قوعام • 09 شىلدە، 2019

تولعاۋى توقسان الەۋمەتتىك كومەك

275 رەتكورسەتىلدى

ەلباسى ن.نازارباەۆ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حVIII سەزىندە كوپ بالالى انالارعا جاردەماقى تولەۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن ۇكىمەتكە ۇسىندى. ونىڭ نەگىزىندە تۇرمىسى تومەن، كوپ بالالى وتباسىلارعا تاعايىندالاتىن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك (ااك) ءاربىر بالاعا 21 مىڭ تەڭگەدەن اينالۋى ءتيىس ەكەنىن ايتقان. ساۋىردە تاعايىندالۋى ءتيىس كومەككە وسى ۋاقىتقا دەيىن قول جەتكىزە الماي جۇرگەن ازامات جاقىندا رەداكتسيامىزعا حابارلاستى.

كەدەرگى كەلتىرگەن جورگەك پۇل

ازيا كەمەلبەك – 4 بالانىڭ اناسى. «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا تۇركىستان وبلىسىنان وتباسىمەن قوستاناي وبلىسىنىڭ كەڭارال اۋىلىنا كوشكەن. ەلباسىنىڭ «نۇر وتان» پارتياسى سەزىندەگى سوزىنەن سوڭ، كوپ بالالى انالارعا بەرىلەتىن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىنىنا سەنىمدى ەدى. الايدا سەنىمى الداپ تۇر. «مەن ساۋىردەن باستاپ اتالعان جاردەماقىعا قۇجات قابىلدايتىنىن ەستىپ، جۇمىستىڭ اراسىندا سۇرانىپ، اۋىلدان اۋدانعا (قوستاناي وبلىسىنا قاراستى فەدوروۆ اۋدانى) باردىم. «سەرپىندىكتەر» بىرنەشە ديپلومى مەن سەرتيفيكاتتارى بار كۇيەۋىمە جۇمىس تاۋىپ بەرەمىز دەگەن ۋادەسىن ورىنداي الماي وتىر. ءبىر ايلىققا قاراپ وتىرمىز. سوندىقتان ماعان جاردەماقى بەرىلەتىنىنە سەنىمدى بولدىم. بىراق اۋدان اكىمدىگىندەگىلەر ءۇش ءجۇز بىردەڭە تەڭگە اسىپ تۇرعانىن ايتتى. ءبىز 4 بالام، ەكى ەرەسەك ءبىر عانا مەكتەپ مۇعالىمىنىڭ جالاقىسىنا تەلمىرىپ وتىرساق تا كۇن كورىسىمىز تومەن دەڭگەيدەگى وتباسىنا جاتپايدى ەكەنبىز»، دەپ اشىنادى انا. ونىڭ ايتۋىنشا، مامىر ايىنىڭ 20-سى كۇنى كەنجەسى 1 جاسقا تولعان ەكەن. 1 جاسقا دەيىنگى تولەنەتىن مەملەكەتتىك جاردەماقى كىرىس بولىپ ەسەپتەلگەن كورىنەدى. اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى كوپ بالالى اناعا بالاسى ءبىر جاسقا تولىپ، كىرىس كىرۋ توقتاتىلعاننان كەيىن كەلۋگە كەڭەس بەرۋمەن شىعارىپ سالىپتى. 

سابىلتقان سۋبسيديا سوماسى

وعان دا ءۇنسىز كەلىسكەن انا اكىم­دىك­تەگىلەردىڭ ايتۋىمەن شىلدە ايى باستالعاندا كىشكەنتايىن كوتەرىپ اۋدانعا تاعى شاپقىلايدى. توبەسىن كورسەتكەننەن كەيىن: «مەن مىنە وزدەرىڭىز ايتقان ۋاقىتتا بارلىق قۇجاتىممەن كەلدىم، ەندى قابىلدايسىزدار ما؟»، دەپ سۇرايدى. ماماندار قاراپ، الدىمەن ەسەپتەۋ كەرەكتىگىن ايتادى. ال انا ەڭ كىشكەنتايى ءبىر جاسقا تولىپ، جاردەماقى المايتىن بولعاندىقتان، اتاۋلى الەۋمەتتىك جاردەماقى بەرى­لەتىنىنە وسى جولى شىنىمەن سەنىمدى بولدى. سوندىقتان ەسەپتەۋگە كىرىسكەن ماماننىڭ الدىنا جايباراقات جايعا­سادى. مالىمەتتەرىن مۇقيات قاراپ شىق­قان قىزمەتكەردىڭ ۇيگە سۋبسيديا الاتىنىن العا تارتقانىنا: «ول ءبىز­دىڭ قولىمىزعا دا تيمەيتىن اقشا. مەم­لەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا كوشىپ كەلگەنبىز، سوعان سايكەس ءۇيدى جالداپ تۇرعان يەسىنە اي سايىن مەملەكەت كۇيەۋىمە 50 مىڭ تەڭگە اۋدارادى. ونىڭ تيىنىنا دەيىن قالدىرماي، ءۇيدىڭ ەگەسىنە ۇستاتامىز. نەگە ەسەپتەيسىزدەر؟ وسىنى نەگە الدىندا كەلگەن كەزدە ايتپادىڭىزدار، شاپقىلاپ اۋرە بولمايتىن ەدىك قوي»، دەيدى انا. بىراق ماماندار وسى پروب­لەما نەگىزگى كەدەرگى ەكەنىن ايتۋدان تانباعان. كوپ بالالى انانىڭ الاڭى مۇنىمەن بىتپەي تۇر. كوشۋ كەزىندە باعىت بەرگەن «سەرپىندىكتەر» كۇيەۋى وڭىردەگى ەرەكشەلىككە قاراي جۇمىس تابا الماي جاتقاندىقتان، وعان كومباينشى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ءۇش ايلىق كۋرسقا جازدىرعان. «جولداسىم ونى اي سايىنعى 30 مىڭ ستيپەندياسىمەن اۋىلدان اۋدانعا قاتىناپ وقىعان. ول ونىڭ جولى مەن تاماعىنان اسپايدى. بىراق كىشكەنتايىمنىڭ جورگەگىنەن ارتىلمايتىن جاردەماقىنى كىرىس دەپ ەسەپتەپ وتىرعاندا مۇنى دا قوسىپ قويادى عوي»، دەپ شىرىلدايدى ا.كەمەلبەك. 

