ۋيليام موزەر ءوز ءسوزىن: «ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا نيەتتىمىز. ءبىز قازاقستاندى قولداپ, ءوزارا قارىم-قاتىناستارىمىزدى نىعايتۋ ءىسىن جالعاستىرعىمىز كەلەدى. وسىدان 20 جىل بۇرىن الماتى قالاسىنداعى ەلشىلىكتە جۇمىس ىستەگەن ەدىم. سودان بەرى بايقاعانىم, وسى ۋاقىت ىشىندە قازاقستان ۇلكەن تابىستارعا قول جەتكىزدى. مەن ەلدىڭ جەتىستىكتەرىنە وتە قۋانىشتىمىن, ويتكەنى بۇل – ماڭىزدى ءارى ايتارلىقتاي ءورلەۋ», دەپ باستادى.
ودان ءارى ۋ.موزەر ەلشىلىكتە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن جانە جاڭالىقتارىمەن ءبولىستى. ول الداعى اپتادا الماتى قالاسىنىڭ اكىمىمەن كەزدەسۋدى جوسپارلاپ وتىر ەكەن. ويتكەنى وندا جاڭا كونسۋلدىق سالۋ نيەتى بار كورىنەدى. «بۇل ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. قۇرىلىستىڭ ۋاقىتى جەر تەلىمىنە قاتىستى كەلىسسوزدى بەكىتۋگە تىكەلەي بايلانىستى», دەدى ەلشى. ۋ.موزەردىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاڭا عيماراتتىڭ قۇرىلىسى شامامەن ءۇش جىلعا سوزىلۋى مۇمكىن. الماتىداعى اقش-تىڭ كونسۋلدىعى ەكى كەڭسەدە ورنالاسقان. ال بولەك عيماراتتىڭ بولۋى امەريكالىق زاڭناما تالاپتارىنا ساي كەلەدى. «الماتىدا ەكى كەڭسەمىز بار. بىرىنشىدەن, جەر سىلكىنىسى بولسا, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتە المايمىز. جالپى, بىزگە ارتىلعان ناقتى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى بار, بىراق ءوز عيماراتىمىز بولماعاندىقتان, بۇل تالاپتاردى ساقتاي الماي وتىرمىز», دەدى ول.
ءبىز ەلشىدەن «ەلباسى ن.نازارباەۆ اقش پرەزيدەنتى د.ترامپپەن كەزدەستى. بۇل كەزدەسۋ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا قانشالىقتى سەپتىگىن تيگىزدى؟» دەپ سۇرادىق. ساۋالىمىزعا وراي ەلشى: «قوس مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ۆاشينگتوندا كەزدەسۋى ءوزارا قاتىناستى جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى. ويتكەنى وندا ەكى ەل اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن جاڭا باستامالار ءسوز بولدى», دەدى.
«سول كەزدەسۋدە ن.نازارباەۆ اقش پرەزيدەنتىنە قازاقستاننىڭ امەريكالىقتار ءۇشىن ۆيزاسىز ءتارتىپ ەنگىزگەنىن جانە سونداي كەرى رەاكتسيانىڭ اقش تاراپىنان بولاتىنىنا ءۇمىتتى ەكەنىن جەتكىزگەن ەدى. بۇل جونىندە نە ايتاسىز؟» دەگەن سۇراعىمىزعا ول: «بۇل – اقش زاڭنىڭ كوپتەگەن ماسەلەلەرىنە قاتىستى دۇنيە. بۇل ورايدا قازاقستان تاراپىنىڭ ورىنداۋى ءتيىس بىرقاتار تالاپتار بار. سوندىقتان ۆيزاسىز ءتارتىپ ماسەلەسى جاقىن ۋاقىتتا شەشىلمەيدى. 2018 جىلى قازاقستاندىق 20 مىڭ ادام 10 جىلعا ۆيزا العان. ازاماتتارى مۇنداي كولەمدە ۆيزا العان باسقا ەلدى تاۋىپ كورىڭىزشى...», دەپ جاۋاپ بەردى.
سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستان بيلىگىندە ەلەۋلى وزگەرىستەر بولدى. ۋ. موزەر مىرزا بۇل تۋرالى: «قازاقستان بيلىگىندە تۇراقتىلىق بار. ءبىز ەلدە بيلىك ءترانزيتىنىڭ قالىپتى ءارى بەيبىت تۇردە وتكەنىن جوعارى باعالايمىز. مەنىڭشە, قازاقستان وسى تۇراقتىلىعىمەن ماقتانۋى كەرەك», دەدى.
ەلشىلىكتىڭ جەمىستى جۇمىستارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ءتىل ۇيرەتەتىن باعدارالامالار ايتىلدى. «بىزدە ستۋدەنتتەرگە, وقۋشىلارعا, ماماندارعا ارنالعان ءتىل كۋرستارىمىز بار. ايتالىق, جۋرناليستەرگە ارنالعان ءتىل ۇيرەتەتىن باعدارلامامىز جۇمىس ىستەيدى. ءبىز جىل سايىن اقش-قا 150 قازاقستاندىقتى جولدامامەن ءجىبەرەمىز. قازاقستاننىڭ ءار قالاسىندا ءبىزدىڭ كۋرستارىمىز اشىلعان. ەل ءۇشىن ءتيىمدى باعدارلامالاردى بۇدان ءارى قاراي دا جالعاستىرا بەرەمىز», دەدى ۋ.موزەر.
