فوتو: azattyq-ruhy
تەكسەرۋ بارىسىندا سايلاۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاي-كۇيى, ناۋقاننىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-قۇقىقتىق قىرلارى, ۋچاسكەلىك كوميسسيالاردىڭ جۇمىسى, سونداي-اق رەفەرەندۋم راسىمدەرىنىڭ اشىقتىعى, زاڭدىلىعى مەن جاريالىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرى باستى نازاردا بولعان.
«ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى بارعان ۋچاسكەلەردە ازاماتتاردىڭ بارلىق ساناتى ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاسالعانىنا كوز جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, عيماراتتار پاندۋستارمەن جابدىقتالعان, داۋىس بەرۋگە ارنالعان ارنايى كابينالار مەن برايل قارپىمەن ازىرلەنگەن ترافارەتتەر دايىندالعان. اقپاراتتىق ستەندتەر اربامەن قوزعالاتىن ازاماتتاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ ورنالاستىرىلعان. سونداي-اق كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتار ءۇشىن جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ قازاق جانە ورىس تىلدەرىندەگى اۋديو نۇسقاسى قاراستىرىلعان», دەدى ن.ءابدىروۆ.
ونىڭ سوزىنشە, ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل اياسىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جانە اۋماقتىق رەفەرەندۋم كوميسسيالارىنىڭ وكىلدەرى بىرلەسكەن وتىرىستاردا بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا ەسەپ بەرگەن. اتاپ ايتقاندا, ينتەرنەت پەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ, 10 411 ۋچاسكەنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋى, 91 609 مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتىڭ داۋىس بەرۋگە قاتىسۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ, سونداي-اق داۋىس بەرۋ كۇنى قاۋىپسىزدىك پەن قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ شارالارى تالقىلاندى.
ۋاقىتشا باسقا جەردە بولۋىنا بايلانىستى داۋىس بەرۋ كۇنى ءوز ۋچاسكەسىنە كەلە المايتىن ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن زاڭناماعا سايكەس ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىگىن الۋ مۇمكىندىگى دە قاراستىرىلعان.
«قازىر رەفەرەندۋمعا دايىندىق جانە ونى وتكىزۋ ءتارتىبى تۋرالى حالىقتى كەڭىنەن اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ءۇشىن ءتۇرلى كوممۋنيكاتسيالىق ارنالار ىسكە قوسىلىپ, ارنايى ونلاين-سەرۆيستەر پايدالانۋعا بەرىلۋدە. ازاماتتار وزدەرىنىڭ داۋىس بەرۋ ۋچاسكەسىن eGov Mobile ءموبيلدى قوسىمشاسى, Kaspi Bank پەن Halyk Bank قوسىمشالارى, سونداي-اق بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ SMS-حابارلامالارى ارقىلى انىقتاي الادى», دەدى كوميسسيا توراعاسى.
رەفەرەندۋم قارساڭىنداعى قوعامدىق كوڭىل كۇي: جاڭا كونستيتۋتسياعا پىكىر قانداي؟
سونىمەن قاتار, «جسن بويىنشا داۋىس بەرۋ ءۇشىن ءوز ۋچاسكەڭىزدى تابىڭىز» اتتى ارنايى سەرۆيس ىسكە قوسىلعان. بۇدان بولەك, ازاماتتار تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا اكىمدىكتەردىڭ call-ورتالىقتارىنا حابارلاسىپ, ءوز ۋچاسكەسى تۋرالى ناقتى اقپارات الا الادى. Call-ورتالىقتاردىڭ نومىرلەرى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرستارىندا ورنالاستىرىلعان.
«ينسپەكتسيالىق ساپارلار اياسىندا ۋچاسكەلىك رەفەرەندۋم كوميسسيالارى مۇشەلەرىن وقىتۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. جالپى اۋماقتىق جانە ۋچاسكەلىك كوميسسيا مۇشەلەرىن وقىتۋ كاسكادتىق مودەل بويىنشا ۇيىمداستىرىلعان. الدىمەن اۋماقتىق كوميسسيا مۇشەلەرى وفلاين جانە قاشىقتان وقىتىلىپ, ودان كەيىن ۋچاسكەلىك كوميسسيالاردىڭ توراعالارى, ولاردىڭ ورىنباسارلارى مەن حاتشىلارىنا ارنالعان سەمينارلار وتكىزىلگەن», دەدى نۇرلان ءماجيت ۇلى.
جۇمىس ساپارلارى بارىسىندا ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ وكىلدەرى 3 مىڭنان استام كوميسسيا مۇشەسىنە ارنالعان وقىتۋ سەمينارلارىن وتكىزىپ, ءبىلىم دەڭگەيىن باعالاۋ ماقساتىندا تەستىلەۋ دە ۇيىمداستىردى. وقىتۋدىڭ پراكتيكالىق بولىگى ناقتى ۋچاسكەلەردەگى جاعدايلارعا نەگىزدەلگەن كەيستەردى شەشۋگە باعىتتالدى. اسىرەسە ازاماتتار تىزىمىمەن جۇمىس ىستەۋ, ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىكتەرىن راسىمدەۋ, ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ جانە نەگىزگى راسىمدىك الگوريتمدەردى مەڭگەرۋ ماسەلەلەرىنە باسىمدىق بەرىلدى.
رەفەرەندۋم: تاياۋ شىعىس ەلدەرىندەگى ۋچاسكەلەر ۋاقىتشا جۇمىس ىستەمەيدى
سونىمەن قاتار وڭىرلەردە حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارى دا قاتار جۇرگىزىلۋدە. بۇگىندە 90 قالا مەن 195 اۋداننىڭ تۇرعىندارىنا رەفەرەندۋم جونىندەگى نەگىزگى مالىمەتتەر قامتىلعان QR-كودى بار دەربەس شاقىرۋ بيلەتتەرى تاراتىلىپ جاتىر.
ايتا كەتەيىك, رەفەرەندۋمدى دايىنداۋ مەن وتكىزۋدى بىرنەشە دەڭگەيدەگى كوميسسيالار جۇزەگە اسىرادى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ فۋنكتسيالارىن اتقارادى. سونداي-اق 247 اۋماقتىق كوميسسيا جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ قۇرامىندا 1 729 مۇشە بار. بۇدان بولەك, 10 411 ۋچاسكەلىك كوميسسيا رەفەرەندۋمدى تىكەلەي ۇيىمداستىرۋعا تارتىلعان. جالپى العاندا, رەفەرەندۋمدى وتكىزۋگە 10 658 اۋماقتىق جانە ۋچاسكەلىك كوميسسيا قاتىسىپ, ولاردىڭ قۇرامىندا 71 030 ادام جۇمىس ىستەپ جاتىر.
وسىلايشا, وڭىرلەردەگى دايىندىق بارىسى رەفەرەندۋمدى ۇيىمداستىرۋ ءىسىنىڭ جان-جاقتى جانە جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتقانىن كورسەتەدى. ينفراقۇرىلىمنىڭ ازىرلىگى, كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ وقىتىلۋى, تسيفرلىق سەرۆيستەردىڭ ىسكە قوسىلۋى جانە ازاماتتاردى كەڭىنەن اقپاراتتاندىرۋ شارالارى ەل كولەمىندەگى ماڭىزدى ساياسي ناۋقاننىڭ جوعارى دەڭگەيدە وتۋىنە نەگىز قالايدى.
