قوعام • 05 شىلدە، 2019

كەزبە قىلعان «كۇندەلىك»

1347 رەتكورسەتىلدى

جۇمىس ۋاقىتى اياقتالۋعا از قالعان. كەنەت قالاارالىق تەلەفون بەزىلدەي جونەلدى. كوتەردىم. تۇتقانىڭ ارعى جاعىنان شامامەن ەلۋدەن اسقان ايەل ادامنىڭ بايىپتى ءۇنى شىقتى.

«اكىمدىككە كەلىپ تولتىرسىن»

تەلەفونداعى ادام ءسوزىن: «ءسا­لەمەتسىز بە؟ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى مە؟» دەپ باستادى. تىڭداپ تۇرعانىمدى ايتتىم. ودان كەيىنگى ويىن: «سىزدەر وسىدان ءبىراز بۇرىن «ءحالىڭ قالاي، اۋىل مەكتەبى؟» دەگەن تاقىرىپتا «كوكەيكەستى» ايدارىنا ماقالا جازىپ ەدىڭىزدەر. ءبىز ونى مەكتە­بىمىزدەگى مۇعالىمدەر بولىپ تال­قى­لادىق. ءالى دە اڭگىمەمىزگە ارقاۋ بولىپ كەلەدى. ويتكەنى وندا­عى سىزدەر كوتەرگەن ماسەلە ءبىزدىڭ باس اۋرۋىمىزعا اينالعان» دەپ جال­عادى.

قاراعاندى وبلىسىنىڭ قارقا­رالى اۋدانىنىڭ ءبىر اۋىلىنان حابارلاسىپ تۇرعانىن جەتكىزگەن ماماننىڭ ايتۋىنشا، مەكتەپتە مۇعالىمدەردىڭ ەلەكتروندى كۇندەلىككە كىرىپ، باعا قويۋىنا ارنالعان جالعىز كومپيۋتەر بار. ونداعى كەزەكتىڭ سوڭى كەيدە تۇنگى ەكى-ۇشتە اياقتالاتىن كورىنەدى. ەڭ سوراقىسى سول،  بۇكىل مۇددەلى مۇعالىم تالاسقان جالعىز كومپيۋتەردىڭ ينتەرنەتى ناۋرىز ايىنىڭ 15-نەن باستاپ مۇلدە ءوشىپ تىنىپتى.

اۋداندىق اكىمدىك پەن ءبىلىم ءبولىمى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ەرەجەلەرىنە بايلانىستى قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمى اياقتالعانىن العا تارتىپ، جاقىن جۋىقتا ينتەرنەت بولمايتىنىن ەسكەرتكەن. سودان مۇعالىمدەر باعا قويىپ، كۇندەلىكتى تولتىرۋ ءۇشىن اۋدان اكىمدىگىنە كەشكى التىدان كەيىن جۇمىسقا قاتىناعان.

«ينتەرنەت ىستەمەيدى، جاعداي جاسال­ماعان، بىراق تالاپ جوعارى. اۋدان اكىم­دىگىنەن «اكىمدىككە كەلىپ تولتىرس­ىن» دەگەن تاپسىر­ما كەلدى. سودان اۋىلدان اۋدان­عا قا­تىناپ، اكىمدىكتەگى قىزمەت­كەر­لەردىڭ كومپيۋتەرىنە كەزەككە تۇ­راتىن كۇيگە تۇستىك. ولار­دىڭ كوم­پيۋتەردەن قولى بوساعا­نىن، تۇسكى اسقا كەتكەنىن نەمە­سە كەشكە جۇمىس بىتكەنىن كۇتە­مىز. قىسقاسى، سولارعا ىڭعاي­لى ۋا­قىت­تى توسامىز» دەپ تاڭعال­دىر­دى. ارىزىن ايتقان اپاي ەلەك­ترون­دى جۋرنالدى كۇن سايىن پاي­­دا­­لانباعان سوڭ، وعان قوسا تەحنو­لو­­گيانى جەدەل يگەرىپ تە كەتە قوي­­ماي­تىنى بار، جانىنا جاس ما­مان­­دى جەتەكتەپ اۋدانعا بارادى ەكەن.


