– ارينە, ءسوزسىز سولاي بولۋى كەرەك. كۇيشى بولۋ ءۇشىن اۋەلى قازاق بولىپ تۋ قاجەت دەيتىنىم سودان. مەنىڭ قاسقىرباي دەگەن ناعاشىم كۇيشى ەدى. 6 جاستان قولىما دومبىرا ۇستاۋىما سول كىسى سەبەپكەر بولدى. ونىڭ ءۇستىنە كۇيشىلەردىڭ ورتاسىندا ءوستىم. ناعاشىم تاتتىمبەتتىڭ ءشاكىرتتەرىمەن بىرگە جۇرەتىن. باعانالى ساياتۇلەكوۆ دەگەن دومبىراشىمەن جاقىن دوس بولعان. وسىلاردىڭ بارلىعى – ىرگەلى كۇيشىلەر, كۇيدى كادىمگىدەي كاسىپ قىلعاندار. ەندى سولاردىڭ جانىندا جۇرگەن سوڭ, مەن قايدا بارام؟ ال مەنىڭ دومبىراعا تۇبەگەيلى كەلۋىم, ونىڭ ىشىندە شەرتپە كۇيگە بەت بۇرعانىم – تاتتىمبەتتىڭ تۋعان نەمەرەسى شايقىنىڭ ىقپالى. ول ءوزى كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەزىندە بايدىڭ بالاسى رەتىندە قۋعىندالىپ, تۇرمەگە توعىتىلعان. تاعدىر مەنى سول كىسىگە جولىقتىردى. ونىڭ كۇي, دومبىرا تۋرالى توگىلتىپ ايتقان اڭگىمەلەرى مەن شەرتكەن كۇيلەرىنەن كەيىن ءبىرجولا كۇيشى بولامىن دەپ شەشتىم. سول كەزدە 14-15 جاستاعى بوزبالامىن.
– ءبىر سوزىڭىزدە «كۇيشى بولۋ ءۇشىن ورتا كەرەك» دەگەن ەدىڭىز. بۇل تۇرعىدا ءسىزدىڭ باعىڭىز بار ەكەن, ءيا؟
– كىل مىقتىلاردىڭ الدىن كوردىڭىز. دەسە دە, وسىلاردىڭ ىشىندە كىمنەن ساباق العانىڭىزدى ەرەكشە ماقتان تۇتاسىز؟
– ارينە, تولەگەن مومبەكوۆتىڭ تارتىسىن قاز-قالپىندا قابىلداپ, تىكەلەي توكەڭنىڭ وزىنەن ءۇيرەنىپ قالعانىما ماقتانامىن. ول كىسى سەنى ادەيى ءۇيرەتەيىن دەپ وتىرمايدى. ماگنيتوفونىمدى قامداپ قويامىن, ونى كورسە ءبىتتى, تارتپاي قويادى. ءوزى سونداي مىنەزدى ادام. قوينىما تاسپامدى (ماگنيتوفون) تىعىپ الامىن. مالعا ءشوپ سالامىز, سۋ بەرەمىز, ول قايدا بارسا, مەن سوندا جۇرەمىن. بىرگە قونىپ, بىرگە تۇرامىن, قاسىنان ءبىر ەلى قالمايمىن. كەيدە ءبىر شابىتى ۇستايدى. سوندايدا, انىعى كۇي شىعاراتىن كەزدە قالجىڭ ءسوزدى, ارتىق اۋىز اڭگىمەنى قويىپ, ءتۇر-ءوڭى وزگەرىپ كەتەدى. سول ءساتتە ماگنيتوفونىمدى قوسا قويامىن. تىڭداپ العان سوڭ, تارتقان كۇيلەرىن قايتا شەرتەمىن. نامىسىنا ءتيىپ ادەيى قاتە تارتامىن. و كىسى «ءوي, مىناۋ قايتەدى؟» دەپ قولىمنان دومبىرانى ج ۇلىپ الادى دا, «مىنە, بىلاي, مىنا جەرىن وسىلاي تارتۋ كەرەك» دەپ ايتىپ وتىرىپ, كورسەتىپ بەرەدى. سول كەزدە ۇيرەنىپ الامىن. ماعان دا كەرەگى – وسى.
