سۇحبات • 06 ماۋسىم، 2019

لەۆون دجۋلفالاكيان: قازاقستانعا كەلۋگە قاشاندا اسىعامىز

810 رەت كورسەتىلدى

الماتىداعى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا وتكەن بولات تۇرلىحانوۆتىڭ كۋبوگى جولىنداعى جارىسقا بىرقاتار مەملەكەتتەن اتاقتى سپورتشىلاردىڭ كەلگەنى جايىندا ءبىز بۇعان دەيىن دە جازدىق. سولاردىڭ ءبىرى – گرەك-ريم كۇرەسىنەن سەۋل وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى، الەم جانە ەۋروپا چەمپيونى لەۆون دجۋلفالاكيان. بۇل كۇندەرى ارمەنيانىڭ ۇلتتىق قۇراماسىن باپتاپ جۇرگەن ايگىلى بالۋانمەن ايتۋلى جارىس بارىسىندا سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.

– داڭقتى بالۋان داۋلەت تۇرلىحانوۆپەن بۇرىننان بەرى جاقسى ارالاسامىز،– دەپ باستادى ءوز اڭگىمەسىن لەۆون ارسەن ۇلى. – تالاي جىلدار كسرو قۇراماسى ساپىندا بىرگە كۇرەستىك. كوپتەگەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى مەن ءدۇبىرلى دودالاردا جۇبىمىز جازىلعان جوق. ەكەۋمىزدىڭ دە سپورتتىق عۇمىرىمىزدا قۋانىش پەن شاتتىققا تولى ساتتەر كوپ بولدى. سول سەبەپتى دە وسىنداي كەرەمەت كەزدەردى بىرگە وتكىزگەن داۋلەت دوسىمنىڭ اكەسى – بولات تۇرلىحانوۆتى ەسكە تۇسىرۋگە ارنالعان ءتۋرنيردى بىزدەر اسىعا كۇ­تەمىز. قازاقستانعا كەلۋگە ءار كەز اسىعامىز. قازاق وتە قو­ناقجاي حالىق. وعان كوزىمىز ءال­­­دەقاشان جەتكەن. ءار كەلگەن سايىن ءبىز ۇمىتىلماس اسەر الىپ، ءوز ەلىمىزگە كەرەمەت كوڭىل كۇيدە ورا­لامىز.

– ءوزىڭىزدىڭ بوزكىلەمدەگى تابىستارىڭىز تۋرالى قىس­قا­شا بايانداپ بەرسەڭىز؟

– اۋەلى جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىنداعى ەۋرو­پا ءبىرىن­شىلىگىن ءۇش ءمار­تە ۇتتىم. 1984 جانە 1985 جىل­­دارى ەرە­سەك­­تەر دۋىنا قوسىل­عان بەت­تە كسرو چەمپيو­نات­تارىن­دا قولا جانە كۇمىس مەدال­دار­دى يەلەندىم. وسى جەڭىستەردىڭ ار­قاسىندا وداق­تىڭ باس كومانداسى ساپىنا قابىلداندىم. 1985 جىلى الەم كۋبوگىن ولجالادىم. 1986 جىلى پيرەيدە ەۋروپا جانە بۋداپەشتە الەم چەمپيونى اتاندىم. 1988 جى­لى سەۋلدە الاۋى تۇتانعان وليم­­پيا ويىندارىندا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كو­تەرىلدىم. 1989 جىلى مار­تي­نيدە وتكەن الەمدىك دو­­­­دادا قولا مەدال­دى موينىما ءىلدىم. وسى جارىستار­دىڭ بارلىعىندا مەن 68 كيلو سال­ماق دارەجەسىندە ونەر كور­سەتتىم.

– جوعارىدا ءوزىڭىز اتاعان جارىستاردىڭ سوڭعى ەكەۋىندە داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ دا تا­­­­بىستى ونەر كورسەتكەنى بار­­­شاعا ءمالىم. سەۋلدە ول كۇ­مىس السا، مارتينيدە باس ءجۇل­دەنى ولجالادى عوي...

– ءيا، شۆەيتساريانىڭ مار­تيني قالاسىندا داۋلەت كەرەمەت ونەر كورسەتىپ، الەم چەمپيونى اتاندى. سودان بەرى تا­بانى كۇرەكتەي 30 جىل وتسە دە سول جارىستىڭ ءاربىر ءساتى كۇ­نى بۇگىنگىدەي كوز الدىمدا. ءتورت­­كۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىزدەرى باس قوسقان بايراقتى باسەكەدە قازاق بالۋانىمەن بىرگە ولەگ كۋ­چەرەنكو، الەكساندر يگنا­­­تەنكو، كاماندار مادجيدوۆ جانە الەكساندر كارەلين سىندى ساڭلاقتار باس جۇلدەنى ولجالادى. سول كەزدە كوماندالىق ارىپتەستەرىمنىڭ بۇل تابىسىنا ءداپ ءبىر ءوزىم چەمپيون بول­عانداي شىن جۇرەكتەن قۋان­دىم. ال سەۋلدىڭ جاي-كۇيى بار­شاعا ءمالىم. وليمپيادادا تۇر­لىحانوۆ التىن تۇعىرعا كو­تەرىلۋگە ءتيىس ەدى. الايدا اق­تىق ايقاستا ارامزا قازىلار ادىلدىكتى بەلدەن باسىپ، جەڭىستى جەرگىلىكتى بالۋانعا بەردى. سول كوپە-كورىنەۋ قياناتتىڭ كە­سىرىنەن دارا تۋعان داۋلەت كۇمىس مەدالدى قاناعات تۇتۋعا ءماجبۇر بولدى.

