قوعام • 17 قىركۇيەك، 2019

شامالعان تراگەدياسى تاعى ءبىر پروبلەمانىڭ بار ەكەنىن كورسەتتى

71 رەتكورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جەكسەنبى كۇنى پويىز بەن اۆتوبۋستىڭ سوقتىعىسۋىنان بولعان قايعىلى وقيعاعا بايلانىستى قازا بولعان ادامنىڭ تۋىستارىنا كوڭىل ايتتى. «الماتى وبلىسى اقسەڭگىر-شامالعان تەمىر جول وتكەلىندە پويىز اۆتوبۋسقا سوقتىعىستى. اۆتوبۋستا 67 ادام بولعان. ءبىر ادام كوز جۇمدى، جاراقات العاندار بار. تۋعان-تۋىستارىنا كوڭىل ايتامىن. تەرگەۋ جۇمىستارى باستالدى»، دەپ جازدى پرەزيدەنت تۋيتتەردەگى پاراقشاسىندا.

 

كولىك كەپتەلەگىنەن وتكەلدىڭ ۇستىندە تۇرعان

شامالعان ستانساسىنىڭ ماڭىنداعى وتكەلدە الماتى – قوستاناي باعى­تىن­دا­عى №43 پويىز بەن جولاۋشىلار اۆتوبۋسى سوقتىعىسىپ، ءۇش ادام اۋىر جاراقات الىپ، ءبىر ادام قازا تاپتى. وكىنىشتىسى سول، قايعىلى وقيعا ەلى­مىز­دەگى تاعى ءبىر پروبلەمانىڭ بەتىن اشتى. كىسى ءولىمى بولدى. وزەكتى ورتەيتىنى دە وسى.

قازاقستاندا اۆتوكولىك جولدارىمەن تۇيىسەتىن تەمىر جول وتكەلدەرىنىڭ جالپى سانى 1 مىڭنان اسادى ەكەن. ولار­دىڭ 139-ى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدارعا تاياۋ ورنالاسقان. ءتۇرلى دەڭگەيدەگى 63 وتكەل بار.

ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن ار­نايى ءباسپاسوز ءماسليحا­تىن­دا ين­دۋستريا جانە ينفراقۇ­رى­لىمدىق دامۋ ءمي­نيس­ترى رومان سكليار مەن ىشكى ىستەر ءمينيس­ترى ەرلان تۇرعىمباەۆ ءتۇسىندىردى. كە­يىنىرەك بەلگىلى بولعانداي، اۆتوبۋس­تى تىزگىندەگەن جۇرگىزۋشى وقيعا ورنىندا ءجانتاسىلىم ەتسە، ءبىر ايەل ەكى بالاسى­مەن اۋىر جاراقاتتاندى. قا­زىر دارىگەرلەر ولاردىڭ ءومىرى ءۇشىن كۇ­رە­سىپ جاتىر. ر.سكليار جول-كولىك وقيعا­سىنا بايلانىستى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مي­نيس­­تر­لىگى تارا­پىنان ارنايى كوميس­سيا قۇ­رىل­عانىن، كوميسسيا كولىك كوميتەتى جانە «قازاقستان تەمىر جو­لى» ۇك» اق-نىڭ جاۋاپتى وكىل­دەرىنەن جاساقتالعانىن جەت­كىزدى.

– پويىز 2434 مەتر قاشىق­تىققا جا­قىنداعاندا وتكەلدەگى ارنايى دابىل قوندىرعىسى اۆتونومدى تۇردە ىسكە قوسىلدى. دىبىستىق بەلگى بەرى­لىپ، باع­دارشامنىڭ قىزىل ءتۇسى جاندى. وتكەلدەگى كولىكتەردىڭ سالدارىنان شلاگباۋم تولىق تۇسكەن جوق. ال­دىن الا اقپارات بويىن­شا اۆتوبۋس جۇرگى­زۋشىسىنە كەپتەلەككە بايلانىستى قوز­عالۋعا تۋرا كەلگەن. تەمىر جول وتكەلىنە 500 مەتر قالعاندا، ساعاتىنا 97 شاقى­رىم جىلدامدىقپەن جۇيتكىگەن پويىز­دىڭ ءماشينيسى شۇعىل تە­جەۋدى قولدان­عان. وكىنىشكە قاراي، جولاۋشىلار اۆتو­بۋسى­مەن سوقتىعىسۋدىڭ الدىن الۋ مۇم­كىن بولمادى. تەجەۋ جولى­نىڭ ولشەمى 712 مەتردى قۇراي­تىنىن ەسكەرسەك، ماشينيست بۇل قاشىقتىقتى 671 مەترگە دەيىن قىسقارتىپ ۇلگەردى. شۇعىل تەجەۋدەن باستاپ پويىز تولىق توق­تاعانعا دەيىنگى قاشىقتىق ءدال وسىنداي ارالىقتى قۇرادى. تەمىر جول وتكەلىنە كەلسەك، وندا شلاگ­باۋم جانە باعدارشام سىندى ارنايى بوگەت بەلگىلەرى قاراستىرىلعان. قاجەتتى تالاپتار تولىق ەسكەرىلگەن، – دەدى ر.سكليار.