– ءا-ءا, ءجوندى پايىمداپ تۇرسىڭ. شاكىرت بولا ءبىلۋدىڭ ءوزى – ونەر. ۇستازدى تاڭداۋ – ءتىپتى ءۇلكەن ونەر. ءوزىنىڭ باعىتىنا ساي كەلەتىن, جولىن اشا الاتىن ويىمەن, جانىمەن ۇندەس ءىس اتقارىپ جۇرگەن ادامدى تابۋ, ودان تاباندىلىقپەن ءتالىم الۋ عانا شاكىرتتى شىڭدايدى.
– شەرتپە كۇي ءسىزدىڭ تابيعاتىڭىزعا جاقىن سەكىلدى...
– تاتتىمبەتتى كوپ زەرتتەدىڭىز. ءسىز ءۇشىن جاڭالىق بولعان, ءبىز بىلمەيتىن تاعى قانداي قىرىن اشتىڭىز؟
– تاتتىمبەت – دۇنيەدەن ەرتە قايتقان ادام, 45-اق جىل ءومىر ءسۇردى. تاتتىمبەتتىڭ جۇرگەن اۋىلدارىن تالاي ارالادىم, ول تۋرالى دەرەكتەر مەن جازبالاردىڭ ءبارىن دەرلىك وقىدىم. وسى جولدا اۋىلداعى اڭگىمەلەردەن ونىڭ ەرەكشە تۇلعالىق قاسيەتىن تانىدىم. ءبىر اۋىلعا كەلىپ, تاتتىمبەت سۋ سۇرايدى. سۋىن ءىشىپ كورگەن ول: «مىنا جەردە قورعاسىن كوپ ەكەن», دەپتى. كەلەسى ءبىر اۋىلعا بارىپ: «ءوي, سەندەردىڭ ءىشىپ وتىرعاندارىڭ توتيايىن عوي», دەيدى ەكەن. جانىندا جۇرگەندەر: «تاكە, ءسىز نە دەپ كەتتىڭىز؟», دەپ قالجىڭدايتىن كورىنەدى. ءبىرازىمىز بىلمەيمىز, تاتتىمبەت – قازاقتان شىققان تۇڭعىش التىن ءوندىرۋشى. تۋعان جەرىندە تۇندىكتى دەيتىن وزەن بار. سونىڭ جاعاسىنا الدىن الا ءجۇنى قىرقىلعان ءجۇز قويدى سويعىزىپ, تەرىسىن بىردەن وزەن تۇبىنە تاسقا باستىرىپ توسەتەدى. سوندا تەرىنىڭ تۇگىنە التىن تۇرادى ەكەن. ءجۇن دە – تابيعي, اسىل. اسىلدى اسىل تارتادى. ءبىر تاۋلىك تۇرعان تەرىنى 50-60 قىزعا تاراقپەن تاراتادى. سول ءساتتىڭ وزىندە, 1800 جىلدارى التىن جيناعان.
تاكەڭنىڭ تالانتىنا تاڭعالامىن. ول رومانوۆتاردىڭ 300 جىلدىعىنا قۇنانبايدىڭ ورنىنا بارعان. قۇنانباي اۋىرىپ قالعاندا, ودان ورنىنا كىم بارۋى كەرەكتىگىن سۇرايدى. سوندا ول 25 جاستاعى تاتتىمبەتتى لايىق كورىپتى. رومانوۆتار مەن پاتشا اعزام قابىلداعاندا تاكەڭ ءتىلماشسىز ورىسشا سويلەگەن. ەرتەڭىنە اۋديەنتسيا (جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالار مەن ەل باسشىلارىنا كىرۋگە جازىلۋ – ا.ش.) سۇراپ, پاتشانىڭ الدىندا «سىلقىلداق», «سارىجايلاۋ» كۇيلەرىن تارتادى. الكەي مارعۇلاننىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, سول جەردە وتىرعان گلازۋنوۆ دەگەن ورىستىڭ كومپوزيتورى تاكەڭنىڭ شىعارمالارىنا, ونىڭ ورىنداۋىنا «وتە تەرەڭ مۋزىكانت» دەپ جوعارى باعا بەرەدى. ونداعى جۇرت قارا قازاقتىڭ تىلگە جۇيرىكتىگىنە ءتانتى بولىپتى. اۋىلدا ءجۇرىپ-اق ءتىل بىلگەن. تالانت ەمەي, نەمەنە!
– نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ ءۇيىندە جاتىپ ۇيرەنگەنىڭىزدى ايتتىڭىز. ول كىسىدەن قانداي ونەگە الدىڭىز؟
– تىلەنديەۆتىڭ تارتىسىندا ەففەكت باسىم. تىڭداۋشىنى ەلىتىپ, ءۇيىرىپ اكەتۋ ءۇشىن جانىن سالادى. ونىڭ ورىنداۋىندا تىڭدارمانمەن ديالوگقا ءتۇسۋ بار. سول قول جاعىنا قاتتى قىزىقتىم. پەرنەنى باسقان كەزدە زىڭ ەتە قالادى. دومبىرا ءسويلەي جونەلەدى. ول كىسىنىڭ ەڭ عاجاپ ەرەكشەلىگى – دومبىرا تاڭدامايدى, كەز كەلگەنىن سايراتىپ جىبەرەدى. نۇرەكەڭ مەنى «وي, ءبالە» دەپ اتايتىن. ءبىر كۇنى: «وي, بالە, مەنىمەن ۇيگە جۇرەسىڭ», دەدى. «اعا, مەنىڭ وقۋىم, ساباعىم بار عوي», دەپ كۇمىلجىپ ەدىم: «وتتاما, ءجۇر!», دەدى. ايتتى, ءبىتتى. ءمىنەزى سونداي ءوزىنىڭ. داريعا اپايىمىز شاي قويادى. كۇيى كەلگەن سوڭ, ەكى بىلەگىن سىبانادى. ءتىلەنديەۆ قالاي قولىنا دومبىرانى الادى, ءتۇسى وزگەرەدى. ۇشاتىن قىرانداي كەيىپكە ەنەدى. دەمىڭدى ىشىڭە تارتاسىڭ. بۇل – رۋح. بۇرىنعى كۇيشىلەر دە سونداي قالىپقا ەنگەن. كۇيكى تىرلىكتى جيىپ قويىپ, كەز كەلگەن كۇيدى اسەرلى ورىندايدى. دۇكەننىڭ دومبىرالارى بولادى, بالا-شاعا ءسۇيرەتىپ جۇرەتىن. سونى الادى دا, سۇڭقىلداتىپ جىبەرەدى. اللا بەرگەن. سوندىقتان مەن دە ءشاكىرتتەرىمە «ءوزىڭ ءۇشىن ەمەس, تىڭدارماندى ۇيىتۋ ءۇشىن تارت, س ۇلىق وتىرماي ورىندا» دەپ ءاردايىم ايتامىن. البەتتە, كۇي دەگەن ادامنىڭ جانى, ونى سۋرەتتەۋ وڭاي ەمەس.