كوميسسيا كومەك يەسىن تاڭداي ما؟

وسى ماسەلەمەن 111 سەنىم تەلەفو­نىن­داعى ارنايى ماماندار دا جاۋاپ بەرە الاتىن بولعاندىقتان، سوندا حابارلاسىپ ءمان-جايىن سۇرادىق. ونداعى ادەل ەسىمدى قىزمەتكەر اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى تاعايىنداۋ شارتتارى بويىنشا بالاعا 1 جاسقا دەيىن بەرىلەتىن جاردەماقى كىرىس بولىپ ەسەپتەلەتىنىن ايتتى. «الايدا ءار بالا 18 جاسقا تولعانشا بەرىلەتىن بۇل كومەك كورسەتىلۋى ءۇشىن وتباسىنا تولەنەتىن اي سايىنعى سۋبسيديا كىرىس كوزى رەتىندە سانالماۋى كەرەك. بىراق ونى تەك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداعى ارنايى كوميسسيا عانا شەشەدى»، دەدى. جەدەل جەلىدەگى ماماننىڭ كەڭەسىنە سۇيەنسەك، كەيىپكەرىمىزگە ەندى قازاننىڭ 1-نە جاقىن عانا بارۋ كەرەك. ويتكەنى سول ۋاقىتتا كەنجەسى ءۇشىن بەرىلگەن جاردەماقى مەن كۇيەۋىنىڭ ستيپەنديا الماعانىنا 3 اي تولادى ەكەن. ال اتاۋ­لى الەۋمەتتىك كومەكتى وتباسىنىڭ سوڭعى ءۇش ايلىق كىرىسى بويىنشا ەسەپتەپ تاعايىندايدى. بىراق انا سول قازان ايىندا بارسا، ۇيگە بەرىلەتىن سۋبسيديانىڭ الدىنان تاعى شىقپاسىنا كىم كەپىل؟

كەيىپكەرىمىزدىڭ كۇيەۋىنە حابار­لاس­تىق، ول: «ايەلىم بالامەن ۇيدە وتىرعاندا مەن جۇمىس ىستەپ ءجۇردىم. وقۋ كەزىندە بالالاردى اۋىلدان اجەسى كەلىپ قاراپ بەردى. ەندى مىناۋ 21 مىڭعا قول جەتكىزە الماي ءجۇرمىز عوي. ەڭ بولماسا، سول جارىم جۇمىسسىز كەزدە جەتىسپەۋشىلىكتەن العان نەسيەنى كەشە پرەزيدەنتتىڭ جارلىعى ارقاسىندا جاۋىپ الساق دەگەن ءۇمىتىمىز بار ەدى. بىراق كەشە ايەلىممەن ءوزىم جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا بارعاندا كوز جەت­كىزدىم: قولىمىزعا تيمەيتىن سۋبسيديا­نى ساناپ وتىرعاندا نەسيەنى كەشىرەتىنىنە مۇلدە سەنبەي قالدىم»، دەپ قىنجىلادى. ونىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتتىك باعدارلامانى ءجۇر­گىزىپ جاتقاندار كوشەتىن كەزدە ەكەۋى­نە دە جۇمىس تاۋىپ بەرەتىنىن ايت­قان. بىراق ايەلى مەكتەپكە كىرگەنىمەن، ءوزى­نە تەك مەكتەپتىڭ كومىر جاعاتىن جۇ­مىسى بۇيىرىپتى. «ەسەكتىڭ ارتىن جۋ­ساڭ دا مال تاپ» دەگەن اتالى سوزگە توق­تاعان وتاعاسى قىزمەت تاڭداماي ىستەپتى. بىراق كۇن جىلىنعاندا ول دا توقتاعان. 


