الايدا زەينەت جاسىنا جەتكەننەن كەيىن ارماندارى كوممۋنالدىق پاتەرگە قول جەتكىزۋ-تۇعىن. مىنە, سونىڭ رەتى كەلگەندەي كەيۋانا ەڭكىش تارتقان بويىن تىك ۇستاپ, انىق-قانىعىن ءبىلۋ ءۇشىن قالالىق اكىمدىككە قاراي اسىققان. ونداعىلار, اتاپ ايتقاندا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى قۇقىقتىق جۇمىس جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بالكۇمىس امىرسەيىتوۆا مەن وسى سەكتوردىڭ ينسپەكتورى مانار ەسكەنوۆا ونىڭ الابۇرتقان قۋانىشىن سۋ سەپكەندەي باسقان. ولاردىڭ «نە ايتىپ وتىرسىز؟ قايداعى ءسۇرىلۋ؟ وعان بيۋدجەتتەن قاراجات مۇلدەم قاراستىرىلماعان. قاپەلىمدە بەرە قوياتىن پاتەرلەر دە جوق» دەگەن جاۋاپتارىنا يمانداي سەنگەن. ء«ا, سولاي ما؟ جارايدى وندا. ەل-جۇرتتىڭ قاڭقۋ ءسوزى شىعار», دەپ سالى سۋعا كەتكەن بويى كەلگەن ىزىمەن كەرى قايتقان. تاعى بىردە اكىمدىككە سوعىپ, ءۇيدى ساتۋعا وقتالىپ جۇرگەنىن ايتۋى مۇڭ ەكەن, انا ەكەۋى جىك-جاپار بولىپ, مۇنىڭ ۇسىنىسىن بىردەن قولداپ شىعا كەلگەن. «قامقورشىلارىنىڭ» جاناشىرلىق ءىلتيپاتىنا كوڭىلى بوساپ, بۇلاردان اسقان راقىمدى جاندار جوقتاي كورىنگەن. قايدان ءبىلسىن, سان سوقتىرىپ كەتەتىنىن, بارماق تىستەپ قالاتىنىن...
ارادا ەكى-ءۇش كۇن وتپەي جاتىپ, ونى ىزدەپ ءبىر جاس جىگىت كەلگەن. ء«ۇي ساتادى ەكەنسىز عوي؟ اۋىلدان كوشىپ كەلەتىن اكە-شەشەمە ىزدەپ ءجۇر ەدىم», دەپ ساراڭداۋ ءتىل قاتقان. ودان كەيىن بەينەبىر مىلقاۋ ادامشا ءلام-ليم دەمەگەن, جاق اشپاعان. ءتىپتى, باسپانانىڭ ءىشىن كورۋگە دە قۇلقى سوقپاعان. سىرتتا تۇرىپ ساۋدالاسىپ, تەزىرەك كەتۋگە اسىققان. بۇل بولسا, ونىڭ سۋىت جۇرىسىنە, ءوزىن قالاي تاپقانىنا ونشا ءمان بەرە قويماعان. 24 مىڭ دوللار كەسىمدى باعاعا كەلىسكەن. ەندى جاسى 80-گە تاياعان, كۇردەلى وتانى بىرنەشە رەت وتكەرگەن كەيۋانا جىلى سوزبەن ءىشى-باۋىرىنا ەنىپ, تاس كەنەدەي جابىسقان قىلمىستىق توپتىڭ ارام پيعىلدارىن كەش ۇعىنعانىنا وكىنەدى. ازاپقا تولى كۇندەردى, ۇيقىسىز وتكەرگەن تۇندەردى ويلاسا, بارىنەن بۇرىن توسەككە تاڭىلعان وتاعاسىن قاتتى ايايدى. ونىڭ ۇيرەنىسىپ قالعان مەكەندە تۇرا بەرەيىك دەگەن اقىلىن الماعانىنا ءوزىن كىنالىدەي سەزىنەدى. ەكى بولمەلى كوممۋنالدىق پاتەرگە 26 مىڭ دوللاردى ساناپ بەرىپ, تانىستاردان العان قارىزدارىن ءالى كۇنگە دەيىن زەينەتاقىدان شۇلەن تاراتقانداي ۇلەستىرۋمەن كەلەدى. بارىنەن دە نەمەرەلەرى ىسپەتتى جاستاردىڭ قۋ قۇلقىن ءۇشىن ادامي, يماني ادەپتەردى تارك ەتىپ, جىمىسقى ءىس-ارەكەتتەرگە بارۋى قاتتى شوشىندىرعان. سوت بارىسىندا قولمەن ىستەگەندى موينىمەن كوتەرۋدىڭ ورنىنا ءتۇرلى سىلتاۋلار ىزدەپ, جاۋاپكەرشىلىكتەن سىتىلىپ كەتۋگە تىرىسۋشىلىعى, وزدەرىن سۋدان تازا, سۇتتەن اق ەتىپ كورسەتۋشىلىگى جاعاسىن ۇستاتقان.