– سىزبەن سۇحباتىمىزعا سەبەپشى بولعان – كۇيشى الشەكەي بەكتىباي ۇلىنىڭ كەشى. كونتسەرتتە كۇيشىنىڭ «ءبوزىنگەنىن» كەرەمەت شەرتتىڭىز. ونىڭ ءۇنىن قالاي ءسىڭىردىڭىز؟
– ۇستازىم تولەگەن مومبەكوۆ سۇگىردەن ساباق السا دا: «ماعان سۇگىردەن گورى الشەكەي جاقىن», دەپ وتىراتىن. سودان ءسىڭىردىم. اتاقتى عالىم اقسەلەۋ سەيدىمبەك: «الشەكەي – كۇيشى-كومپوزيتور رەتىندە سىر بويىنداعى مۋزىكالىق مەكتەپتىڭ كوش باسىندا تۇرعان كورنەكتى تۇلعا. قازاقتىڭ ءان ونەرىندە سىر بويىنىڭ جىرشى-جىراۋلىق ءداستۇرى قانداي دارا بولسا, كۇيشىلىك ونەردە دە ءالشەكەيدىڭ قولتاڭباسى سونداي دارا», دەپ جازعان. مەنىڭ ۇعىمىمدا ول – كۇيلەرى ەشكىمگە ۇقسامايتىن ەرەكشە كۇيشى. ءتوكەڭە الەكەڭنىڭ جاقىن بولاتىنى دا سول – قاراتاۋ كۇيلەرىنىڭ موتيۆتەرى. ۇستازىم باعالاعان سىر سۇلەيى الشەكەيدىڭ كۇيلەرىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ نوتاعا تۇسىرگەنمىن. سوندىقتان كونتسەرتكە ارنايى الماتىدان شاقىردى.
– كۇي – كيە. وسى ءسوزدىڭ ماعىناسىن اشىپ بەرىڭىزشى؟
كۇيدىڭ كيەسىن شەتەلگە شىققاندا انىق سەزىندىم. ءبىر عانا «سارىارقانى» 5 رەت تارتتىق. كەز كەلگەن ۇلتتى ۇيىتا الاتىن قۇدىرەتىنە كۋا بولدىم. ءبىر قارا ءناسىلدى تۇرىپ: «ءبىز بۇدان تابىن-تابىن جىلقىنى, دارحان دالانى, سۇلۋ تابيعاتتى كورىپ تۇرمىز. وسى شىعارمانى جازعان مۋزىكانتتى كورسەتىڭىزشى», دەدى. سوندا شامعون اعامىز كۇي اۆتورىنىڭ قانشا عاسىر بۇرىن ومىردەن ءوتىپ كەتكەنىن جەتكىزدى. قارا ءناسىلدى تىڭدارمان: «كونە مۋزىكا بولۋى مۇمكىن ەمەس. بىزگە وندا قالاي اسەر ەتىپ تۇر؟», دەپ سەنبەيدى. سول كەزدە «شىركىن, كۇيدىڭ كيەسى شەتەلدىكتى دە جىلاتتى!» دەپ كۇبىرلەدىم. باعدارلامامىز بويىنشا اندەر بار ەكەنى ايتىلسا دا: «جوق, وسى كۇيدى تاعى دا ويناڭىزدار», دەپ تۇرىپ الدى. «اسىلىمىز وسى ەكەن عوي» دەدىم ىشىمنەن.
– ەندى كۇيدىڭ كيەسى قازاققا عانا قونعان عوي.
– كۇيدىڭ ومىرشەڭ بولماي جاتقانىنا كۇيشىلەردىڭ دە ءوز زامانىن ءسويلەتە الماي ءجۇرگەنى سەبەپ شىعار. بۇرىنعىلار كەز كەلگەن ساياسي-قوعامدىق, الەۋمەتتىك جايتتارعا كۇي شىعاردى. مۇمكىن سول جەتپەي جاتقان بولار؟
– ءيا, ناق سول جەتپەي جاتىر. ال ەندى ءوزىڭ ايتشى, ول ءۇشىن بىزگە نە ىستەۋ كەرەك؟
– قوعام جانايقايىن جەتكىزۋگە ءۇن قوسۋ قاجەت شىعار...
– ءجون. الايدا سويتە قويايىق دەپ تاعى كەسىپ ايتۋعا كەلمەيدى. وعان دا ورتا كەرەك. قوعام سوعان مۇددەلى بولعانى ابزال. حالىقتىڭ ىشىندە كۇي ويناپ تۇرۋى ءتيىس. بىزدە ولاي ەمەس قوي. ءبىر مۋزىكانى الىپ, تاڭنان كەشكە دەيىن ادامعا تىڭداتا بەرشى, ءتۇبى سونى ءسىڭىرىپ الادى. مەكتەپتەر اقىرىنداپ كۇيدى قوڭىراۋدا قويىپ قوياتىن بولدى. جاقسى باستاما. بىراق ءبىر كۇيدى بەرە بەرگەنشە, قازاقتا 8000 كۇي بار, اۋىستىرىپ قويۋ قاجەت. وسىنى تابانىم تيگەن ءبىلىم وردالارىنا ايتىپ جۇرەمىن. سول ايتقانىمدى ورىنداعان ءبىر مەكتەپكە كەيىن باردىم. بالالاردان ۇزىلىستە تىڭداعان كۇيلەردىڭ ىشىندە قايسىسى ۇناعانىن سۇرادىم. ءبىر بالا: «بىزگە «سارىارقا» ۇنايدى. ءويتكەنى سول كۇي تارتىلعاندا ءبىز بۋفەتكە بارىپ, بىردەڭە جەپ ۇلگەرەمىز», دەيدى (ك ۇلىپ الدى – ا.ش.). اسەر ەتكەن عوي. ونىڭ ەكپىنى جىلدامدىقتى ارتتىرادى. كوڭىل كۇيدى كوتەرەدى. بالالار قاي ۇزىلىستە قانداي كۇي بەرىلەتىنىن اتىمەن جاتتاپ العان. مىنە, كۇي قالاي تاربيەلەيدى!
– سۇگىر ءوز كۇيلەرىن ءىشتەن شىققان بالاسىنداي قىزعانىپ, تىعىلىپ تارتادى ەكەن. سىزدە دە سول قاسيەت بار عوي دەيمىن. ءوز كۇيلەرىڭىزدى وڭاشا قالعاندا عانا شەرتەتىن كورىنەسىز...
– مەن دە كەز كەلگەن كۇيشىدەي كۇيلەرىمدى بىرەۋ ورىنداعانىن جاقسى كورەمىن, قالايمىن. ءوزىن ءوزى دارىپتەگەندى جاراتپايمىن. جالپى «مەن» دەپ ايتۋعا قورقاتىن اداممىن. وعان قوسا شىعارعاندارىمدى قازاقتىڭ التىن قورىنداعى, حالىقتىڭ جادىندا ساقتالعان كەرەمەت كۇيلەردىڭ دەڭگەيىمەن قاتار قويا المايمىن. كۇيلەرىمنىڭ ايتەۋىر ءبىر جەرى ۇناماي تۇرادى. كلاسسيكالاردان كەم كورەمىن. بولماعاندا ءبىر تۇسى جاساندى بولىپ كەتەدى.
– ول نە سەبەپتەن دەپ ويلايسىز؟
– تاعى سول ورتاعا كەلىپ, تۇيىققا تىرەلەمىز. كوپ ۇلىلاردىڭ الدىن كورمەي قالدىق. ءومىر ءسۇرۋ سالتىمىز باسقا عوي. كومپيۋتەردە وتىرامىز, تاسجولمەن جۇرەمىز. كيىز ءۇيدە ۇيىقتامايمىز, قىمىز ىشپەيمىز. وسىنىڭ ءبارى اسەر ەتەدى. سوندىقتان قازىر كۇي شىقپايدى. ءوزىمدىكىن عانا ەمەس, جاڭادان شىققان كۇيلەردىڭ كوبىسىن ورىنداعىم كەلمەيدى. سىيلايتىن, جاقسى كورەتىن ارىپتەستەر كۇيلەرىن ۇسىنادى. قولىم ءجۇرمەيدى, قينالامىن.