سونداي-اق ول «Setra» ماركالى اۆتوبۋستىڭ تەحنيكالىق باي­قاۋ مەرزىمى 16 شىلدەدە اياقتال­عانىن، ونىڭ «قاسكەلەڭ اۆتوبۋس پاركى» سەرىكتەستىگىنە تيەسىلى ەكە­نىن جەتكىزدى. مينيستر زارداپ شەككەن 1986 جىلعى ازامات­شا لوكوموتيۆ دەپوسىندا جۇمىس ىس­تەيتىنىن اتاپ ءوتتى. وقيعا كەزىندە قاسىندا 2014 جانە 2016 جىلعى ەكى قىزى بولعان ەكەن. اۆتوبۋستا بارلىعى 20 جولاۋشى وتىرعان. ولاردىڭ 16-سى كولىكتىڭ ارتقى ەسىگىنەن شىعىپ ۇلگەرىپتى. «قازاق­ستان تەمىر جولى» كومپانيا­سى جاراقات العاندارعا بارلىق ءتيىستى كومەكتى كورسەتەتىن بولادى»، دەدى يندۋستريا جانە ينفرا­قۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى.

حالىق كوپىر سالۋدى تالاپ ەتەدى

بۇل اتالعان اۋماقتا تىركەلگەن العاشقى قايعىلى جاعداي ەمەس. جەرگىلىكتى تۇرعىندار بۇل وتكەلگە كوپىر سالۋ قاجەت دەيدى. حالىقتىڭ وسى قاجەتتىلىكتى اكىم-قارالارعا ايتىپ، الىسىپ كەلە جاتقانىنا بيىل ون جىلدان اسىپتى. الايدا سەڭ قوزعالماي تۇر. ەگەر دە جاعداي وسى كۇيىندە قالا بەرسە ادام ءولىمى بۇدان دا بەتەر كوبەيە مە دەپ ۋايىمدايدى. شىدامنىڭ دا شەگى بار ەكەنىن ەسكەرسەك، بۇل وقيعا اقىرى حالىقتىڭ كوشەگە شىعۋىنا تۇرتكى بولدى. اتاپ ايتقاندا، اپاتتان سوڭ ونداعان تۇرعىن شويىن جولدى جاۋىپ، كوپىر سالۋدى تالاپ ەتتى. كەي ازاماتتار اۋداندىق بيلىكتىڭ كوپىر سالىپ بەرەمىز دەگەنىنە 7 جىلدان اسقانىن، قۇرعاق ۋادەلەرىنە ابدەن تويعانىن اشىق ايتتى. قاراساي اۋدانىنىڭ اكىمى جانداربەك دالاباەۆ قاجەتتى ينفراقۇرىلىمعا اقشانىڭ بولىنبەگەنىن، الايدا ونىڭ جوباسى بار ەكەنىن جەتكىزىپ، حالىقتى سابىرعا شاقىرۋعا تىرىستى. نارازى جۇرتتىڭ بۇل تالابى نەگىزسىز ەمەس. اتالعان تەمىر جول ۋچاسكەسىندە تاۋلىگىنە 65 پويىز وتسە، اۆتوكولىكتەردىڭ سانى 10 مىڭنان اسىپ تۇسەدى. مۇنداي دەرەكتى ۆەدومستۆو باسشىسى ر. سكليار كەلتىردى.  

