادا سەنىمدى اگەنت ارقىلى 7,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا شاعىن نەسيە ۇسىنۋ قاراستىرىلعان. بۇل رەتتە, تۇپكى سىياقى مولشەرلەمەسى جىلىنا 2,5% قۇرايدى. جوبانىڭ ۇساق وندىرۋشىلەردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىن دامىتۋعا نەگىزدەلەتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى وسىنداي پيلوتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋدى قولدايدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ب. ساپارباەۆ ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان قازاقستاندىقتاردىڭ ەڭ كوپ سانى جامبىل وبلىسىندا تۇرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى جانە ءوڭىر اكىمدىگى ۇسىنعان جوبانىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. ونىڭ ىسكە اسىرىلۋى اۋىل تۇرعىندارىنا وزدەرىن قامتاماسىز ەتىپ, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن پايدالانۋ مەن مال شارۋاشىلىعى بويىنشا جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋىندايدى. كەمىندە 90 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, ااك الۋشىلار سانى ازايادى. ەڭ باستىسى - بارلىق شارالار تۇبەگەيلى اتقارىلۋى ءتيىس.
