بايانداما اياقتالعان سوڭ دەپۋتات مانسۇرحان ماحامبەتوۆ كەلىسىمدە تاراپتار 1972 جىلى قابىلدانعان «تەڭىزدە كەمەلەر سوقتىعىسىنىڭ الدىن الۋدىڭ حالىقارالىق قاعيدالارىن» مۇلتىكسىز ساقتاۋى ءتيىس دەپ ايتىلعانىن, بىراق سونداي جاعدايعا جول بەرىلگەن اپاتتاردا كىنالى تاراپتىڭ كاپيتانىنا جاۋاپكەرشىلىك قالاي جۇكتەلەتىنىن سۇرادى. وعان سوقتىعىسۋعا كىنالى تاراپتىڭ كەمە كاپيتانى ۇلتتىق زاڭناماعا سايكەس جاۋاپكەرشىلىك تارتادى دەپ جاۋاپ بەرىلدى. دەپۋتات سەرىك سەيدۋمانوۆ كەلىسىمدەگى تاراپتاردىڭ ءاسكەري كەمەلەرى مەن اۋە كەمەلەرى ءبىر-بىرىمەن راديوبايلانىستى اعىلشىن نەمەسە وزدەرىنە قولايلى تىلدە جۇزەگە اسىرادى دەگەن تالاپقا بايلانىستى ءبىزدىڭ اسكەريلەردىڭ اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ دەڭگەيى تالاپقا سايكەس پە دەپ سۇرادى. وعان قازاقستاندىق اسكەري-تەڭىز وفيتسەرلەرىنىڭ اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ دەڭگەيى قازىر تالاپقا ساي ەكەندىگى ايتىلدى. وعان نۇرلان نىعماتۋلين حالىق اراسىنداعى اعىلشىن ءتىلىن بەيرەسمي تۇردە «ارميا ءتىلى» دەپ ايتىلاتىنىن ازىلمەن قوسىپ, وفيتسەرلەردىڭ ونى ءبىلۋى مىندەت ەكەنىن ەسكەرتتى. دەپۋتات ءۋاليحان قاينازاروۆ كەمەلەردىڭ قاقتىعىسىن بولدىرماۋ ءۇشىن ولار ءبىر-بىرىنەن قاۋىپسىز قاشىقتىقتا بولۋى كەرەك دەگەن تالاپتى ەسكە الىپ, وسى قاشىقتىقتىڭ ءمولشەرىن سۇرادى. وعان حالىقارالىق نورماعا سايكەس كەمەلەردىڭ اراقاشىقتىعى كۇندىز 2, ال تۇنگى مەزگىلدە 3 ميل بولىپ ايقىندالعانى ايتىلدى. بۇدان بولەك بىرنەشە دەپۋتات وزدەرىن تولعاندىرعان ءماسەلەلەرگە جاۋاپ الدى.
زاڭ جوباسى بويىنشا قوسىمشا بايانداما جاساعان دەپۋتات يرينا ارونوۆا مۇنداي قۇجاتقا قول جەتكىزۋ ارقىلى تاراپتار كاسپي تەڭىزىنە قاتىستى كەز كەلگەن ماسەلەنى ءوزارا شەشۋگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتتى دەگەن ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ اقتاۋ سامميتىندەگى قورىتىندى ءسوزىن ەسكە سالىپ ءوتتى. تەڭىزدەگى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ بارلىق تاراپتارعا دا اسا قاجەتتى ماسەلە بولعاندىقتان, بۇگىن راتيفيكاتسياعا ۇسىنىلىپ وتىرعان كەلىسىمنىڭ ماڭىزى زور, دەدى ول. ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا دەپۋتات اتالعان قۇجات كاسپي تەڭىزىندە بولۋى مۇمكىن بارلىق كيكىلجىڭدەردى رەتتەۋدە قۇقىقتىق بازا بولاتىن كەلىسىم ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن زاڭ جوباسى تۇتاستاي ماقۇلداندى.