«ايتا-ايتا ءۇش ايدى...»

ماسەلەنىڭ ءمانىسىن بىلمەككە بەل بۋىپ، قوستاناي وبلىسىنداعى فەدوروۆ اۋدانىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا قوڭىراۋ سوقتىق. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك ماسەلەسىنە جاۋاپتى مامان تاتيانا ۆولوتكەۆيچ ساۋىردە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس مەملەكەتتەن تولەنەتىن سۋبسيديا كىرىس بولىپ ەسەپتەلەتىنىن جەتكىزدى. «وتباسىنىڭ كىرىسىنە مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەيتىن ايەلىنىڭ ايلىعى، جالداۋعا بەرىلەتىن سۋبسيديا سوماسى، سونان سوڭ از ۋاقىت قىزمەت ەتكەن كۇيەۋىنىڭ جالاقىسى قوسىلدى. بۇل – قۇجات تاپسىرۋعا كەلگەن ۋاقىتتان ءۇش اي الدىڭعى كىرىس بويىنشا ەسەپ. سونىڭ بارلىعىن قوسقاندا بۇل وتباسىنداعى ءبىر ادامعا ارنالعان كۇنكورىس مولشەرى 26 مىڭ 893 تەڭگەنى قۇرادى. ال ەڭ از كۇنكورىس مولشەرى – 20 مىڭ 789 تەڭگە. سوندا ولاردا وت­باسىنداعى ءبىر ادامعا 6 مىڭ 109 تەڭگە ارتىق»، دەيدى اتالعان مامان. ت.ۆولوتكەۆيچ كەيىپكەرىمىز 3 ايدان كەيىن قۇجات تاپسىرسا، ااك الۋدان مۇمكىندىگى بار ەكەنىن ايتادى. ءويت­كەنى سول ۋاقىتتا سۋبسيديانىڭ تولە­نۋ مەرزىمى بىتەدى، ال كۇيەۋىنىڭ قىس­قا ­مەر­زىمدى كۋرستان العان ستيپەندياسى كىرىس كوزى بولىپ ەسەپتەلمەيدى ەكەن. الاي­دا قازىر جۇمىس ىزدەپ جۇرگەن جولداسى قانداي دا ءبىر كىرىس كوزىن تاپسا جانە وتباسىنىڭ ورتاق قارجىسى 124 مىڭ 734 تەڭگەدەن (وتباسىندا بالالارى­مەن قوسقاندا 6 ادام، ءبىر ادامعا – 20 مىڭ 789 تەڭگە) ءبىر تيىن اسىپ كەتسە، ااك-ءنى الا المايدى. ەسكەر­تە كەتەيىك، ءار وڭىردە كەدەيلىك شەگىنىڭ مولشەرى ءارتۇرلى. 

ال كوپ بالالى انا جوعارىداعى كەڭەسكە كۇدىكپەن قارايدى: «بۇل ءبىر بىتپەيتىن ءۇش اي بولدى عوي. ساۋىردە بارعاندا ءۇش ايدان سوڭ كەلۋگە كەڭەس بەردى. شىلدەدە قۇجات تاپسىرايىق دەسەك، كەلەسى ءۇش ايدا كەلۋ كەرەكتىگىن ايتادى. ول كەزدە دە ءبىر كەدەرگى كەسە كولدەنەڭ تۇرسا، تاڭعالمايمىز»، دەيدى ۇمىتىنەن كۇدىگى باسىم كەيىپكەر. 

جىرى تاۋسىلماي تۇرعان جيىرما ءبىر مىڭنىڭ سىرىنا ءۇڭىلىپ كوردىك. كوزىمىزدىڭ جەتكەنى – ۇكىمەتتىڭ جۇمىسى مەن مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ناتيجەسى كورىنۋ ءۇشىن بىرىزدەندىرۋ مەن جۇيەلى جۇمىس قاجەت-اق. ايتپەسە ءبىر بارعان ادامعا بار سەبەپتى تۇسىندىرۋگە نە كەدەرگى؟ ساپاسىز مامان با؟ الدە قالىپتاسپاعان جۇيە مە؟ جوق، ءار ءوتىنىش بەرۋشىگە قاراي وزگەرىپ وتىراتىن تالاپتار ما؟ سۇراق كوپ...
سوڭعى جاڭالىقتار

ەلدىك نىشاندار تاريحى

قازاقستان • بۇگىن، 18:14

اتىراۋ: ءۇي قاماققا قامالعان قىز

ايماقتار • بۇگىن، 18:00

بيىل اۋىلعا تابيعي گاز جەتەدى

ايماقتار • بۇگىن، 14:29

ۇقساس جاڭالىقتار