بۇكىل اۋىل وسىنداي

«نەگە مۇنى ەندى عانا ايتىپ وتىرعانىمدى تۇسىنبەي تۇرعان بولارسىز. وقۋ كەزى دەگەنىڭىز ناعىز مايدان ىسپەتتەس. ودان باس كوتەرۋ استە مۇمكىن ەمەس. ايتەۋىر جىلدى جاۋىپ، جاي تاپقاننان كەيىن ارىپتەستەر بولىپ كەلەسى جىلعا قامدانىپ وتىرعاندا يتشىلەگەن تىرلىگىمىز ەسىمىزگە ءتۇسىپ، وي ۇستىنە وي جامالدى. الاڭىمىز ارتا ءتۇستى. كەلەسى وقۋ جىلىندا دا وسىلاي سابىلامىز با؟» دەپ قىنجىلدى تەلەفوننىڭ ارعى جاعىندا كۇرسىنگەن كەيىپكەر.

قاراپايىم ۇيالى تەلەفوننىڭ بايلانىسى ۇستامايتىن اۋىلدا سويلەسۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان مۇعالىم قالاداعى بالالارىنىڭ ۇيالى نومىرىنە ءۇي تەلەفونىمەن شىعاتىن كورىنەدى. ال قالالىق بايلانىسپەن ۇيالى بايلانىسقا شىعۋ تاپ-تازا شىعىن ەكەنىنە شىرىلداعان ول: «ءبىر ايدا ءۇي تەلەفونىمەن سويلەسكەنىمە ءبىرتالاي اقشا تولەيتىن بولدىم. ول ازداي سەنبى-جەكسەنبى كۇندەرى كۇندەلىك تولتىرۋ ءۇشىن قالاعا بارىپ كەلەمىز. ويتكەنى بالالار كومپيۋتەردى جاقسى مەڭگەرگەنىمەن، ەلەكتروندى جۋرنالدى، ءبىزدىڭ كاسىبي تەرميندەردى تۇسىنە بەرمەي قاتەلەسەدى» دەيدى.

وسى شاعىمىن اۋدانداعى ءبىلىم بولىمىنە جەتكىزىپتى. سويتسە، ونداعىلار: «ءسىزدىڭ اۋىل عانا ەمەس، قارقارالى اۋدانىنداعى بۇكىل اۋىل­دا وسىلاي» دەپ شى­عارىپ سالىپتى. جالعىز ەمەستىگى جانىنا دەمەۋ بولۋى كەرەك ەكەن.

«اتىمدى ايتپاي-اق قويايىنشى»

مىنا جايتتى ەستىگەندە جاعامىزدى ۇستاپ، جازۋ ارقىلى جوعارىعا جەتكىزۋ كەرەكتىگىن ايتتىق. ءارى فاكت، دالەل رەتىندە كەيىپكەردىڭ اتى-ءجونىن، قانداي اۋىلدان حابارلاسىپ تۇرعانىن جانە قاي مەكتەپتە ىستەيتىنىن سۇرادىق. كوپ مۇعالىمنەن ەستيتىن جاتتاندى ءسوز ءتىپتى ءتوزىمىڭدى تاۋىسادى: «اتىمدى ايتپاي-اق قويايىنشى. نان تاۋىپ تۇرعان جەرىمنەن ايىرىلىپ قالارمىن!»

ەش قۋعىندالمايتىنىن، ويدان پروب­لەما قۇراستىرىپ تۇرماعاندىقتان جۇمىسىنان ايىرۋعا ەشكىمنىڭ قۇقى جوق ەكەنىن ايتساق تا، مالىمەت بەرۋدەن باس تارتتى. سول سەبەپتى اتالعان اۋدانداعى اۋىل مەك­تەپتەرىنىڭ مۇعالىمدەرىن ىزدەپ كەتتىك. تانىستاردى، دوستار­دى، الەۋمەتتىك جەلىنىڭ قولدا­نۋشىلارىن تارتتىق.