ەكىنشى بولىپ ماقۇلدانعان زاڭ جوباسى قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى اسكەري ماقساتتاعى ونىمدەردى پايدالانۋدى باقىلاۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋعا ارنالدى. بۇل تۋرالى دا قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ت.مۇحتاروۆ بايانداما جاساپ, كەلىسىمگە 2017 جىلعى 29 قاراشادا ماسكەۋ قالاسىندا قول قويىلعانىن, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندە 2013 جىلدىڭ 24 جەلتوقسانىندا قول قويىلعان كەلىسىمشارتقا سايكەس, بەرىلەتىن اسكەري ماقساتتاعى ءونىمدى وتكىزۋشى تاراپ ونىڭ ساقتالۋىن جانە نىسانالى پايدالانىلۋىن باقىلاۋعا قۇقىلى ەكەنىن, ال ونى وزىنە العان تاراپ ءونىم بەرۋشى تاراپتىڭ باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋى ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋىن قامتيتىنىن ايتتى. سونىمەن بىرگە كەلىسىمگە سايكەس ءونىم بەرۋشى تاراپ وكىلدەرىنىڭ شارت شەڭبەرىندە جاسالعان كەلىسىمشارتتار بويىنشا بەرىلەتىن اسكەري ماقساتتاعى ءونىمدى ەسەپتەن شىعارۋ, جويۋ كەزىندە قاتىسۋعا قۇقىعى بار ەكەندىگى جەتكىزىلدى.
بۇل زاڭ جوباسى بويىنشا دا دەپۋتاتتار كوپتەگەن سۇراقتار بەردى. سونىڭ ىشىندە دەپۋتات دارحان مىڭباي رەسەي فەدەراتسياسىنان بەرىلەتىن اسكەري ماقساتتاعى قانداي ونىمدەر باقىلاۋ نىساناسى ەكەنىن سۇرادى. وعان اسكەري ۇشاقتار, تىكۇشاقتار, اۋە شابۋىلىنا قارسى قولدانىلاتىن اسكەري قارۋ-جاراق پەن تەحنيكا جانە ت.ب. ءبارى وسى شارتتىڭ شەڭبەرىنە ەنەتىنى ايتىلدى. دەپۋتات ۆاسيلي ولەينيك وكىلەتتى ورگاندار كەلىسىمنىڭ شارتتارى بۇزىلعان جاعدايدا شارا قولدانادى دەپ جازىلعانىن ايتا كەلىپ, ونداي شارالاردى اتاۋدى سۇرادى. وعان اسكەري تەحنيكا بەرىلگەن ءاربىر فاكتى بويىنشا ونىڭ ماقساتتى پايدالاناتىنى تۋرالى قوسىمشا كەلىسىم جاسالىناتىنىن, ەگەر ول بۇزىلاتىن بولسا, ماسەلە ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتا قارالىپ, ايىپپۇل تولەۋ سياقتى شارالار قولدانىلاتىنى ايتىلدى. دەپۋتات ءاليا ساپاروۆا كەلىسىمدەگى «قايتارىلمايتىن شىعىندار» دەگەن تەرميننىڭ نەنى بىلدىرەتىنىن سۇرادى. وعان بۇل تەرميننىڭ اپاتتان, جارىلىستان جويىلىپ كەتكەن اسكەري ماقساتتاعى ونىمدەر ەكەنى حابارلاندى.
وسىنداي سۇراقتاردان سوڭ زاڭ جوباسى تۇتاستاي ماقۇلداندى. جالپى, وتىرىس سوڭىندا حالىق قالاۋلىلارى ورتالىق مەملەكەتتىك اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارىنا بىرنەشە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ولاردىڭ اراسىندا ز.امانجولوۆا, ج.احمەتبەكوۆ, د.ەسپاەۆا, ا.پەرۋاشەۆ, ن.ميكاەليان, ش.حاحازوۆ جانە ت.ب. بار.