– ۇستازسىز. ۇستازدان وزعان ءشاكىرتتەرىڭىز بار ما؟
– اسىلبەك ەڭسەپوۆتى ايتا الامىن. قازىر كىشكەنە كۇي ورىنداماي, جاڭاشا ءبىر باعىت تاۋىپ الىپتى. كۇيدى ەستراداعا لايىقتاپ ءجۇر. بىراق دىبىسى – اسەم. كەيبىر دىبىستارىنا قايران قالامىن. ونىڭ ساۋساقتارىندا نۇرعيسانىڭ ءۇنى بار. وزىنە كوپ ايتپايمىن, ماقتانىپ كەتپەسىن دەگەنىم عوي.
– دەگەنمەن, ءسىز كۇيدى ەستراداعا اينالدىرۋعا قارسىسىز عوي؟
– دەسە دە, شاكىرتتەرىمنىڭ, كەيىنگى بۋىننىڭ الدىنا تۇرىپ, قارسىلىق بىلدىرمەيمىن. الايدا ايتامىن. ويتكەنى تابيعاتىن بۇزباعانىن قالايمىن. ال كەسە-كولدەنەڭ تۇرمايتىنىم – «ايتەۋىر كۇيدى, ونىڭ ىشىندە دومبىرانى ءولتىرمەۋدىڭ جولى عوي» دەگەن وي. ءبىر ستاديونداعى 10-20 مىڭ ادامدى تىڭداتۋعا ەسترادانىڭ كومەگى كەرەك-اق. جارقىن شىعادى. بۇقاراعا جاقسى.
– وسى كەزەڭگە كەلەدى. سول ۋاقىتتا, ياعني شوقاننىڭ شاعىندا قوبىز كوپ تارتىلعان. ول سوندىقتان دومبىرانىڭ ءۇنى ءبيىگىرەك شىعاتىنىن ايتتى. سەزگەن عوي. ونىڭ ۇستىنە شوقان ارقانىڭ كۇيشىلەرىمەن جاقسى تانىس بولدى. دومبىرانىڭ بولاشاعىن سولاردىڭ قۇدىرەتىنەن, قاسيەتىنەن بىلگەن بولار. ال قازىر قاراپ وتىرساق, قوبىزدان گورى دومبىرانىڭ ءۇنى ءجيى ەستىلەدى. قازاقتا ۇلتتىق اسپاپتار جەتەرلىك. بىراق بارىنەن دومبىرا ومىرشەڭ بولىپ, حالىققا كەڭ تاراپ تۇر. بۇل وزگەلەرىن جوققا شىعارۋ دەگەن ءسوز ەمەس, تەك شوقاننىڭ كورەگەندىگىنە دالەل. بايقاساق, باسقا ەمەس, ەلىمىزدە بىلتىردان باستاپ ۇلتتىق دومبىرا كۇنى اتالىپ وتەدى. قوبىز نەمەسە جەتىگەن ەمەس, دومبىرا كۇنى.
– قۇيماقۇلاقتار بار ما قازىر؟
– قۇيماقۇلاق – قازاقتىڭ قانىنا سىڭگەن ەڭ ەرەكشە قاسيەتتەردىڭ ءبىرى. بۇل قاسيەت دومبىراشىنى كۇيشىلىككە جەتەلەيدى. شاكىرتتەرىمنىڭ اراسىندا قۇيماقۇلاقتار بار ەكەنىن كوزىم كورىپ ءجۇر. مەن كوبىنە كۇيلەردى تىڭداتىپ ۇيرەتەمىن. بىراق وقۋ باعدارلاماسىندا نوتا بولعاندىقتان, ونى ۇيرەتۋگە تۋرا كەلەدى. الدىمەن بالاعا تىڭدايتىن كۇيلەردىڭ ءتىزىمىن بەرەمىن. «مىنانىڭ ورىنداۋىندا تىڭدا, مىنانىڭ تارتىسىن تىڭداما», دەيمىن. ويتكەنى ەكىنشى قاتارداعىلار بۇزادى. بۇزعان كۇيدى تىڭداتۋعا بولمايدى, بالا بۇزىلادى. ءبىر اي بۇرىن ۇزدىكسىز تىڭداۋدى تاپسىرامىن. اۋەن قۇلاققا, بويعا ءسىڭۋى كەرەك. سونان سوڭ دۇرىس نۇسقالارىنىڭ ىشىنەن وقۋشىنىڭ وزىنە ۇناعانىن تاڭداپ الىپ, سونىڭ نوتاسىن بەرەمىن.