– بوزكىلەمنەن قول ءۇز­گەن­نەن كەيىن باپكەرلىك قىز­مەتتى تاڭداپ، قازىرگى كەزدە ار­­مەنيانىڭ ۇلت­تىق قۇراما كو­مانداسىن جات­تىقتىرىپ ءجۇر­سىز. الماتىداعى جارىسقا دا ءبىراز مىقتى بالۋانداردى اكەل­گەن ەكەنسىزدەر...

– بىرىنشىدەن، بۇل – داۋلەت دوسىما جانە داۋلەتتەي مىق­تى بالۋاننىڭ العاشقى ۇستا­زى بولعان اكەسى بولات تۇرلى­حان ۇلىنا دەگەن قۇرمەت. ەكىن­شى­دەن، بۇل – بىرىككەن كۇرەس الەمىنىڭ كۇنتىزبەسىنە ەنگەن ءىرى دودا. ايتۋلى جارىسقا كىل مىق­­­تىلار جينالاتىندىقتان، ءبىز دە تاڭداۋلى سپورتشىلارىمىزدى الامانعا قوسۋدى قۇپ كوردىك. ونىڭ ۇستىنە، ماۋ­سىم ايىنىڭ سوڭىندا مينسكىدە ەۋروپا ويىندارى وتە­دى. وسى جارىس قارساڭىندا ءوز شاكىرتتەرىمنىڭ بابىن باي­قاپ كورۋ قاجەت بولدى. سول سەبەپتى دە ارمەنيانىڭ بەل­دى بالۋاندارىنىڭ ءبىرازى الماتىدا تەر توكتى.

– جارىستىڭ ۇيىمداستى­رىلۋ دەڭگەيى مەن ءوز شاكىرت­تە­رى­ڭىزدىڭ ونەرىنە ريزا بول­دىڭىز با؟

– ۇيىمداستىرىلۋ دەڭگەيىن­دە ەش گاپ جوق. بارلىعى ەڭ جو­عارعى تالاپتارعا ساي بولدى. ال ارمەنيا بالۋاندارى اراسىنان ارتۋر الەكسانيانعا ەرەكشە ريزا بولدىم. ءيا، ونىڭ ريو وليم­پياداسىنىڭ جەڭىمپازى، لوندون وليمپياداسىنىڭ قو­لا جۇلدەگەرى، الەمنىڭ ءۇش جانە ەۋروپانىڭ ءتورت دۇركىن چەم­پيونى دەگەن اتاعى بار. الاي­دا جاراقات الۋى سالدارىنان الەكسانياننىڭ التى ايدان اسا ۋاقىت بويى بوزكىلەمگە شىق­­­­پاعانىن ەسكەرگەن ءجون. سوعان قاراماستان ول الماتى بوزكىلەمىندە ءوزىن وتە كەرەمەت قىرىنان كورسەتىپ، 97 كيلو سال­ماق دارەجەسىندە دارا شىقتى.

– ءسىزدىڭ جەڭىستى جولى­ڭىز­دى ۇلىڭىز جالعاستىرىپ ءجۇر ەمەس پە؟ ارسەننىڭ قازىرگى اياق­الىسى قالاي؟

– بالۋاندىق ونەردە ارسەن دجۋلفالاكيان دا ءبىراز بەلەستەر­دى باعىندىردى. اتاپ ايتساق، لوندون وليمپياداسىندا كۇمىس مەدالدى يەلەندى. 2010-2013 جىلدار ارالىعىنداعى ءۇش الەم چەمپيوناتىندا جۇلدەگەرلەر ساناتىنان كورىنسە، 2014 جىلى باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. ەۋروپا چەمپيونى اتانىپ، سول جارىستا تاعى ءۇش ءمار­تە­ ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنان كو­رىندى. بيىل بۋحارەستە وتكەن قۇر­لىقتىڭ باستى دوداسىن قولا مەدالمەن قورىتىندىلادى.

– بيىل كۇزدە نۇر-سۇلتان­­­دا كۇرەس تۇرلەرىنەن الەم چەم­­­­­­­­­­­­­­پيوناتى وتەتىنى بەلگىلى. وليم­­­­­­­­پيا ويىندارىنىڭ ليتسەنزيالارى ساراپقا سالىنا­تىن جارىسقا دايارلانىپ جات­قان بولارسىزدار؟

– ارينە! كۇزدە ارمەنيا قۇرا­ماسى الەم چەمپيوناتىنا تىڭعىلىقتى دايارلىقپەن كە­لەدى. وسى قوناقجاي قازاق جە­رىندە ءبىز قالايدا توكيو وليم­پياداسىنىڭ جولداماسىن مولىنان يەلەنۋگە بارىنشا كۇش سالامىز.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.


اڭگىمەلەسكەن عالىم سۇلەيمەن،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار