مەملەكەت باسشىسى رەسمي ساپارى اياسىندا رەسەي فەدەراتسياسى فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسىندە بولىپ, كەڭەس ءتورايىمى ۆالەنتينا ماتۆيەنكومەن كەزدەستى, سونداي-اق قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا قولتاڭبا قالدىردى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسەيگە العاشقى شەتەلدىك ساپارىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور ەكەنىن ايتىپ, بۇل ءوزارا قۇرمەت پەن سەنىمگە نەگىزدەلگەن ەكىجاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىن ايعاقتايتىنىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتى رەتىندەگى مەنىڭ مىندەتىم – ەلدەرىمىز اراسىنداعى وداقتاستىق قارىم-قاتىناستىڭ دامۋىنا مول ەڭبەك سىڭىرگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ستراتەگياسىنىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆالەنتينا ماتۆيەنكونىڭ تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى لاۋازىمىنداعى قىزمەتىن جوعارى باعالاپ, فەدەراتسيا كەڭەسىنىڭ سپيكەرىنە ەكىجاقتى پارلامەنتتىك بايلانىستاردى نىعايتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جۇمىستار مەن حالىقارالىق قۇرىلىمدار اياسىنداعى جەمىستى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى ەكى ەلدىڭ ينتەگراتسيالىق كۇن ءتارتىبى اياسىندا ءوزارا ءىس-قيمىلداردى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىنە ارنايى توقتالدى.
– 29 مامىردا نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىنىڭ مەرەيتويلىق ءسامميتى وتەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رەتىندە ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ دامۋىنا بارىنشا جاعداي جاسايمىن. ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ پارلامەنتتەرى وسى ۇدەرىستەرگە زور ۇلەس قوسا الادى دەپ ويلايمىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ۆالەنتينا ماتۆيەنكو پارلامەنتارالىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتىپ, وسى ساپار قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىنە تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
– كەستەڭىزدىڭ تىعىزدىعىنا قاراماستان, فەدەراتسيا كەڭەسىنە كەلۋگە ۋاقىت تاپقانىڭىز ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى ءبىلدىرەمىن. ەكىجاقتى پارلامەنتتىك ءوزارا ءىس-قيمىلداردى جانە تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەيا اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا قوسقان جەكە ۇلەسىڭىز ءۇشىن سىزگە العىس ايتقىم كەلەدى, – دەدى ۆالەنتينا ماتۆيەنكو.
سوڭىندا ۆالەنتينا ماتۆيەنكو قاسىم-جومارت توقاەۆقا بيىلعى ءساۋىر ايىندا پارلامەنتارالىق اسسامبلەيانىڭ كەزەكتى وتىرىسى جوسپارلانعانىن جانە وسى جيىنعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى داريعا نازارباەۆانىڭ شاقىرىلعانى تۋرالى ايتتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا تاراپتار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرى جونىندە پىكىر الماستى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسەي فەدەراتسياسى فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراتسيا كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ۆالەنتينا ماتۆيەنكومەن كەزدەسپەس بۇرىن بەلگىسىز جاۋىنگەر بەيىتىنە گۇل شوعىن قويۋ راسىمىنە قاتىستى.
قازاقستان پرەزيدەنتى بەلگىسىز جاۋىنگەر بەيىتىنىڭ جانىنداعى ماڭگىلىك الاۋعا گۇل شوعىن قويىپ, ۇلى وتان سوعىسىندا قازا تاپقان باتىرلاردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتتى. ءراسىم سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى قۇرمەت قاراۋىلىنىڭ ساپ تۇزەپ وتكەن سالتاناتتى مارشىن كوردى.
الەكساندر باعىنداعى ماسكەۋ كرەملىنىڭ قابىرعاسىن بويلاي ورنالاسقان «بەلگىسىز جاۋىنگەر بەيىتى» مەموريالدىق ساۋلەت كەشەنى ماسكەۋ ءۇشىن سوعىسقان جاۋىنگەرلەردىڭ قۇرمەتىنە 1967 جىلى سالىندى. كەشەنگە رەسەي مادەني مۇراسىنىڭ نىسانى, سونداي-اق جالپىۇلتتىق اسكەري داڭق مەموريالى مارتەبەسى بەرىلگەن.
رەسەيگە ساپارى قارساڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «روسسيسكايا گازەتا» باسىلىمىنا سۇحبات بەرگەن بولاتىن. وندا مەملەكەت باسشىسى ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس بۇگىنگى جاھاندىق قالتارىستار كەزەڭىندەگى مەملەكەتارالىق بايلانىستاردىڭ ەتالونىنا اينالعانىن ايتقان ەدى. قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى وداقتاستىق پەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى نىعايتۋ تاقىرىبى كەزدەسۋدەگى نەگىزگى باسىمدىق بەرەتىن باعىت ەكەنىن دە جەتكىزدى. سونىمەن قاتار سۇحباتىندا قازاقستاننىڭ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ سەنىمدى وداقتاسى ەكەنىن, مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋ ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى بويىنشا ۇلكەن الەۋەت بارىنا دا نازار اۋدارعان بولاتىن. بۇل رەتتە قازاقستان پرەزيدەنتى ەجەلگى دوستىقتىڭ تۋى جەلبىرەپ, رەسەي بۇرىنعىشا قازاقستاننىڭ جەتەكشى ساۋدا سەرىكتەسى بولىپ قالا بەرەتىنىن, بۇل نەگىزدە ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ جىل سايىن ارتىپ كەلەتىنىن, بىلتىر بۇل كورسەتكىش 17,6 ميلليارد دوللاردى قۇراعانىن ايتادى. ەلىمىزدەگى ءاربىر شەتەلدىك ءۇشىنشى كاسىپورىن – رەسەيلىك بولسا, ولاردىڭ جالپى سانى 9 مىڭنان اساتىنىن دا مىسالعا كەلتىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە ورىن الىپ جاتقان شىنايى كورىنىستەردى بىلاي سيپاتتايدى. جاھاندىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك, شيەلەنىسكەن گەوساياسي قاقتىعىستار مەن سانكتسيالار لەگى, كوشى-قون ماسەلەسى, حالىقارالىق قاتىناستارداعى داعدارىستىق قۇبىلىستار, وقشاۋلانۋ جانە پروتەكتسيونيزم ۇردىستەرىنىڭ ارتۋى, الەمدىك ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ باسەڭدەۋى, قارجى جانە ۆاليۋتا نارىقتارىنداعى تۇراقسىزدىق, الەمدىك ساۋداداعى احۋالدىڭ قۇبىلمالىلىعى – دامۋشى, دامىعان ەلدەرگە سالقىنىن تيگىزبەي قويمايدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ جاھاندىق اۋمالى-توكپەلى كەزەڭگە قاراماستان قازاقستان ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە جانە كەڭ اۋقىمدا ينتەگراتسيالىق پروتسەستەردى دايەكتى تۇردە قولدايتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. قازاقستان باتىس پەن رەسەي قارىم-قاتىناسىنىڭ جاقساراتىنىنان ءۇمىتتى. سونىمەن قاتار ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە بارلىق مەملەكەتتەر ءۇشىن دە شيەلەنىستىڭ تارقاۋى ءتيىمدى بولماق. ويتكەنى الدىمەن ۇلكەن ەۋرازيانىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى ارتادى. ازيا مەن ەۋروپانىڭ ساۋدا-ساتتىق بايلانىسىن جانداندىرۋعا نەگىز بولاتىن ۇلكەن ەۋرازيانىڭ كەلەشەگىنە سەنىم بار. پرەزيدەنت ءوز ءسوزىندە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى عالامشار حالقىنىڭ 45 پايىزىن, ەۋرازيا اۋماعىنىڭ 60 پايىزىن, الەمدىك ەكونوميكانىڭ ۇشتەن ءبىرىن بىرىكتىرىپ وتىرعانىن مىسالعا العان.
سونداي-اق ەۋرازياداعى بەيبىتشىلىكتى, تۇراقتىلىقتى, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى قۇرلىقتاعى مەملەكەتتەردىڭ بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتەرى نەگىزىندە جۇزەگە اساتىنىن ايتادى. «ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز كوپجاقتى حالىقارالىق جانە وڭىرارالىق الاڭداردا تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايدى جانە ءوز كۇش-جىگەرىن ۇيلەستىرەدى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەاەو قۇرىلىمدارى بۇگىندە ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى ينتەگراتسيالىق پروتسەستەردىڭ قوزعاۋشى كۇشى ەكەنىن جەتكىزەدى.