– گازەتىمىزدە ءبىراز بۇرىن دومبىرا ساباعىن مەكتەپكە ءبىرىڭعاي وقىتىلاتىن ءپان رەتىندە ەنگىزۋدى كوتەرگەن ماقالا جازىپ ەدىك. بۇل باستاماعا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا سەنات سپيكەرى كەزىندە: «دومبىرا ۇيرەنۋ ساباعىن مەكتەپتە فاكۋلتاتيۆ رەتىندە وقىتۋ كەرەك», دەپ قولداۋ بىلدىرگەن بولاتىن. قالاي قول جەتكىزەمىز؟
– وسى ءسوزدى كەزىندە جاسارال ەڭسەپوۆ تە ايتقان. وعان جەتۋ ءۇشىن مەكتەپتەگى مۋزىكا ساباعىنىڭ ساعاتىن كوبەيتۋ كەرەك. مۋزىكا اپتاسىنا ءبىر-اق رەت وتەدى. ونىڭ وزىندە ەشكىمنىڭ ەسىندە قالمايتىن نوتا مەن الەم مۋزىكا تاريحىن وقىتىپ بولامىن دەگەنشە, ساعاتى ءبىتىپ قالادى. ول – ۇلتتىق ءتاربيەگە, ۇلتتىق ۇنىمىزگە ۋاقىت بولىنبەگەن دەگەن ءسوز. مەن وسى ءماسەلەنى تالاي كوتەردىم. ءۇن جوق قوي. مۇنىڭ ءبارى «بالىق باسىنان شىريدىگە» كەلىپ ءتىرەلەدى. مادەنيەتتىڭ باسى-قاسىندا ءجۇرگەن شەنەۋنىكتەردە ۇلتتىق مۋزىكاعا دەگەن جاناشىرلىق بولۋى قاجەت. مۋزىكانىڭ ۇلكەن ءتاربيە, ءتىپتى يدەولوگيا ەكەنىن, ونىڭ تاريحتا قانشاما رەت قايتالانعانىن بىلە تۇرا, جاس ۇرپاقتى ۇلتتىڭ ۇنىمەن تاۋەلسىزدىك تۇسىندا, ءوز قولىمىز اۋزىمىزعا جەتىپ جاتقان كەزدە سۋسىنداتپاساق, ەندى قاشان ىستەيمىز؟ مۇنىڭ ارتىندا نەمقۇرايدىلىق جاتىر. بار مۇمكىندىكتى قولدان پايدالانباي وتىرعاندايمىز. دومبىرا تەلەارناسىن اشىپ جاتىر ەكەن. قازاقتىڭ كۇيلەرىن بەرسىن ۋاقىت ساناماي, تاۋلىكتەپ توگىپ تۇرسىن. دۇڭكىلدەگەن مۋزىكادان كۇيدىڭ قاي جەرى كەم؟ قۇر كۇيدى بەرە بەرمەسىن, ونىڭ اڭىزىن, اڭگىمەسىن ايتىپ بەرسىن. كۇيدىڭ اڭىزى – ونىڭ سىڭارى. كۇيدىڭ اڭىزى بولماسا, كۇي تۋمايدى. سوندىقتان ونى قالىس قالدىرۋعا بولمايدى.
– شوقاننىڭ كورەگەندىگى دومبىرانىڭ ءۇنى ۇلتتىق ءتاربيەگە نەگىز بولار كۇندى مەڭزەدى دەپ سەنەيىك, اعا. سول كۇندى سىزگە دە كورۋگە جازعاي.