بۇدان بولەك, ەلشىلىك قازاقستاندىق شەكاراشىلار مەن اسكەري قىزمەتكەرلەردى بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وقىتقان. «ءبىز قازاقستاندىق شەكاراشىلاردى شەكارا اۋماعىنداعى جانە سول ايماقتاعى ساۋدا-ساتتىق قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ باعىتىندا كاسىبيلىگىن شىڭداۋعا كومەكتەسۋ ءۇشىن وقىتتىق. قازاقستان قازىر ليۆاندا ديپلوماتيالىق-اسكەري تۇرعىدا بىتىمگەرلىك باعىت ۇستانىپ وتىر. ال اسكەري قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان باعدارلامامىز جوعارىدا اتالعان ۇستانىم مەن ميسسياعا لايىقتى قول جەتكىزۋ ءۇشىن قازاقستاندىق اسكەريلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان», دەدى ديپلومات.
ال الەۋمەتتىك باعدارلامالارعا قاتىستى ايتقاندا ۋ.موزەر قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەنى قوزعادى. «USAID (U.S. Agency for International Development) اگەنتتىگى قازاقستانداعى جيتس-پەن كۇرەسۋ ماقساتىندا جۇمىس ءىستەيدى. بۇل وتە ءتيىمدى باعدارلاما بولدى, سەبەبى قازاقستان اتالعان سىرقاتپەن اۋىراتىندارعا جانە ودان زارداپ شەگۋشىلەرگە كومەكتەسۋگە مۇددەلى. وسى باعدارلامانىڭ ارقاسىندا قازاقستان حالىقارالىق رەابيليتاتسيالاردى الىپ جاتىر. ءبىز ەلدىڭ تۋبەركۋلەزبەن قارقىندى كۇرەسىنە دە ۇلەسىمىزدى قوسىپ كەلەمىز», دەدى ول.
ۋ.موزەردىڭ الدىندا وسى قىزمەتتى اتقارعان دجوردج كرولدىڭ قازاق تىلىندەگى قۇتتىقتاۋلارى مەن ەرەكشە ۇندەۋلەرى ەسىمىزدە. قازاق حالقىنا جىلى اسەر قالدىرعان بۇرىنعى ەلشىنىڭ ىزگى جولىن جالعار ما دەگەن نيەتپەن «قازاق ءتىلىن ۇيرەنگىڭىز كەلە مە؟» دەپ سۇرادىق. ول: «ءالبەتتە, ۇيرەنگىم كەلەدى. جان-جاعىمداعى ادامداردىڭ ءبارى قازاقشا سويلەپ جاتقانى ءتىلدى ۇيرەنۋگە يتەرمەلەيدى. ءبىزدىڭ ەلشىلىكتە اعىلشىن جانە قازاق تىلدەرىن ۇيرەتۋگە ارنالعان ءتيىمدى ءارى جۇيەلى باعدارلامالار بار. سولاردىڭ يگىلىگىن كورۋ نيەتىم بار», دەپ جاۋاپ بەردى. ەلشى ءوزىن جاڭا دۇنيە ۇيرەنۋگە, ءوزى جۇرگەن ەلدىڭ ءتىلىن مەڭگەرۋگە ۇگىتتەپ جۇرگەن قىزمەتكەرلەرى تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. «قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ 80 پايىزى – قازاقستاندىقتار. ولار جۇمىستىڭ نەگىزگى بولىگىن اتقارادى. ويتكەنى ءبىز قازاقستاندا نەمەسە قانداي دا ءبىر ەلدە بولسىن جۇمىس ىستەگەندە جەرگىلىكتى ازاماتتاردىڭ كۇشىن ءتيىمدى پايدالانۋ جاقسى ناتيجە بەرەدى دەپ ويلايمىز», دەيدى ۋ.موزەر.
«قازاقستاندا تاريحي ءارى كورىكتى ورىندار جەتەرلىك. ءبىز ونى شەتەلدىكتەرگە تانىتۋعا ءمۇددەلىمىز. اقش تۋريستەرىنىڭ نەمەسە سول سالانى جازاتىن جۋرناليستەرىنىڭ قازاقستانعا ساياحاتىن ۇيىمداستىرۋعا دەگەن نيەتىڭىز بار ما؟» دەپ سۇرادىق ەلشىدەن. ول: «مىناۋ وتە جاقسى سۇراق ءارى كەرەمەت ۇسىنىس ەكەن. مەن مولداۆادا ەلشىلىك قىزمەتتە بولعانىمدا وسى باعىتتا باعدارلاما بولدى, ول ءتۋريزمدى جولعا قويۋعا ءجاردەمدەستى. ال قازىر قاراپ وتىرسام, شىنىندا قازاقستاندا ونداي جوبا جوق ەكەن. الدا مۇنداي مۇمكىندىكپەن ەكى ەلدىڭ دوستىق قارىم-قاتىناسى مەن ءبىر-ءبىرىن جاقىنىراق تانۋىنا سەبەپكەر بولسام, مەن ءۇشىن بۇل ۇلكەن قۇرمەت بولار ەدى», دەپ جاۋاپ بەردى.
سۇحبات سوڭىندا ۋ.موزەر ەلشىلىكتەگى كيىز ءۇيدى كورسەتتى. ول: «ماعان قازاقتىڭ ونەرى, قازاق اسحاناسى ەرەكشە ۇنايدى. ونىڭ ءىشىندە, ەت تاعامىن ەرەكشە جاقسى كورەمىن. ناۋرىز مەيرامى كەزىندە ۇلتتىق كيىم كيگەن ادامداردىڭ تارتىمدى بي مەنى شاتتىققا بولەدى. كەلەسى ناۋرىزدا قازاقستاننىڭ باسقا دا قالالارىندا, ايتالىق شىمكەنتتە بولعىم كەلەدى», دەيدى اقش ەلشىسى.