سونىمەن قىلمىستىق سحەما قالاي ويلاستىرىلعان, سوعان توقتالايىق. اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى بالكۇمىس پەن مانار قالانىڭ باس جوسپارىنا سايكەس, جاڭا شاعىن اۋداندا ۇيلەردىڭ سۇرىلەتىنىن, جەر تەلىمدەرىن مەملەكەت قاجەتتىلىگىنە ساتىپ الۋ ءۇشىن ارنايى شەشىم قابىلدانعانىن, بۇل ماقسات ءۇشىن قاراجات تا, پاتەر دە بولىنگەنىن جاقسى بىلگەن. ارام نيەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەكەۋى اۋىز جالاسىپ, قاتارلارىنا ءبىرى زاڭدى, ەكىنشىسى ازاماتتىق نەكەدەگى كۇيەۋلەرى قانات پەن ماراتتى قوسىپ العان. وسىلايشا الدىن الا ءىس-قيمىل جوسپارىن قۇرعان. ول بويىنشا ارقايسىسىنىڭ ناقتى مىندەتتەرى بەلگىلەنگەن. ءبىرى ەسكى ۇيلەر جايلى دەرەكتەر جيناقتاۋمەن شۇعىلدانسا, ەكىنشىسى نەگىزىنەن شال-شاۋقان سەكىلدى بالاداي اڭقاۋ, سەنگىش كليەنتتەر تابۋعا جاردەمدەسكەن. باسپانا يەلەرىنە جالعان اقپارات بەرىپ, اداستىرعان. تىعىرىققا تىرەلىپ, ءارى-ءسارى كۇيگە تۇسكەن شاراسىز جانداردى وسىلايشا الداپ سوعىپ, پاتەرلەرى مەن جەر تەلىمدەرىن ساتۋعا ەرىكسىز كوندىرگەن. دەلدالدىقپەن اينالىسقان ماراتقا سىبايلاستارى كىمدى قارماققا تۇسىرۋگە ءجون سىلتەپ, باعىت بەرىپ وتىرعان. وڭاي جولمەن اقشا تابۋعا ابدەن قۇنىعىپ العاندارى سونشالىق, ونداعان وتباسىلاردىڭ سەنىمىنە كىرىپ, ۇيلەرى مەن جەر تەلىمدەرىن ساتىپ الىپ, جىلجىمايتىن م ۇلىك رەتىندە تانىستارىنىڭ, تۋعان-تۋىستارىنىڭ اتىنا راسىمدەگەن. سول باسپانالاردى بيۋدجەتتەن بەرىلەتىن جايلى پاتەرلەرگە تەگىن الماستىرعان. قيتۇرقى ارەكەتتەرىنىڭ ءىزىن جاسىرۋ ماقساتىمەن باسپانالاردى قايتا ساتىپ, 231 ميلليون تەڭگەنى جامباسقا باسقان.
زاڭدى ۇيلەرىنەن ايىرىلعان يەلەرى شاعىمدانباعاندا بۇل قىلمىس جابۋلى قازان كۇيىندە قالا بەرۋى ابدەن مۇمكىن ەدى. سۇرىلۋگە ءتيىستى ۇيلەردى سەنىمدى تۇلعالارعا زاڭسىز تىركەگەن قىلمىستىق توپ مۇشەلەرى سوت الدىندا جاۋاپ بەرۋلەرىنە تۋرا كەلدى. قالالىق سوتتىڭ سۋدياسى ميحايل گۋسەۆ الاياقتىق قىلمىس جاسادى, ءىرى كولەمدە مەملەكەتكە زالال كەلتىردى دەگەن ايىپ تاعىپ, بالكۇمىس امىرسەيىتوۆانى 8 جىل, ونىڭ كۇيەۋىن 6 جىل 6 اي باس بوستاندىعىنان ايىردى. مانار ەسكەنوۆا مەن ازاماتتىق نەكەدەگى كۇيەۋى 6 جىل 8 ايدى ارقالادى. ەكس-شەنەۋنىكتەردىڭ دۇنيە-مۇلكى تاركىلەنىپ, ءبىرى ءومىر بويى, قالعاندارى ون جىلعا مەملەكەتتىك قىزمەتتەن شەتتەتىلدى. الايدا ولاردىڭ ادۆوكاتتارى ۇكىممەن كەلىسپەيتىندەرىن, اپەللياتسيالىق شاعىم تۇسىرەتىندەرىن مالىمدەدى. ادۆوكات ءاليا ىلكەنوۆا پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى قىلمىستىق ءىستى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ۇلتتىق بيۋروسى وبلىستىق دەپارتامەنتىنە قولما-قول وتكىزگەن. زاڭ بويىنشا قۇجاتتار كەڭسە ارقىلى جىبەرىلۋى ءتيىس. تەرگەۋ امالدارى كەزىندە باسقا دا زاڭ بۇزۋشىلىقتار ورىن الدى. زارداپ شەگۋشىلەردىڭ ەشقايسىسى الاياقتىق جايلى شاعىمدانعان جوق. ولاردىڭ زاڭدى تۇردە وتەماقى العانى دالەلدەنىپ وتىر. بارلىق ءىس قوس تاراپتىڭ ەرىكتى كەلىسىمى ارقىلى جۇرگىزىلدى. مەملەكەتكە جەر, ال تۇرعىندارعا اقشا ۇسىنعان اكىمدىك قىزمەتكەرلەرىن الاياقتىق جاسادى, مەملەكەتكە شىعىن كەلتىردى دەپ كىنالاۋ دۇرىس ەمەس. ساتىپ الىنعان ۇيلەر زاڭدى تۇردە راسىمدەلگەن دەگەن ءۋاجدى العا تارتتى. قالالىق اكىمدىك مۇلدەم باسقاشا پىكىردە قالدى. ونىڭ وكىلى كارينا ءجۇنىسوۆا پروكۋراتۋرا ايىپتاۋىن قولدايتىنىن جەتكىزدى.
شەنەۋنىكتەردىڭ اپەللياتسيالىق شاعىمى قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىندا قارالىپ, سوتتالۋشىلاردىڭ جازاسىن وتەۋ مەرزىمى ءسال-ءپال ازايتىلعانىمەن, نەگىزىنەن قالالىق سوتتىڭ ۇكىمى وزگەرىسسىز قالدى.
قىلمىستىق توپ مۇشەلەرى بولسا ودان ءارى ارىزدانۋعا بەل بۋىپ وتىر.
پەتروپاۆل