– اتالعان اۋماققا كوپىر قاجەت ەكەنى ءسوزسىز. الايدا بۇل ماسەلەنىڭ ەكىنشى جاعى بار. ءدال سول جەردەن وتپەجولدى سالۋ ءۇشىن 70-كە جۋىق جەكە تۇرعىن ءۇيدى جانە ەكى اۆتوجانارماي قۇيۋ بەكەتىن سۇرۋگە تۋرا كەلەدى. بۇل بيۋدجەت ءۇشىن ۇلكەن شىعىن. سوندىقتان وسى تەمىر جول ۋچاسكەسى قوسىمشا بوگەت جابدىقتارىمەن قامتىلدى. كولىك يەلەرى ءوتىپ كەتۋگە تىرىسسا دا، بۇل تەحنيكالىق قوندىرعىلار وعان مۇمكىندىك بەرمەيدى. كوپىردى جوبالاۋ مەن قۇرىلىس جۇمىستارىن كەلەسى جىلى باستاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. بىراق باسپانالار سۇرىلمەس ءۇشىن ونىڭ قۇرىلىسى باسقا اۋماقتان جۇرگىزىلمەك. ۇزىن سانى 11 وتپەجول سالۋ جوسپارلانعان، – دەدى ر.سكليار.  

ىشكى ىستەر ءمينيسترى ە.تۇرعىمباەۆ وسى اپاتقا قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ 344، 345-باپتارىنا سايكەس ءىس قوزعالعانىن حابارلادى. وقيعا ورنىندا كولىك پوليتسيا دەپارتامەنتى جانە الماتى وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى ماماندارىنان قۇرالعان جەدەل تەرگەۋ توبى جۇمىس ىستەپ جاتىر.

– ۆيدەودان بايقالعانداي جول-كولىك وقيعاسىنا دەيىن اۆتوبۋستىڭ ىشىندە 20 جولاۋشى بولعان. كەپتەلەك بارىسىندا قوعامدىق كولىك تەمىر جول وتكەلىندە تۇرىپ قالدى. جولاۋشىلار ارتقى ەسىكتەن وزدەرى شىعىپ ۇلگەردى. جۇرگىزۋشى جانە ءبىر ايەل ادام ەكى بالاسىمەن اۆتوبۋستىڭ ىشىنەن شىعا الماي قالعان. قازىر دارىگەرلەر اتالعان ازاماتشانىڭ جانە بالالاردىڭ ءومىرى ءۇشىن ارپالىسۋدا. سونىمەن قوسا اتالعان وتكەل كولىكتى وتكىزبەيتىن تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعانىن ايتا كەتكىم كەلەدى. شلاگباۋم تولىق تۇسپەگەنىمەن جىلجىمالى تەحنيكانى ارنايى بوگەت قۇرالى توقتاتۋى ءتيىس ەدى. اۆتوبۋستىڭ بوگەتتەن قالاي ءوتىپ كەتكەنى ازىرگە بەلگىسىز. تەرگەۋ بارىسىندا وسىنى انىقتاۋىمىز قاجەت، – دەدى ە.تۇرعىمباەۆ.

ءمينيستردىڭ سوزىنەن اڭعارعانىمىزداي تەمىر جول وتكەلىندە ارنايى بوگەت قۇرالدارى بولعانىنا قاراماستان، قالاارالىق جولاۋشىلار كولىگى ودان ەركىن ءوتىپ كەتكەن. قالاي دەگەن سۇراق تۋىندايدى؟ دەمەك، مۇنداي ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمداردىڭ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە كەلگەندە كەلگەندە ءتۇرلى كۇمان تۋىندايدى.

شامالعان جۇرتى ارىز-تىلەگىمەن كوشەگە شىققاندا اۋىل اكىمى اپات بولعان جەردە بوي كورسەتپەگەن ەكەن. بۇل دا قاراشا حالىقتىڭ اشۋىنا ابدەن تيگەن كورىنەدى. جاۋاپتى ورگاندار شامالعان تراگەدياسىنان ساباق الىپ، مۇنداي جانتۇرشىگەرلىك جاعدايلارعا ەندى جول بەرمەسە يگى.   

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 21

رۋحانيات • كەشە

شاعامان باتىر

تاريح • كەشە

361 ليفت اۋىستىرىلادى

ايماقتار • كەشە

«ءتسۋناميدى» سۇلاتىپ سالدى

كاسىپقوي بوكس • كەشە

استىڭ ءدامىن كەلتىرگەن

ايماقتار • كەشە

سايرايدى بۇلبۇل...

رۋحانيات • كەشە

باعا QR كودتار ارقىلى بەرىلەدى

ايماقتار • 08 جەلتوقسان، 2019

«جەلتوقسانشى» جەتكىنشەك ەسكە الىندى

رۋحانيات • 08 جەلتوقسان، 2019

ۇقساس جاڭالىقتار