ماسەلەنى اشىپ ايتۋدان جاس­­قانبايتىن ازاماتتار بار ەكەن. بەسوبا اۋىلىنداعى مەك­تەپتىڭ گەو­گرافيا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ما­ق­سات رىسباەۆ اۋىلدا 2G عا­نا ۇستايتىنىن اتاپ ءوتتى. «ءمۇم­كىندىكتىڭ شەگى وسىنداي بولعاندىقتان، مەكتەپكە قۋاتتى ينتەرنەت تارتاتىن قۇرىلعى (تارەلكە) ورناتتى. ناۋرىزدىڭ باسىنان بەرى كەلىسىمشارتتىڭ ۋاقىتى ءبىتىپ قالعانى سەبەپتى مەكتەپتە ينتەرنەت جوق. ال كۇن­دەلىك تولتىرىلۋى ءتيىس. سون­دىقتان سوڭعى توقسان بويى اۋدان­عا قاتىنادىق» دەيدى بەينەتكە باتقان مۇعالىم. ونىڭ ايتۋىنشا، اكىمدىكتەگى كومپيۋتەرگە ساعات كەشكى التىدان كەيىن عانا وتىرا الادى. ينتەرنەت ماسەلەسىن شەشپەسە، كورگەن كۇندەرى وسى. ونلاين-ترەنينگتەرگە قاتىسۋ دەگەن مۇنداعى مۇعالىمدەر ءۇشىن ارمان بولعالى قاشان.

 

مينيسترلىك ءۇشىن عانا تولتىرامىز

ال تالدى اۋىلىنداعى №14 ورتا مەكتەپتىڭ ديرەكتورى ماق­سات قاسىم ءبىز حابارلاسقان كەشكى كەزدە ەڭبەك دەمالىسىندا بولسا دا جۇمىستان شىعىپ كەلە جات­قانىن جەتكىزدى. ويتكەنى بىتپەگەن شارۋا شاش-ەتەكتەن. «مۇ­عالىمدەر مەن وقۋشىلاردىڭ ورەسى بيىك بولعانىن قالايمىز، سوعان ساي جوعارىدان جاۋاتىن تالاپ تا جەتەرلىك. بىراق بۇكىل اۋىل ينتەرنەتسىز وتىرعان اقپاراتتىق قوعامدا الەمدەگى جاڭالىقتان بەيحابارمىز. مامانداردىڭ مۇمكىندىگىنە شەكتەۋ، وعان قوسا وقۋشىلار دا ءبى­لىمنىڭ كوبىن ينتەرنەتتەن الاتىن زاماندا ءوز بەتىنشە ءىز­دەنۋدەن قالدى» دەيدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنىنا ساي ءتۇرلى سايتتاردان وقۋعا بەرىلەتىن تاپسىرمالار بار. ايتالىق، ادەبيەت پانىنەن بالالارعا kitap.kz اشىق كىتاپحاناسىنان شىعارمالار وقۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلەدى. بىراق  وقۋشىلار ونى ورىنداي المايدى. «ءبارىن بىلاي قويعاندا، ەلەكتروندى پوشتامەن حات جىبەرە المايمىز عوي. Kundelik.kz-ءتى مينيسترلىك ءۇشىن عانا تولتىرىپ وتىرمىز. اتا-انالار با­لالارىنىڭ باعالارىن كورە المايدى. مۇعالىمدەر اۋدانعا بارىپ تولتىرىپ وتىرعاندا، ولار قايدان اشادى؟» دەپ اشىنادى م.قاسىم.

ال جوعارىداعى جاۋاپتى ۆەدومستۆو كۇلاش ءشامشيدينوۆا باسقارىپ تۇرعان كەزدە (2019 جىلدىڭ 6 مامىرىنداعى ۇكى­مەت وتىرىسى): « مينيسترلىك «كۇن­دەلىك» جوباسىن ىسكە اسىردى. 6 مىڭنان استام مەكتەپ قوسىل­دى. 4 ملن-عا جۋىق پايدالانۋشى بار، ولاردىڭ 318 مىڭنان استامى – مۇعالىمدەر، 2 ملن-نان استامى – وقۋشىلار، 1،8 ملن-نان استامى – اتا-انالار» دەپ ۇكىمەت باسشىسى اسقار ءماميننىڭ الدىندا ەسەپ بەردى. بۇل ەسەپكە «مينيسترلىك ءۇشىن عانا كۇندەلىك تولتىراتىن» قارقارالىنىڭ اۋىلدارى قوسىلدى ما ەكەن؟..

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىكتى دارىپتەيتىن قوماقتى قور

رۋحانيات • 05 ماۋسىم، 2020

ەكى قىلمىستىق توپ ۇستالدى

ايماقتار • 05 ماۋسىم، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار